فورۋم • 30 قاڭتار, 2025

بىرلىگى جاراسقان ءوڭىر

100 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا وتكەن رۋحاني جانە مادەني كەلىسىم فورۋمىنا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ وڭىرلىك قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرى, ەت­نوما­دەني بىرلەستىكتەر, ءتۇرلى كونفەسسيا وكىلدەرى قاتىستى.

بىرلىگى جاراسقان ءوڭىر

فورۋمدا ءسوز العان وبلىس اكىمى عاۋەز نۇرمۇحامبەتوۆ مادەنيەت پەن رۋحاني دامۋ ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزدى باعىت­تاردىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ول پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «بىرلىك پەن تۇراقتىلىق بولماي, سايا­سي جانە ەكونوميكالىق رە­فور­مالاردى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىن ەمەس. بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم – مەملەكەتتىك يدەولوگيا عانا ەمەس, قوعامدىق ءومىر مەن ەڭبەكتىڭ اجىراماس بولىگى» دەگەن ءسوزىن ەسكە سالدى.

«ەلىمىزدە ءتۇرلى مادەنيەت­تىڭ جالپىۇلتتىق بىر­لىك­كە ۇلاسقان قوس­پاسى قا­لىپ­تاس­قان. وسىنىڭ ءوزى مەم­­لەكەت­شىلدىكتىڭ ەڭ باستى مىزعىماس جارتاسى دەپ بىلە­مىن. ءبىزدىڭ وبلىسىمىز – رەس­پۋب­ليكادا­عى كوپەتنوستى ءوزارا دوستىق پەن كەلىسىمگە توپتاستىرعان ايماقتاردىڭ ءبىرى. بۇل – ءبىزدىڭ كوزىمىزدىڭ قاراشىعىن­داي ساقتايتىن باعا جەتپەس قۇندىلىعىمىز», دەدى عاۋەز تورسان ۇلى.

ودان ءارى اكىم وبلىستىق اسسام­بلەيانىڭ قۇرامىندا وڭىردە ءىرى الەۋمەتتىك جوبالاردى ىسكە اسىرىپ جاتقان تابىستى كاسىپكەرلەر بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ولاردىڭ جارقىن ىستەرى الدىمەن اگرارلىق سەكتوردا جانە باسقا دا سالالاردا كورىنىپ ءجۇر. قازىر الدىمىزدا ەلدىڭ حال-احۋالىن ارتتىرۋدى كوزدەگەن جاڭا مىندەتتەر تۇر. اسسامبلەيا مۇشەلەرى بۇل ىستەردە ءوز سالالارى بويىنشا الدا بولادى دەگەن سەنىم بار.

سونىمەن قاتار وبلىس باسشىسى وتكەن جىلدىڭ ءوڭىر تۇرعىندارى ءۇشىن ۇل­كەن سى­ناق­قا ۇرىندىرعان جىل بول­عا­نىن ەسكە الدى. بۇرىن ەشقاشان بولماعان سۋ تاسقىنى 3 مىڭنان اسا تۇرعىن ءۇيدى باسىپ قالدى. مىڭداعان ادام باسپاناسىز قالدى. بىراق كوكتەمنىڭ قارا سۋىعىندا بىردە-ءبىر تۇرعىن قورعانسىز قالعان جوق, بارىنە دە جىلى جاي ۇيىمداستىرىلىپ, بۇ­كىل ەلدىڭ كومەگىمەن تابيعات اپاتىنان قۇتقارىلدى. اس­سامبلەيا ءۇيى دە سول كۇندەر­دە كومەك قولىن سوزۋشى ۆولون­تەرلەردىڭ شتابىنا اينالدى. وسى ۇيدەن مىڭداعان توننا قايىرىم­دىلىق جۇگى زار­داپ شەككەندەرگە كۇن­دىز-ءتۇنى تاراتىلىپ جاتتى. قايى­­رىمدىلىق شارالارعا وبلىس­تاعى بارلىق ەتنوس وكىلى ءبىر كىسىدەي قاتىستى. تاسقىن سۋ قايتقان سوڭ, جاپا شەككەن وتبا­سىلار تۇرعىن ۇيلەرمەن قام­تاماسىز ەتىلدى, قالانىڭ سول­­تۇستىك-شىعىسىندا «بىر­لىك» اتتى جاڭا شاعىن اۋدان پاي­دا بولدى. وندا رەس­پۋبليكانىڭ كومەگىمەن 700 تۇرعىن ءۇي سالىندى. مىڭداعان وتبا­سىنا ەكىنشى نارىقتان ۇيلەر ساتىپ اپەرىلدى. وبلىس­تىڭ بارلىق اۋدانىنان قۇرىلعان مەحانيكالىق بريگادالار جوندەۋگە جارايتىن ۇيلەردى قالپىنا كەلتىرۋگە اتسالىستى. پەتروپاۆلدىڭ جاپا شەككەن اۋداندارىنان 200 مىڭ توننادان اسا قوقىس شىعارىل­دى. وسىناۋ جۇمىستىڭ ءبارىن وبلىس تۇرعىندارى ء«بىر جەڭ­نەن قول, ءبىر جاعادان باس شىعار­عان» بىرلىكپەن اتقاردى.

«بارلىق ەتنوس وكىلدەرى دە ورتاق قيىندىقتى ەڭسەرۋگە ءبىرتۇتاس قازاقستاندىق ەكەنىن ءبىلدىرىپ, ءبىر كىسىدەي قاتىستى. سوناۋ قيىن كۇندەردە وبلىسقا ارنايى كەلگەن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا جەرلەستەرىمىزدىڭ تابيعات اپاتىمەن جۇمىلا كۇرەسىپ جاتقانىنا ريزاشىلىعىن بىلدىرگەن ەدى. مىنە, وسىنداي مىزعىماس بىرلىگىمىزدى ارقاشان ساقتاساق,  حالىقتىڭ المايتىن قاما­لى بولمايدى. ەلدەگى كونفەس­سياارالىق توزىمدىلىكتى ساقتاۋ­­دىڭ دا ماڭىزى زور. بار­لىق الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر حالىقتاردى بىرلىككە شاقىرادى. سوندىقتان مىزعى­ماس بىرلىككە نەگىزدەلگەن ءوزارا كەلىسىم مەن بەيبىت ءومىر عانا ءبىزدى بيىك تابىستارعا شىعاراتىنىن ۇمىتپايىق», دەدى اكىم.

فورۋمدا پارلامەنت سە­ناتى­نىڭ ءىV–V شاقىرىلىم­دارىنىڭ دەپۋتاتى بولعان, ەكونوميكا عىلىمدارى­نىڭ دوكتورى اناتولي باش­ماكوۆ, پەتروپاۆل قالا­سى ار­داگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعا­سى جانگەلدى ۋاقپانوۆ, Zoom-مەن قوسىلعان پرە­زيدەنت جانىنداعى مەم­لە­كەتتىك باسقارۋ اكادە­ميا­سى­نىڭ رەكتورى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ەرلان ءابىل, ماناش قو­زىباەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى-رەكتور ەربول يساقاەۆ, ءماجىلىستىڭ ەكس-دەپۋتاتى, پەداگوگيكا سالاسىنىڭ ارداگەرى راي­سا پوليششۋك, «قازاق ءتىلى حالىق­ارالىق قوعامى» بىرلەس­تىگى فيليالىنىڭ توراعاسى, وڭىرلىك اسسامبلەيا ەتنومەدياتسيا كەڭەسىنىڭ توراعا­سى جانات مۇحامەدجانوۆ سويلەپ, قوعامدىق بىرلىك پەن ءوزارا كەلىسىمنىڭ ماڭىزى تۋرالى ويلارىن ورتاعا سالدى.

فورۋمدا اسسامبلەيانىڭ قا­زاق­ستان حالقى بىرلىگىنىڭ التىن مەدالى­مەن تاتار-باش­­قۇرت ەتنومادەني ورتالى­عى­نىڭ جەتەكشىسى نايل اب­راەۆ, «العىس» توسبەلگىسىمەن وڭىر­لىك اسسام­بلەيانىڭ توراعاسى كەمەل وسپا­نوۆ, «ورىس, سلاۆيان جانە كازاك ۇيىم­دارى» اسسوتسياتسياسىنىڭ بەلسەن­دىسى يۋليا روديونوۆا ماراپاتتالدى.

 

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار