شەنەۋنىككە قانداي جازا بەرىلۋى مۇمكىن؟

وبلىس جۇرتشىلىعى اراسىندا قوعامدىق پىكىر, نارازىلىق تۋعىزعان وقيعا 2024 جىلدىڭ 1 قازان كۇنى تۇندە بولعان ەدى. ورال قالاسىنىڭ تاۋەلسىزدىك جانە پراۆدۋحين كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا تۇنگى ساعات 00.10 كەزىندە 44 جاس­تا­عى جۇرگىزۋشى Volkswagen Tiguan اۆتوكولىگى­مەن باعدارشامنىڭ قىزىل جارىعىندا تۇرعان Mercedes كولىگىنە سوعىلعان. قاتتى سوققىدان Mercedes العا جىلجىپ, الدىندا تۇرعان «ۆاز» جانە Skoda Rapid كولىكتەرىنە بارىپ سوققان. جول اپاتىنان 18 جاستاعى قىز بالا مەن 37 جاستاعى ەر ادام جاراقات العانىن وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى حابارلاعان ەدى.

كوپ كەشىكپەي-اق جول اپاتىنا كىنالى جۇرگىزۋشىنىڭ باتىس قازاقستان وبلىستىق اكىمدىگىندە لاۋازىمدى قىزمەت اتقاراتىن شە­نەۋنىك ەكەنى, رولگە ماس كۇيىندە وتىرعانى تۋرالى اقپارات شىعىپ, كوپشىلىكتىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋعىزدى. الەۋمەتتىك جەلى وقىرماندارى لاۋا­زىمدى شەنەۋنىكتىڭ قاماۋعا الىنباعانى­نا, قىزمەتىندە ءالى وتىرعانىنا نارازىلىق ءبىل­دىرىپ, «زاڭنىڭ كۇشى تەك قاراپايىم ادامدار­عا عانا جۇرە مە؟» دەگەن ساۋال جەلدەي ەستى.

17 قازان كۇنى باتىس قازاقستان وبلىستىق اكىمدىگىنىڭ سايتىندا وسى وقيعاعا تۇسىنىك بەرگەن رەسمي حابارلاما شىقتى. وندا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جاعىمسىز جاريالانىمدارعا جۇرگىزىلگەن مونيتورينگ بارىسىندا كولىك قۇرالىن الكوگولدىك ماساڭ كۇيدە باسقارۋ ارقىلى جول قوزعالىسىنىڭ باسقا قاتىسۋشىلارىنا زيان كەلتىرىپ, جول-كولىك وقيعاسىنا جول بەرگەن بقو اكىمى اپپاراتىنىڭ ءبولىم باسشىسى ە.نايزابەكوۆ تۋرالى ايتىلعان:

«وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ اقپاراتىنا سايكەس قازىرگى ۋاقىتتا وسى قۇقىق بۇزۋشىلىقتى جاساۋ فاكتىسى بويىنشا ءتيىستى ساراپتامالار تاعايىندالعان. وسىلايشا, اتالمىش تۇلعانىڭ كىناسى تۋرالى ءتيىستى شەشىمدى سوت بەلگىلەيدى. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوت جۇيەسى مەن سۋديالاردىڭ مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ تالاپتارىنا ساي, سوتتىڭ سوت تورەلiگiن iسكە اسىرۋ جونiندەگi قىزمەتiنە قانداي دا بiر ارالاسۋعا جول بەرiلمەيدi جانە زاڭ بويىنشا جاۋاپتىلىققا اكەپ سوعادى. سونىمەن قاتار قىزمەتتەن تىس ۋاقىتتا ادەپ نورمالارىن ساقتاماعانى ءۇشىن جوعارىدا اتالعان تۇلعانىڭ تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ ماسەلەسى سوت شەشىمىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قارالادى. بۇعان قوسا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2015 جىلعى 29 جەلتوقسانداعى №156 جارلىعىمەن بەكىتىلگەن مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ ادەپ جونىندەگى كەڭەستەرى تۋرالى ەرەجەسىنە سايكەس, وڭىرلىك ادەپ جونىندەگى كەڭەس س-و-1, س-و-2, س-R-1, س-R-2, D-1, D-2, D-و-1, D-و-2, D-R-1, D-R-2, ە-1, ە-2, ە-R-1, ە-R-2 ساناتتارىندا­عى مەملەكەتتىك اكىمشىلىك قىزمەتشىلەرگە, سونداي-اق وبلىستار, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار, استانا اكىمدەرىنىڭ اپپارات­تارىندا دەربەس لاۋازىمداعى ادەپ جونىندە­گى ۋاكىلدەرگە قاتىستى تارتىپتىك ىستەردى قاراي­دى. وسىلايشا, ە.نايزابەكوۆتىڭ لاۋازىمى­نىڭ ساناتى ادەپ جونىندەگى كەڭەس قاراي­تىن لاۋازىمدار ساناتىنا جاتپايتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, اتالعان تۇلعانىڭ تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىگى وبلىس اكىمدىگىنىڭ تارتىپتىك كوميسسياسىنىڭ وتىرىسىندا قارالۋعا جاتادى. ءوز كەزەگىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2015 جىلعى 29 جەلتوقسانداعى №152 جارلىعى­مەن بەكىتىلگەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر­گە تارتىپتىك جازا قولدانۋ قاعيدالارى تالابىنا ساي, تارتىپتىك كوميسسيانىڭ قىزمەتى­نە قانداي دا ءبىر ارالاسۋعا جول بەرىلمەيدى», دەلىنگەن ەدى رەسمي حاباردا.

وسى وقيعا كەزىندە جاراقات العان 18 جاس­تاعى اقبوتا كەڭەس كورشىلەس اتىراۋ وب­لىسىنىڭ يندەر اۋدانىندا تۋىپ-وسكەن. قازىر ورال قالاسىنداعى باتىس قازاقستان ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 4-كۋرس ستۋدەنتى. دارىگەرلەر قويعان باستاپقى دياگنوز – ميى شايقالعان, ج ۇلىن كونتۋزياسى, ومىرتقا جاراقاتى. قىزىنىڭ حال-جاعدايىن بىلۋگە كەلگەن اناسى گۇلجان جارقىنباەۆا جول اپاتىنا سەبەپكەر جاننىڭ لاۋازىمدى شەنەۋنىك ەكەنىن, اۋرۋحانادا جاتقان قىزىنان كەشىرىم سۇراماق تۇگىلى حابارلاسپاعانىن ەس­تىپ, تەرگەۋشىگە جولىعادى. «ورالدا ادىلدىك بو­لا ما, قىزىم مۇگەدەك بولىپ قالماي ما؟» دەپ الاڭ­داعان اناسى اقبوتانى ءوز اۋىلىنا, ين­دەرگە الىپ كەتەدى. قازىر, مىنە, ءۇش ايدان بەرى وقۋىن ونلاين رەجىمدە جالعاستىرىپ جاتىر.

ەل ىشىندە «نەگە ماس جۇرگىزۋشى قاماۋعا الىنبادى, نەگە ءالى كۇنگە قىزمەتىندە ءجۇر, ول لاۋازىمىن پايدالانىپ, جازادان قۇتىلىپ كەتپەي مە؟» دەگەن ساۋال كوبەيگەنى تۇسىنىكتى. بۇعان وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى جەلتوقسان ايىندا الەۋمەتتىك جەلىدە مىناداي جاۋاپ جاريالادى:

«1 قازاندا Volkswagen اۆتوكولىگىنىڭ جۇرگىزۋشى ماس كۇيىندە كولىك تىزگىنىن باسقارا وتىرىپ, جول-كولىك وقيعاسىن جاسادى. وعان قاتىستى اقبتك-ءنىڭ 608-بابى بويىنشا كولىك قۇرالىن الكوگولدىك ماساڭ كۇيدە باسقارۋ دە­رە­گى بويىنشا حاتتاما تولتىرىلدى. جابىرلە­نۋ­شى جولاۋشىنىڭ دەنساۋلىعىنا كەلتىرىل­­گەن جاراقات دارەجەسىن انىقتاۋ ءۇشىن جول-كو­­لىك وقيعاسى بويىنشا ماتەريالدار بقو بويىنشا سوت ساراپتامالارى ورتالىعىنا جىبەرىل­دى. جابىرلەنۋشىنىڭ تولىق مەديتسينالىق ­تەكسەرۋدەن جانە ساراپشىلارعا مەديتسينا­لىق تەكسەرۋدىڭ ناتيجەسىن ۇسىنعاننان كە­يىن قورىتىندى شىعارىلادى. سوت-مەديتسينا­لىق ساراپتامانىڭ قورىتىندىسىن العان­عا دەيىن جۇرگىزۋشىنىڭ جاۋاپقا تارتۋ مەرزىمى ۋاقىتشا توقتاتىلدى. سونىمەن قاتار ساراپتاما قورىتىندىسى دايىن بولعاننان كە­يىن اتالعان دەرەك بويىنشا زاڭعا سايكەس شەشىم قابىلداناتىنىن حابارلايمىز».

بۇگىندە اقبوتانىڭ اناسى گ.جارقىنباەۆا قىزىنىڭ قىزۋى ءجيى كوتەرىلەتىنىن, موينىن, دەنەسىن ۇستاي المايتىنىن, قول-اياعىن مەڭگەرە الماي قالعانىن ايتادى. تولىق دياگنوز قويۋ ءۇشىن استاناعا بارۋى كەرەك, قازىر پورتال كەزەگىن كۇتىپ وتىر.

ء«الى كۇنگە دەيىن قىزىما ناقتى دياگنوز قويىلعان جوق. پورتال كۇتىپ وتىرمىز. ەندى اقىلى تۇردە تەكسەرۋدەن وتپەسەك, بولمايتىن سياقتى. قىلمىستىق ءىس سوتقا كەتۋى ءۇشىن دە ءبىزدىڭ ەكسپەرتيزامىزدىڭ ناتيجەسى كەرەك ەكەن. نايزابەكوۆتىڭ قىزمەتتەن شەتتەتىلگەنىن ەستىپ جاتىرمىن. مەنىڭ تالابىم – قىزىمنىڭ دەنساۋلىعى. شاۋىپ جۇرگەن قىزىم مۇگەدەك بولىپ قالماسا ەكەن دەپ الاڭدايمىن. قىزىمدى باياعىداي اياعىنان تىك تۇرعىزىپ بەرۋىن تالاپ ەتەمىن», دەيدى گ.جارقىنباەۆا.

باتىس قازاقستان وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى باسقارماسىنىڭ باستىعى ەرنار سۇلتانعاليەۆ جول اپاتىنا كىنالى Volkswagen Tiguan اۆتوكولىگىنىڭ ايىپ تۇراعىندا تۇرعانىن, پوليتسيا ءىس قوزعاۋ ماقساتىندا زارداپ شەككەن ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا قاتىستى سوت-مەديتسينالىق ساراپتاما ناتيجەسىن كۇتىپ وتىرعانىن ايتادى.

«ەگەر جول-كولىك وقيعاسى كەزىندە زارداپ شەگۋشىگە سوت-ساراپتاما قورىتىندىسىنا سايكەس ورتا جانە اۋىر دەنە جاراقاتى كەل­تىرىلگەن بولسا, كىنالى ادام قىلمىستىق كو­دەكستىڭ 345-بابى بويىنشا جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, ەكى جىلعا دەيىن باس بوستاندىعى­نان ايىرىلۋى مۇمكىن», دەيدى ە.سۇلتانعاليەۆ.

مىنە, سول ءبىر وقيعا بولعالى ءۇش ايدان اسىپ بارادى. كوپشىلىك ماس كۇيىندە كولىك رولىنە وتىرعان, جازىقسىز بويجەتكەننىڭ قاپيادا جاراقات الۋىنا سەبەپ بولعان بۇرىنعى شەنەۋنىكتىڭ لايىقتى جازاسىن الۋىن كۇتىپ ءجۇر. ءبىز دە بۇل وقيعانىڭ نەمەن اياقتالارىنان كوز جازباي, وقىرماندى حاباردار ەتەمىز.

باتىس قازاقستان وبلىسى