فوتو: egemen.kz| ەرلان ومار
ولاردىڭ پايىمداۋىنشا, قوردان الىنعان اقشا جىل سايىن اينالىمعا ەنىپ, ەكونوميكاداعى اقشا ماسساسىن ارتتىرادى. ۇلتتىق قوردىڭ نەگىزگى قىزمەتىنىڭ ءبىرى – جيناقتاۋ فۋنكتسياسى, ياعني بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن قور جيناقتاۋ. الايدا كەيىنگى جىلدارى ۇلتتىق قور قارجىسىن وڭدى-سولدى پايدالانۋ تەرىس ءۇردىسى قالىپتاستى.
مۇناي باعاسى جوعارى, گەوساياسي جاعداي تۇراقتى كەزدە دە, داعدارىس قىسىپ, جاعداي ناشارلاعان ساتتەردە دە ۇلتتىق قوردان قارجى الىنعان. بۇل قوردىڭ بىرتىندەپ ازايۋىنا اكەلىپ سوقتىرادى.
«ادەتتە, ەكونوميكا ءوسىمى – ەلدىڭ ۆاليۋتا رەزەرۆتەرىنە دەگەن قاجەتتىلىگىنىڭ ەكونوميكا كولەمىنە ساي ارتۋىمەن قاتار جۇرەدى. الايدا, ۇلتتىق قور قارجىسىن ۇزدىكسىز الۋ – ەلدىڭ «قاۋىپسىزدىك جاستىعىن» نىعايتۋعا كەدەرگى كەلتىرەدى», دەپ تۇجىرىمدايدى ۇلتتىق بانك ساراپشىلارى.
ساراپشىلار جۇرگىزگەن تالداۋ ناتيجەسىندە مىناداي قورىتىندىعا كەلگەن:
-ۇلتتىق قور سىندى جەكە قورلاردىڭ اكتيۆتەرى شيكىزاتقا تاۋەلدى ەلدەردە مەملەكەتتىك رەزەرۆتەردىڭ قۇرامىنا كىرىپ كەتەدى;
-قازاقستاننىڭ سىرتقى اكتيۆتەرى داعدارىس تۋىنداسا, شەتەل ۆاليۋتاسىنا دەگەن قاجەتتىلىكتى جابا الادى. الايدا قرۇق قاراجاتىن داعدارىس كەزىندە دە, داعدارىستان تىس ۋاقىتتا دا تۇراقتى پايدالانۋ – ونىڭ بىرتىندەپ سارقىلۋىنا اكەلۋى مۇمكىن;
-سوڭعى 4 جىلدا سىرتقى اكتيۆتەردىڭ جەتكىلىكتىلىك كورسەتكىشىنىڭ تومەندەۋىنە – مەملەكەتتىك شىعىنداردىڭ ءوسۋى سەبەپ.
ايتا كەتۋ كەرەك, ينفلياتسيانى نىسانالى باسقارۋداعى قر ۇلتتىق بانكىنىڭ نەگىزگى قۇرالى – بازالىق مولشەرلەمە. بۇل كورسەتكىش ەڭ الدىمەن سىرتقى جاعدايلاردىڭ وزگەرۋىنە جاۋاپ بەرەدى.
2024 جىلى ۇلتتىق قورعا 9 ترلن تەڭگەگە جۋىق قارجى تۇسكەنىمەن, قورداعى قارجى 3,2 ترلن تەڭگەگە عانا ارتتى. سەبەبى ەل ۇكىمەتى بيۋدجەتتە قارجى تاپشى (سالىق جوسپاردان كەم ءتۇستى) بولعان سوڭ, قوردان 5,6 ترلن تەڭگە الدى. بۇل 2024 جىلعى بيۋدجەت كىرىسىنىڭ ۇشتەن بىرىنە تەڭ. ال 2025 جىلى ۇلتتىق قوردان 5,3 ترلن تەڭگە الۋ جوسپارلانعان.
دەسە دە, قازاقستان ۇكىمەتى قوردان كۇرەكتەپ قارجى الۋدى شەكتەۋگە نيەتتى. ۇلتتىق بانك توراعاسى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ ۇكىمەت باس بانكتىڭ ۇلتتىق قوردان الىناتىن ترانسفەرت كولەمىن زاڭمەن بەكىتۋ تۋرالى ۇسىنىسىمەن كەلىسكەنىن جەتكىزدى. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا كەپىلدەندىرىلگەن دە, نىسانالى دا ترانسفەرتتەردىڭ كولەمى زاڭمەن شەگەلەنۋى مۇمكىن.