ەڭ اۋەلى ماسەلەنىڭ قايدان شىققانىنا ۇڭىلەيىك: شىڭعىستاي اۋىلىنىڭ تۇرعىنى قۋانىش قابدىراسيلوۆتى الدەكىمدەر بەينەكامەراعا ءتۇسىرىپ, جازبانى الەۋمەتتىك جەلىدە تاراتقان. بۇل جەردە اۋىل تۇرعىنى 2023 جىلدىڭ 25 قازانىندا مال ۇرلىعى ورىن العانىن اشىپ ايتقان. كىمدەردىڭ قاتىسى بارىنا دەيىن تاپپىشتەگەن. ءبىر عانا جاعداي ەمەس, جالپى اۋىلدا مال ۇرلىعىنىڭ دەندەپ تۇرعانىن دا ءسوز ەتكەن. بۇل بەينەروليك اۋىلدىقتاردى ەلەڭ ەتكىزگەنى سول ەدى, شىندىقتى اشتىم دەگەن ازامات «ايتقان ءسوزىمدى قايتىپ الدىم» دەپ جالت بەرگەن. اتى-جوندەرىن اتاعان ازاماتتاردان كەشىرىم دە سۇراعان. الايدا «ايتىلعان ءسوز – اتىلعان وق» دەمەۋشى مە ەدى؟ اۋىل تۇرعىندارى الەۋمەتتىك جەلىدە تاراعان بەينەروليكتەگى ازاماتتىڭ ءسوزىن راستاپ, جىل سايىن ونداعان باس مال جوعالاتىنىن ايتقان. جوعالعانىمەن, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى بىردە-ءبىر باۋكەسپەگە كىسەن سالماعان دەپ زار قاقسايدى اۋىل جۇرتى.
– قاسكويلەردىڭ اۋىلدى قان قاقساتىپ كەلە جاتقانىنا نەشە جىل بولدى. ارىز جازعانىمىزبەن, ەش ناتيجە جوق. 2024 جىلى 28 تامىزدا ءبىر سيىر, ءبىر بۇزاۋىم جوعالدى. ودان بۇرىن تاعى قولدى بولدى. اناۋ جىلى اۋىلدىڭ اياق جاعىنان تۇساۋلى جۇرگەن ون ەكى ات ءىزىم-عايىم جوق بولىپ كەتتى. سول كۇيى تابىلمادى, – دەيدى شىڭعىستاي اۋىلىنىڭ تۇرعىنى قوجاقان نۇرساپاروۆ.
مار ۇرلىعى شىڭعىستايدا عانا ەمەس, ەڭبەك, ورنەك, اق قاينار, جاڭا ۇلگى, جامبىل اۋىلدارىندا دا دەندەپ تۇر. اتتەگەن-ايى, جابىرلەنۋشىلەر تاراپىنان تۇسكەن ارىزدار دا جاۋاپسىز قالا بەرگەن.
– ءمىنىپ جۇرگەن اتىم جوعالدى. ول تۋرالى پوليتسياعا حابارلادىم. پوليتسيا العاشىندا ىزدەگەن بولدى. كەيىن جىم-جىرت بولىپ كەتتى. ودان بەرى جىلدان اسىپ بارادى, قايتادان ارىزىمدى الىپ ىشكى ىستەر بولىمىنە باردىم, – دەيدى پوليتسياعا ارىز جازۋعا كەلگەن جاڭا ۇلگى اۋىلىنىڭ تۇرعىنى قايرات لۇقپانوۆ.
«مال اشۋى – جان اشۋى» دەگەن ءتامسىل بار. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى تۇرعىنداردىڭ بۇل وتىنىشتەرىن ەندى ەسكەرۋسىز قالدىرسا, ءىستىڭ ناسىرعا شابۋى دا ابدەن مۇمكىن ەكەنىن مەڭزەيدى اۋىل ازاماتتارى. پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى تەرگەۋدىڭ باستالعانىن ايتادى.
– كاتونقاراعاي اۋدانى شىڭعىستاي اۋىلى تۇرعىندارىنىڭ مال ۇرلىعى فاكتىسى بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. قازىرگى ۋاقىتتا بۇل ءىس – شقو پوليتسيا دەپارتامەنتى باسشىلىعىنىڭ باقىلاۋىندا. ايتا كەتەيىك, اۋداندا جەدەل تەرگەۋ توبى جۇمىس ىستەپ جاتىر. تۇرعىنداردىڭ بارلىق ءوتىنىشى مۇقيات تەكسەرىلەدى, – دەپ مالىمدەدى شقو پد كريمينالدىق پوليتسيا باسقارماسىنىڭ باستىعى ايدىن بوتاحانوۆ.
پوليتسيا دەپارتامەنتى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ بەرگەن مالىمەتىنە ۇڭىلسەك, شىڭعىستاي اۋىلىنداعى ءىس بويىنشا وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى, پوليتسيا پولكوۆنيگى الماز تىلەگەن ۇلى باستاعان جەدەل-تەرگەۋ توبى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. اۋىل تۇرعىندارى ۇسىنعان بارلىق دالەل مەن مالىمەت مۇقيات تەكسەرىلەدى. قىلمىستىق ءىس بويىنشا بىرقاتار تەرگەۋ امالدارى قولعا الىنعان. ال كۇدىكتى ازاماتتارعا قاتىستى اقپارات قپك-ءنىڭ 201-بابىنا سايكەس جاريا ەتىلمەيدى.
بۇگىنگە دەيىن شىڭعىستاي, ەڭبەك, بەرەل, قىزىل جۇلدىز جانە جاڭا ۇلگى اۋىلدارىنان بارلىعى 25 ازاماتتان ارىز ءتۇسىپ, تىركەلدى. وسى ورايدا ستاتيستيكاعا كوز جۇگىرتسەك, وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 34 مال ۇرلىعى فاكتىسى تىركەلىپ, ونىڭ 21-ءى اشىلعان. سونىمەن قاتار 23 مال ۇرىسى جانە 3 مال ۇرلىعىمەن اينالىساتىن قىلمىستىق توپ قۇرىقتالعان.
ەل-جۇرتتى ەلەڭ ەتكىزگەن بۇل جولعى ىستەن دە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ءتيىستى ناتيجە شىعارادى دەپ سەنەيىك. ايتپەگەندە, اۋىل ازاماتتارى جابۋلى قازان جابۋلى كۇيى قالۋى مۇمكىن دەپ تە الاڭدايدى. ايتپاقشى, اياداي اۋىلداعى ۇلكەن ماسەلەگە ءماجىلىس دەپۋتاتى ماقسات تولىقباي نازار اۋداردى. ول ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرجان سادەنوۆكە دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, كاتونقاراعاي̆ اۋدانى تۇرعىندارىنىڭ مال ۇرلىعى ماسەلەسىنەن شارشاعانىن, پوليتسيانىڭ ارەكەتسىزدىگىن قاتاڭ سىنعا الدى.
– «مال اشۋى – جان اشۋى» دەي̆دى. جۇرتتىڭ جان اشۋىن قوزدىرىپ, جاراسىنا تۇز سەبە بەرمەڭىزدەر. اشىنعان حالىق بارىمتاعا قارىمتا قاي̆تارامىز دەسە, ونى مىنا ءبىز تۇگىلى ءسىز جانە ءسىز باسقارىپ وتىرعان مينيسترلىكتىڭ جەكە قۇرامى توقتاتا الماي̆تىنىن تاعى دا ەسىڭىزگە سالعىم كەلەدى. حالىقپەن وي̆ناماڭىزدار. وي̆لانىڭىزدار. قاي̆تا جوعارىدا اتى اتالعان اۋىلداردىڭ ماسەلەسىن ءجىتى قاداعالاپ, شىعىس قازاقستان وبلىسى كاتونقاراعاي̆ اۋدانىندا ارناي̆ى رەي̆د جۇرگىزىپ, مال ۇرلىعىنىڭ الدىن الۋ مەن ۇرىلاردى ۇستاۋ بوي̆ىنشا كەشەندى شارالاردى قولعا الۋدى سۇراي̆مىن, – دەدى دەپۋتات.
ايتسا, ايتقانداي. اتقارۋشى بيلىككە سەنىمى ازايعان حالىق كۇدىكتىلەردى وزدەرى بولجاپ وتىرعاندارى دا بەلگىلى. اۋىلدىقتار ۇرلىقتىڭ ۇشىن شىعارعان ازاماتتى ورتاعا الىپ, سۇراقتىڭ استىنا الىپ جاتقانى دا بەلگىلى. سوندىقتان تەرگەۋ امالدارىنا بارماق باستى, كوز قىستى قاراماي, ءادىل جۇرگىزىلگەنىن ادىلەتتى قازاقستان بيلىگى دە ءجىتى نازارىندا ۇستاۋعا ءتيىس. زاڭدى ەسكە سالساق, ۇرلىق-قارلىق دالەلدەنىپ, باۋكەسپەلەرگە بۇعاۋ تۇسسە, 7 جىلدان 12 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرىلۋى مۇمكىن.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
كاتونقاراعاي اۋدانى,
شىڭعىستاي اۋىلى
