سۋرەت: immigrantinvest.com
ء«بىر نارسەنى اتاپ وتكىم كەلەدى: بانكتەر ۇكىمەتتىڭ, سونىڭ ىشىندە حالىقتىڭ جاۋى ەمەس. بىراق ديالوگ نەگىزىندەگى ءادىل سەرىكتەستىك ورناۋعا ءتيىس. كەزىندە سىزدەرگە كومەكتەستىك, ەندى سىزدەردىڭ كەزەكتەرىڭىز كەلدى», دەدى پرەزيدەنت.
ۇلتتىق بانك ۇلتتىق قور ارقىلى 2008 جىلدان 2020 جىلعا دەيىن بىرنەشە رەت قارجىلاي كومەك العان. 2008–2009 جىلدارى ۇكىمەت پەن بانكتەر اراسىندا قارىزدى قايتارۋ تۋرالى كەلىسىم جاسالىپ, بۇل قارجىعا بانكتىڭ اكتسيونەرلەرى جاۋاپتى بولعانىن بىلەمىز. بۇل تۋرالى ۇلتتىق بانكتىڭ سايتىندا دا جاريالانىپ تۇردى. ال ەكىنشى كەزەڭدە ونداي كەلىسىم بولعان-بولماعانىن بىلمەيمىن. ول تۋرالى رەسمي مالىمەتتەر جوق. مەملەكەت باسشىسى بانكتەردىڭ شىعىندارىن وتەپ العانىن, الايدا مەملەكەتكە تيەسىلى قارجىنى قايتارماي, ءتىپتى سول اقشانى كەپىلگە بەرىپ, پايدا تاۋىپ وتىرعانىن ايتتى. بۇل قارجىنى قايتارۋ ءۇشىن ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانككە تاپسىرما بەردى. بانكتەردىڭ رەسۋرستارىن ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارعا تارتىپ, مەملەكەت بولەتىن قارجىنى نەسيە مولشەرلەمەسىمەن كەزەڭ-كەزەڭىمەن سۋبسيديالاۋعا بولاتىنىن ايتتى. ۇلتتىق بانك 2017 جىلى قارجىلىق ورنىقتىلىقتى كوتەرۋ باعدارلاماسىن بەكىتكەن ەدى. سول باعدارلاما اياسىندا ەلدەگى 6 بانك مەملەكەت قولداۋىنا يە بولعان.
بۇل ماسەلەنى مەملەكەت باسشىسى بىرنەشە رەت كوتەردى. وتكەن جىلى كەيبىر بانكتەردىڭ مەملەكەتتەن العان قارىزدى ءىشىنارا قايتارعانى, ەندى ءبىرىنىڭ قايتارۋعا دايىندالىپ جاتقانى ايتىلدى. «Halyk Bank» 250 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى مەملەكەتتىك كومەكتى تولىعىمەن مەرزىمىنەن بۇرىن وتەدى. ال «Jusan Bank» «سامۇرىق-قازىنا» قورىنان مەرزىمىنەن بۇرىن 100 ملرد تەڭگەنىڭ رەتتەلگەن وبليگاتسيالارىن ساتىپ الدى. «Bank RBK» بولسا 12,9 ملرد تەڭگە مولشەرىندە مەملەكەتتىك قاراجاتتى مەرزىمىنەن بۇرىن ءىشىنارا قايتاردى. 2008–2009 جىلدارى ولارعا قارىز قانداي شارتپەن بەرىلگەنىن, 2018 جىلى قانداي شارتپەن بەرىلگەنىن دالەلدەيتىن قۇجاتتاردى جارىققا شىعارۋ كەرەك. سول قۇجاتتا ايتىلعان كەلىسىمشارتتار بويىنشا تالاپ ەتۋگە بولادى. بۇعان ەڭ الدىمەن ۇلتتىق بانك مۇددەلى بولۋى كەرەك. قازىر ەكونوميكامىز كۇردەلى جاعدايمەن بەتپە-بەت قالىپ وتىر. تەڭگە – ەكونوميكالىق كورسەتكىشىمىزدىڭ ولشەمى. بىزگە ىشكى نارىققا دا, تەڭگەگە دە كۇش بەرەتىن فاكتور ەكونوميكالىق رەسۋرستار ەكەنىن تۇسىنەتىن كەز كەلدى. مەملەكەت باسشىسى تەڭگە باعامىنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ەڭ ماڭىزدى مىندەت ەكەنىن ايتتى. ۇلتتىق بانككە ارنايى تاپسىرما بەردى.
«جۇمىس قالىپتى رەجىمدە جۇرگىزىلىپ جاتىر, بىراق ارينە, سۇراقتار بار. ءبىرىنشى كەزەكتە ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ قۇبىلمالىلىعىن كورىپ وتىرمىز. ساراپشىلار امەريكالىق دوللاردىڭ نىعايۋىنا بايلانىستى تەڭگە كۋرسىنا قىسىم جاسالادى دەپ كۇتەدى. ۆاليۋتا تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ جانە جالپى ينفلياتسيانى تىزگىندەۋ – قازىرگى ەڭ ماڭىزدى, ءتىپتى باستى جۇمىس دەسەك بولادى. ول ۇكىمەتپەن تىعىز بايلانىستا اتقارىلۋى كەرەك», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
مەن مۇنى ۇلتتىق بانكتىڭ قازىرگى جانە وسىعان دەيىنگى توراعالارىنا ايتىلعان سىن دەپ قابىلدادىم. سەبەبى بىزدە تەڭگەنىڭ تۇراقتىلىعىنا كىمنىڭ جاۋاپ بەرەتىنى تۇسىنىكسىز. ۇكىمەت ەكونوميكا, ۇلتتىق بانك ينفلياتسياعا جاۋاپ بەرەدى. بۇل قارجى ساياساتىمىزدىڭ نەگىزى دۇرىس ەمەس ەكەنىن ايعاقتاپ تۇر. سول سەبەپتى ۇكىمەت نەمەسە ۇلتتىق بانك تاراپىنان ۇلتتىق ۆاليۋتامىزعا جاۋاپ بەرەتىن قۇزىرلى ورىنداردىڭ مارتەبەسى ايقىندالۋ كەرەك, سول كەزدە عانا تەڭگە مەن شەتەل ۆاليۋتاسى بايلانىسىندا ءبىر ۇيلەسىمدىلىك ورنايدى. تەڭگەنىڭ ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر نەمەسە باسقا ينستيتۋتتار اراسىندا حانتالاپاي رەتىندە ۇلەستىرىلەتىن جاعدايلار تىيىلادى. قازىر بانكتەر مەملەكەتتىڭ كومەگىنە مۇقتاج ەمەس, كەرىسىنشە, ەكونوميكا بانكتەردىڭ كومەگىنە مۇقتاج. كەشە مەملەكەت باسشىسى ەل ەكونوميكاسى ءالى كۇنگە ۇلتتىق قوردىڭ قارجىسىنا تاۋەلدى بولىپ وتىرعانىن ايتتى. ۇلتتىق قور – حالىقتىڭ قازىناسى. سول سەبەپتى, ءبىز وزگە باعىتتاردىڭ مۇمكىندىگىنە نازار اۋدارۋىمىز كەرەك. بانكتەردىڭ ەكونوميكاعا كومەگى اۋىزشا ەمەس, رەسمي قۇجات تۇرىندە زاڭداستىرىلۋى كەرەك. وتاندىق بەس بانكتىڭ بالانسىندا 1,5 ترلن تەڭگەگە جۋىق مەملەكەتتىك كومەك بار.
عالىم باينازاروۆ,
قارجىگەر
