سونىڭ ارقاسىندا ازاماتتار كرەديتتەر جونىندەگى ءوز مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراي باستادى. مۇنداي قورىتىندىعا وسى باعىتتا زەرتتەۋ جۇرگىزگەن ساراپشى ماماندار كەلىپ وتىر. ايتالىق, «Robokesh.kz» ميكروقارجى ۇيىمى جۇرگىزگەن ساۋالناماعا سايكەس, ازاماتتاردىڭ 73%-ى كرەديتتەردى وتەمەۋ قۇقىق بۇزۋشىلىق دەپ سانايدى. بۇرىنىراقتا ولاردىڭ ۇلەسى 60%-دان از بولعان. ەڭ ءتارتىپتى قارىز الۋشىلار – كوبىنەسە قالالاردا تۇراتىن 26 مەن 45 جاس ارالىعىنداعى ادامدار. ساراپشىلار مۇنداي وڭ وزگەرىستى حالىق اراسىندا قارجىلىق ساۋاتتىلىقتىڭ وسۋىمەن, قارىزدى قايتا قۇرىلىمداۋ باعدارلامالارىنىڭ قولجەتىمدىلىگىمەن, ازاماتتاردىڭ وسىنداي مۇمكىندىكتەر جونىندە كوبىرەك حاباردار بولۋىمەن بايلانىستىرادى.
دەگەنمەن, زەرتتەۋگە قاتىسۋشىلاردىڭ كرەديتتەردى وتەۋ ماسەلەسىنە قاتىستى وي-پىكىرلەرى ەكىگە بولىنەدى. رەسپوندەنتتەردىڭ 57%-ى ەگەر ادام ءتۇرلى كولدەنەڭ ومىرلىك جاعدايلارعا بايلانىستى, ماسەلەن, سىرقاتتانۋى, جۇمىسىنان ايىرىلۋى, اجىراسۋى نەمەسە ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ اسەرىنەن كرەديتتى تولەي الماعان بولسا, جەڭىلدىك قاراستىرىلۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيدى. شامامەن 9%-ى قارجى ۇيىمى دۇرىس اقپارات بەرمەگەن, كرەديتتىڭ ناقتى قۇنىن جاسىرعان, پايىزدىق مولشەرلەمەنى نەمەسە كرەديت تولەمدەرىن بىرجاقتى كوتەرگەن جاعدايدا كرەديتتى وتەۋدەن باس تارتۋعا بولادى دەپ بىلەدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, ازاماتتاردىڭ 7%-ى, ەگەر ادام ءوزىنىڭ قارجىلىق مۇمكىندىكتەرىن ەسكەرمەي, تىم كوپ قارىز العان بولسا, كرەديت جونىندەگى مىندەتتەمەلەردەن باس تارتۋعا بولاتىنىنا سەنىمدى. قاتىسۋشىلاردىڭ تەك 16%-ى كرەديتتىڭ قايتارىلماۋىن اقتايتىن سەبەپتەر جوق ەكەنىن ايتادى, 11%-ى بۇل سۇراققا ناقتى جاۋاپ بەرۋدەن باس تارتقان.
«كەيىنگى بىرنەشە جىلدا ەل تۇرعىندارىنىڭ قارجىلىق جاۋاپتىلىعى ايتارلىقتاي ءوستى. كليەنتتەر ءوز مىندەتتەمەلەرىن جاقسى بىلەدى. بۇل قارجى كوزدەرىنىڭ قولجەتىمدىلىگىمەن عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە اشىق بولۋىمەن دە نەگىزدەلەدى. قازىردە قرەديتتى رەسىمدەۋ كەزىندە ءاربىر ادام ارتىق تولەم سوماسىن الدىن الا ءبىلىپ, سالماقتاپ, شارتتاردى ەگجەي-تەگجەيلى زەرتتەي الادى. زەرتتەۋ ناتيجەلەرى حالىقتىڭ قارجىلىق ءبىلىمى جاقسارىپ كەلە جاتقانىن, تۇرعىنداردىڭ وزدەرىنىڭ مۇمكىندىگى, ونىڭ ىشىندە كرەديتتىك مىندەتتەمەلەردى ۋاقتىلى وتەۋ جاۋاپكەرشىلىگى تۋرالى كوبىرەك ويلانا باستاعانىن كورسەتەدى», دەيدى «Robokesh.kz» مقۇ باس ديرەكتورى الماز تورۋتاەۆ.
زەرتتەۋ مالىمەتتەرىنە سايكەس, ازاماتتاردىڭ شامامەن ۇشتەن ءبىرى (28%) وتكەن جىلى قارجىلىق جۇكتەمەسى تومەندەگەنىن, 32%-ى كەرىسىنشە كرەديتتىك مىندەتتەمەلەرىنىڭ وسكەنىن, 17%-ى ەسكى مىندەتتەمەلەرىن تولىق وتەي العانىن اتاپ ءوتتى. قالعان رەسپوندەنتتەر قارجىلىق جۇكتەمەلەرى ءبىر جىل بۇرىنعى دەڭگەيدە قالدى دەپ ەسەپتەيدى.
«كرەديتتىك مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋ – قارىز الۋشىلار ءۇشىن دە, كرەديت بەرۋشىلەر ءۇشىن دە ماڭىزدى ماسەلە. بۇگىندە قارجىلىق ءتارتىپتىڭ ءوسىپ كەلە جاتقانى قۋانتادى. ادامدار كرەديت تاڭداۋعا, ءوز مۇمكىندىكتەرىن بايىپتى باعالاۋعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراي باستادى. بۇل كوبىنەسە قارجىلىق ساۋاتتىلىق باعدارلامالارىنىڭ, قارىز الۋشىلاردىڭ جيناقتالعان تاجىريبەسىنىڭ ناتيجەسى. ءتۇرلى قيىندىقتار تۋىنداپ جاتادى, سوندايدا جاعدايدى ۋشىقتىرماي بىردەن ارەكەت ەتكەن ءجون. قارىزدى قايتا قۇرىلىمداۋ نەمەسە تولەمدەردى كەيىنگە قالدىرۋ نۇسقالارىن تالقىلاۋ بارىسىندا كرەديت بەرۋشىلەرمەن اشىق اڭگىمە قۇرۋ, قارجىلىق ءتارتىپتى بەرىك ۇستانۋ قيىن جاعدايدان جىلدام شىعۋعا جاردەمدەسەدى. جاۋاپكەرشىلىك – قارجىلىق ورنىقتىلىق پەن بولاشاققا دەگەن سەنىمدىلىكتىڭ كەپىلى», دەيدى جەكە قارجىنى باسقارۋ جونىندەگى كەڭەسشى, №1 قارجىلىق ساۋاتتىلىق مەكتەبىنىڭ باسقارۋشى سەرىكتەسى زاريما اتاباەۆا.
جالپى, تۇرعىنداردىڭ شامادان تىس نەسيە الۋ ماسەلەسىنىڭ ۇتىمدى شەشىمى – جاڭا وندىرىستەر مەن تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن كوپتەپ قۇرۋ. بۇل شارالار حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا, كرەديت الۋىن ازايتۋعا بارىنشا وڭ اسەر ەتەدى.
