كەلىسىمگە سايكەس, ساۋدا جەلىلەرى وتاندىق وندىرۋشىلەر ءۇشىن كوبىرەك ساۋدا ورىندارىن بولۋگە جانە «قازاقستاندا جاسالعان» تاڭبالاۋىن بەلسەندى پايدالانۋعا مىندەتتەلەدى. ءىرى ساۋدا جەلىلەرى 14 كۇن ىشىندە جەرگىلىكتى وندىرۋشىلەردىڭ ونىمدەرىن جەتكىزۋ ءۇشىن اقى تولەۋى كەرەك. ۇشجاقتى مەموراندۋمنىڭ حالىققا نە بەرەرى بەلگىسىز, ايتسە دە سول كۇنى-اق ماڭعىستاۋدا كارتوپ باعاسى ەكى ەسەگە جۋىق شارىقتاپ شىعا كەلدى. «كىسىدەگىنىڭ كىلتى اسپاندا» دەگەندەي, ماڭعىستاۋدا كارتوپ وسپەيتىندىكتەن ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىنەن جانە شەتتەن, ياعني سىرتتان كەلەتىن تاۋاردىڭ باعاسى وندىرۋشىگە, تاسىمالداۋشى مەن ساتۋشىعا تاۋەلدى.
250-300 تەڭگە شاماسىنان ءاپ-ساتتە 520 تەڭگەگە دەيىن سەكىرىپ شىققان كارتوپ كەلىسىنىڭ باعاسى ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمدىگىنە ايتارلىقتاي سالماق سالدى. قوعامدىق كوممۋنيكاتسيا ورتالىعىنىڭ حابارلاۋىنشا, ءوڭىردىڭ تۇراقتاندىرۋ قورىنا وزگە وڭىرلەردەن 15 توننا كارتوپ, 5 توننا ءسابىز بەن 7 توننا جۋا اكەلىنىپ, جەرگىلىكتى ورگاندار مەن 12 ءىرى ساۋدا جەلىسى اراسىندا الەۋمەتتىك ماڭىزدى تاۋارلاردى بەلگىلەنگەن باعادا ساتۋ جونىندە كەلىسىم جاسالعان. «جاۋاپتى تۇلعالار ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ شامادان تىس شارىقتاۋى كوتەرمە ساۋدامەن اينالىساتىن كاسىپكەرلەرگە تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن مالىمدەدى» دەيدى ورتالىق. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەگىنشە, وڭىردە اپتالىق كارتوپتىڭ ورتاشا باعاسى – 250 تەڭگە. وبلىس تۇرعىندارىنا تۇراقتاندىرۋ قورىنان بولەك, 70-80 توننا كارتوپ پاۆلودار, قاراعاندى جانە باسقا قالالاردان جەتكىزىلگەن. الىپساتارلاردىڭ نەگىزگى قۇنعا 10-15% قوسۋ قۇقىعى تاپشى تاۋار باعاسىنىڭ كۇرت كوتەرىلۋىنە اسەر ەتەدى.
«وڭىردەگى «اسار-س» كوتەرمە تاراتۋ بازارىنداعى كارتوپتىڭ كوتەرمە باعاسى – 320-350 تەڭگە, بولشەك ساۋدادا – 177-380 تەڭگە. باعا ءوسىمىنىڭ باستى سەبەبى – وزبەكستان مەن رەسەي تاراپىنان ءبىزدىڭ كارتوپقا ەكسپورتتىق سۇرانىستىڭ ارتۋى. سەبەبى وزبەكستانعا كارتوپ ەكسپورتى 3 ەسە, رەسەيگە 4 ەسە ءوسىپ كەتتى. رەسەيدە كارتوپ ەگىستىگىنىڭ كولەمى بىلتىرعى دەڭگەيمەن سالىستىرعاندا 16%-عا دەيىن تومەندەۋىنە بايلانىستى كوتەرمە باعا 2 ەسە ءوستى», دەيدى كاسىپكەرلىك جانە ساۋدا باسقارماسىنىڭ باسشىسى داستان مۇراتاليەۆ.
جابدىقتاردىڭ قىمباتتاۋىنا بايلانىستى مينەرالدى تىڭايتقىش پەن حيميا ءونىمىنىڭ وزىندىك قۇنى دا 25-30%-عا وسكەن. قازىر ماڭعىستاۋداعى تۇراقتاندىرۋ قورىندا 36 توننا كارتوپ, 29 توننا ءسابىز, 14 توننا پياز, 6 توننا قىرىققابات بار. ساۋدا ورىندارىندا 250 توننا كارتوپ قورى, 150 توننا ءسابىز بەن 130 توننا جۋا, 80 توننا قىرىققابات بار. اكىمدىك اقپاراتىنشا, تۇراقتاندىرۋ قورىنان تۇتىنۋشىعا كارتوپ – 177 تەڭگەدەن, ءسابىز – 192 تەڭگەدەن, جۋا 187 تەڭگەدەن ۇسىنىلادى.
كارتوپ باعاسىنىڭ قىمباتتاۋىنا بايلانىستى وبلىستىق جانە قالالىق مونيتورينگ توبىنىڭ مۇشەلەرى «امان», «دينا», «دانا», «التىن فۋد» سۋپەرماركەتتەرىنە مونيتورينگ جۇرگىزىپ, باعالاردى تەكسەردى. مونيتورينگ بارىسىندا «اسار-س» ساۋدا بازارىندا كوكونىس جانە 33 شاعىن اۋداندا ورنالاسقان «دينا» گيپەرماركەتىندەگى الەۋمەتتىك ماڭىزدى ازىق تۇرلەرىنىڭ باعاسىنا قاتىستى اكت جاسالىپ, وبلىستىق ساۋدا جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەپارتامەنتىنە جولداندى.
ماڭعىستاۋ وبلىسى
