سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «ەQ»
وتىرىستا العاش بولىپ ءسوز العان سەنات دەپۋتاتى بيبىگۇل جەكسەنباي پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «جاڭا قازاقستان: جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋ جولى» جولداۋىندا باق-قا قاتىستى ايتقان پىكىرىن تىلگە تيەك ەتىپ, وتاندىق مەديانىڭ قازىرگى جاعدايى مەن دامۋى تۋرالى وي قوزعادى.
– مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە: «بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى بيلىك پەن حالىق اراسىنداعى ءتيىمدى بايلانىس ارناسى بولا وتىرىپ, ەلدەگى قوردالانعان ماسەلەلەردى كوتەرە الادى جانە كوتەرۋگە مىندەتتى. بىراق مۇنى جوعارى ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكپەن جاساۋ كەرەك», دەگەن ەدى. سوندىقتان مەملەكەتتىڭ مۇددەسىن, قوعامنىڭ سۇرانىسىن جانە مەديا سالانىڭ دامۋ ءۇردىسىن ەسكەرە وتىرىپ, ماسس-مەديا تۋرالى جاڭا زاڭ قابىلداندى. ەلدەگى مەديا كەيىنگى جىلدارى ايتارلىقتاي وزگەرىسكە ۇشىرادى. جاڭا پلاتفورمالاردىڭ پايدا بولۋىمەن ءداستۇرلى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا جاڭا سىن-تەگەۋرىن مەن مۇمكىندىك اكەلدى. وتاندىق مەديا يندۋستريا دا كرەاتيۆتى ەكونوميكانىڭ ماڭىزدى بولىگىنە اينالدى. بۇگىندە سالا ايتارلىقتاي دامىپ, تسيفرلىق ترانسفورماتسيادان ءوتىپ جاتقانىنا قاراماستان, بىرقاتار جۇيەلى ماسەلەگە تاپ بولىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, مەديانى قارجىلاندىرۋ, اۋديتوريانىڭ سەنىمى, كادر تاپشىلىعى مەن تەحنولوگيالىق وزگەرىستەرگە بەيىمدەلۋ سياقتى فاكتورلار, – دەي كەلە, سەناتور ءار پروبلەماعا جەكە-جەكە توقتالدى.
ب.جەكسەنباي ايتۋىنشا, ەلدە تسيفرلىق مەدياعا بەيىمدەلۋ قارقىنى باياۋ ءجۇرىپ, اۋديتوريانىڭ ونلاين پلاتفورمالارعا اۋىسۋىنا بايلانىستى ءداستۇرلى مەديانىڭ ىقپالى السىزدەۋ. اسىرەسە وڭىرلىك باسىلىمدار تەحنولوگيالىق كوشتەن قالىپ بارا جاتىر. باستى سەبەپ – قارجى مەن كادر ماسەلەسى. بۇعان قوسا حالىق اراسىندا مەديا جانە اقپاراتتىق ساۋات دەڭگەيى جەتكىلىكسىز. سالدارىنان جالعان اقپاراتتىڭ تارالۋى بەلەڭ الىپ, حالىق مانيپۋلياتسياعا ەرىپ, اقپاراتقا سىني تۇرعىدان باعالاۋعا قاۋقارى جەتپەي جاتىر. وسى تۇرعىدا ءالى دە قۇقىقتىق رەتتەۋدى جەتىلدىرۋ مىندەتى تۇر.
ال مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا 2025 جىلداعى جۇمىستىڭ باعىت-باعدارىنا, ماقسات-مىندەتتەرىنە توقتالدى. ول وتىرىستا بيىل بىرقاتار اتاۋلى مەرەيتويلار مەن مادەني ءىس-شارالار وتكىزىلەتىنىن ايتتى.
– ولاردىڭ قاتارىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 30 جىلدىعى, ۇلى جەڭىستىڭ 80 جىلدىعى, كونستيتۋتسيانىڭ 30 جىلدىعى, الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزى بار. سونىمەن قاتار اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 180 جىلدىعى, شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ 190 جىلدىعى, نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ 100 جىلدىعى جانە باسقا دا كورنەكتى تۇلعالاردىڭ مەرەيتويلارى اتالىپ وتەدى. اتالعان مەرەيتويلىق ءارى ماڭىزدى ءىس-شارالارمەن قاتار, بەلگىلى تۇلعالاردىڭ مەرەيتويلارىن دا جوعارى دەڭگەيدە وتكىزۋ مىندەتى تۇر, – دەدى ا.بالاەۆا.
سالانى تسيفرلاندىرۋ ماسەلەسىنەدە ءجىتى نازار اۋدارىلماق. ماسەلەن, «E-museum» ۆەب-پورتالى ىسكە قوسىلىپ, قازاقستان مۋزەيلەرىنىڭ ۆيرتۋالدى جەلىسى جاساقتالادى. بۇل جوبا تاريحي-مادەني مۇرالارعا 3D-مودەلدەۋ تەحنولوگياسىن قولدانۋ ارقىلى ونلاين-قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتەدى.
– كينو سالاسىنا قاتىستى وزەكتى ماسەلەلەر دە ۇدايى نازاردا. سولاردىڭ ءبىرى – «قازاقفيلمدى» دامىتۋ. پرەزيدەنت قول قويعان زاڭعا ساي, ەندى مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋدىڭ كەمىندە 30%-ى «قازاقفيلمگە» باعىتتالادى. بۇل جەردە ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەتىنى – مەملەكەتتەن بولىنەتىن ءار تيىننىڭ ەسەبى, سۇراۋى بار. سوندىقتان بۇل قاراجات ساراپتاۋدان وتكەن لايىقتى تۋىندىلارعا عانا بولىنەدى. 2024 جىلى العاش رەت ۇلتتىق مۇددەمىزگە, يدەولوگيامىزعا ساي كەلەتىن باسىم تاقىرىپتار بەكىتىلىپ, جاڭا فورماتتاعى كونكۋرس وتكىزىلدى. بىلتىر 16 ۇلتتىق فيلم پروكاتقا شىقسا, 2025 جىلى 14 جاڭا كينوتۋىندى جارىق كورەدى. انيماتسيا سالاسىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. بيىل 10 انيماتسيالىق جوبا جاسالىپ, بالالارعا ارنالعان قازاقشا مۋلتفيلمدەر ءوندىرىسى ارتادى, – دەدى مينيستر.
بۇگىندە تەلەارنالارداعى سەريالداردىڭ دا ساپاسى ارتىپ كەلەدى. بىلتىر مەملەكەتتىك تاپسىرىس اياسىندا 41 سەريال دايىندالىپ, كورسەتىلگەن. مينيسترلىك ۇلتتىق كينو مەن سەريالداردى شەتەلگە ەكسپورتتاۋ ماسەلەسىنە دە نازار اۋدارىپ, ۇلتتىق ستريمينگ پلاتفورماسىن ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇعان قوسا ا.بالاەۆا ەل ىشىندە الاۋىزدىق تۋعىزىپ, ءدىني, ەتنوسارالىق ارازدىقتى قوزدىرۋ فاكتىلەرىن بولدىرماۋ ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋ كەرەك ەكەنىن دە اتاپ ءوتتى.
تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىت – كرەاتيۆتى يندۋستريالاردى دامىتۋ. مەملەكەت باسشىسى تاياۋدا كرەاتيۆتى يندۋستريالاردى قولداۋ جانە دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭعا قول قويدى. ەندى كرەاتيۆتى يندۋستريالاردى دامىتۋ قورى جۇمىسىن باستايدى. ءار وڭىردە كرەاتيۆتى حابتار اشىلىپ جاتىر. بۇگىندە رەسپۋبليكا بويىنشا 12 كرەاتيۆتى ورتالىق جۇمىس ىستەيدى, ال 2025 جىلى تاعى 8 ورتالىق اشۋ جوسپارلانعان.
القا جيىنى بارىسىندا مەرەكە قۇلكەنوۆ, شەرزود پۋلاتوۆ, ەرشات وڭعاروۆ, انار ەركەباي سەكىلدى مادەنيەت, قوعامدىق كەلىسىم, اقپارات, ونەر سالاسىنىڭ جاۋاپتى تۇلعالارى ءسوز الىپ, ءوز باعىتتارىنداعى وڭ وزگەرىستەردى, جوبالاردى باياندادى.
