جالپى اتىراۋدىڭ ماحامبەت اتىنداعى دراما تەاترىندا كەيىنگى جىلدارى جان-جاقتان رەجيسسەر شاقىرىپ, ءتۇرلى باعىت پەن قولتاڭبادا قويىلىم قويۋ ءۇردىسى قالىپتاسقانى قۋانتادى. ويتكەنى وبلىستىق تەاترلارداعى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردىڭ كوپشىلىگى وسى ءوز قازانىندا ءوزى قايناپ, سىرتقى تاجىريبەلەردەن بويىن اۋلاق ۇستاۋىندا جاتسا كەرەك. ال شىعارماشىلىق ۇجىم ءۇشىن تاجىريبە الماسۋدىڭ ماڭىزى دا, ءمانى دە زور. ونەردەگى اتالعان قاعيدا مەن قۇندىلىقتىڭ ماڭىزىن تەرەڭنەن ۇعىنعان تەاتر ديرەكتورى ساعىنتاي كوپجاساروۆ پەن كوركەمدىك جەتەكشىسى تەمىربەك مۇحتاروۆ تەاتر ىشىندە ءبىر جىل بويى اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق اۋقىمدى جوبالار مەن تۇشىمدى تاجىريبەلەردىڭ جۇزەگە اسۋىنا ۇيىتقى بولىپ ۇلگەردى. اتاپ ايتساق, الماتىدان جۇلدىزبەك جۇمانباي, ەلىك نۇرسۇلتان سىندى تالانتتى جاس رەجيسسەرلەردى تەاترىنا شاقىرىپ, ارتىستەردىڭ وزگە رەجيسسەرلىك قولتاڭبانىڭ ەرەكشەلىگىنە بويلاپ, شىعارماشىلىق شەبەرلىكتەرىن شىڭداۋعا تاماشا مۇمكىندىك الدى. ءبىز تاماشالاعان «قاسىم حان» تاريحي دراماسى دا وسى تەاتر باسشىلىعىنىڭ تاجىريبە مەن سىنعا دەگەن اشىقتىعىنىڭ ايقىن ايعاعى بولسا كەرەك.
تەاتر ۇجىمىنىڭ «قاسىم حاندى» قويعالى جۇرگەنىن ايتقانىنا دا ءبىراز بولعان. بىراق ناقتى پرەمەرا كۇنىن بەكىتۋگە كەلگەندە كوپ ويلاندى. باسقاشا بولۋى مۇمكىن دە ەمەس ەدى. ويتكەنى تاريحي تاقىرىپ قويۋ – قاشان دا تاۋەكەل. مىنە, ءسويتىپ كوپتەن كۇتكەن كۇنگە دە جەتتىك. ماحامبەت تەاترى اقىرى تاۋەكەل دەپ تەاتردىڭ ءبىر جىلدىق جەتىستىكتەرىن اۋقىمدى تاريحي دراما – «قاسىم حانمەن» قورىتىندىلاۋدى حوش كورىپتى. ول جاڭالىعىن تەاتر سىنشىلارى مەن ماماندارىنا قۋانا حابارلاپ, پرەمەرا كۇنى بارلىعىمىزدى اتىراۋ تورىندە قارسى الىپ, باتىر ەسىمىن يەلەنگەن قاسيەتتى قارا شاڭىراققا باستاپ اكەلدى.
«وزدەرىڭىز دە بىلەسىزدەر, قاسىم حان تۋرالى دەرەك جوقتىڭ قاسى دەۋگە بولادى. سوندىقتان دا كوپ قالامگەر بۇل تاقىرىپقا باتىلى بارىپ بىردەن كىرىسىپ كەتە المادى. ويلانا كەلە تەاترىمىزدا بىرنەشە جىل باسشى بولىپ قىزمەت اتقارعان, ماحامبەت تەاترى ۇجىمىنىڭ شىعارماشىلىق الەۋەتىن جاقسى بىلەتىن اسىلبەك يحسان اعامىزعا قولقا سالدىق. قازاق حاندىعىنىڭ العاشقى استاناسى بولعان سارايشىقتىڭ تۇبىندە تۇرىپ, قاسىم حان تۋرالى قويىلىم قويماۋىمىز ءبىز ءۇشىن ۇلكەن سىن بولار ەدى», دەدى اعىنان جارىلىپ قويىلىم الدىندا ءسوز العان تەاتر ديرەكتورى ساعىنتاي كوپجاساروۆ.
پەسا جازىلىپ بولعان سوڭ اۋقىمدى قويىلىمعا رەجيسسەر رەتىندە تەاتر الەمىندە وزىندىك قولتاڭباسىمەن ەرەكشەلىنىپ جۇرگەن جاس رەجيسسەر ەلىك نۇرسۇلتاندى م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق دراما تەاترىنان شاقىرۋمەن الدىرىپتى. ستسەنوگرافياسىن جاساعان مۇرات ساپاروۆتىڭ دا الماتىدان ارنايى ات ارىتىپ جەتكەنى بەكەر بولماعان ەكەن. شىمىلدىق اشىلعاننان-اق بىردەن وزىنە باۋراپ الا جونەلەتىن سالتاناتتى دەكوراتسيا بىردەن وقيعا ىشىنە جەتەلەي جونەلدى.
ءيا, اينالاسىنا سوزبەن ايتىپ جەتكىزگىسىز سالتاناتىمەن ءماشھۇر بولعان سارايشىقتىڭ بار اسەمدىگى مەن ينفراقۇرىلىمىن, قالا اتموسفەراسىن شىنايى جەتكىزۋدە ساحنا سۋرەتشىسى ءساتتى قادامدارعا بارعان. تۋعان حالقىنىڭ وتكەنىنە بەيجاي قارامايتىن ءاربىر قازاق ءۇشىن بۇل قالا ءوزىنىڭ تاعىلىمدى تاريحىمەن, ورەلى وركەنيەتىمەن, ءساندى ساۋلەتىمەن باعالى, تالاي مارعاسقا حاندار مەن ءاپايتوس باتىرلار تۇلپارى تۇياعىنىڭ ءدۇبىرى تيۋىمەن قاستەرلى. سان عاسىر سالتانات قۇرعان موڭكە تەمىر, توقتاعۇل, جانىبەك – جوشىدان تاراعان التىن وردانىڭ حاندارىنان باستاپ, قاسىم حاننىڭ قاسقا جولىنا كۋا بولعان كيەلى شاھاردى بەينەلەۋدە, ارينە, كاسىبي شەبەرلىك پەن تەرەڭ ءبىلىم دە قاجەت. قۋانىشىمىزعا وراي, ونداي كورەگەندىك ءھام سۇڭعىلالىق ساحنا سۋرەتشىسىنىڭ بويىنان تابىلدى. ستسەنوگراف مۇرات ساپاروۆتىڭ سپەكتاكل رەجيسسەرى ەلىك نۇرسۇلتانمەن ۇندەسىپ, ءساتتى توعىسقان شىعارماشىلىق تاماشا تاندەمى ءبىر ساتكە كورەرمەنىن تاريح تۇنعان سالتاناتتى سارايشىققا جەتەلەپ اكەلگەندەي بولدى.
ستسەنوگرافيانىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – قويىلىم بەزەندىرىلۋىن بارىنشا ازم ۇلىكتىلىككە, ياعني مينيماليزمگە قۇرعان. ساحنا تورىندەگى بار سالتانات سىيعان الىپ قابىرعا-قامال مەن تاريح پەن تانىمدى قاتار سويلەتكەن لەد ەكراننان وزگە كەڭىستىكتىڭ بارلىعى ارتىستەردىڭ ويىنىنا ارنالعان. رەجيسسەردىڭ دە سپەكتاكل فورماسىمەن قاتار اكتەرلەر شەبەرلىگىن بارىنشا جان-جاقتى قىرىنان اشۋدى كوكسەگەنىن كوردىك. ناتيجەسىندە, رەكۆيزيت پەن بۋتافور ەمەس, نەگىزگى ەكپىن ارتىستەردىڭ ويىنىنا تۇسكەن. ءبىز دە ءجيى قاۋىشا بەرمەيتىن ماحامبەت تەاترى اكتەرلەرىنىڭ كاسىبي مۇمكىندىگىن كورىپ, تانىسۋعا تاماشا مۇمكىندىك الدىق.
سپەكتاكلگە كەلمەس بۇرىن ادەبي نۇسقا – قاسىم حان تۋرالى سۋ جاڭا پەسانىڭ وزىمەن تانىسىپ شىققانىمىز بار ەدى. وقىپ وتىرىپ, ارينە, تاريحتى تەرەڭنەن قازبالاپ, وقيعانى تىم ارىدەن وربىتكەن دراماتۋرگيادان شاشىراڭقىلىق بايقاعانداي بولىپ, اۋەلدە ءبىراز الاڭداعانىمىز دا جاسىرىن ەمەس. بىراق پرەمەرا كۇنى شىمىلدىق ءتۇرىلىپ, سپەكتاكل باستالعان ساتتە-اق رەجيسسەردىڭ تاريحي تۋىندىعا ءتان ءساتتى فورما تابا العاندىعىن كورىپ, قورقىنىشىمىز سول ساتتە-اق سەيىلىپ سالا بەردى. قاسىم حانعا دەيىنگى كوپ حاننىڭ تاعدىر-تالايىن تولعاماي-اق, رەجيسسەر بىردەن باس كەيىپكەر ءومىرىنىڭ نەگىزگى جەلىسىنە ساۋلە تۇسىرەدى. سول ارقىلى قاسىم حان تاعدىرىنىڭ قىر-سىرىن جان-جاقتى زەردەلەيدى. ول ءۇشىن ساحنا سايىسى, كەلىستى پلاستيكالىق شەشىم, كوپشىلىك ساحنانىڭ انسامبلدىك بىرلىگى, ليريكالىق ساحنالار, دەكوراتسيا مەن جارىقتىڭ, مۋزىكا مەن ءداۋىر ءۇنىنىڭ ءساتتى قابىسۋى سىندى كوركەمدىك تاسىلدەردى ۇتىمدى سويلەتەدى. وسى تۇستا, اسىرەسە ساحنا سايىسىن قويعان كاسىبي مامان ەركىن مەكەباەۆ پەن حورەوگراف ءمولدىر قاسىمنىڭ ەڭبەگىن ەرەكشە اتاپ وتكىمىز كەلەدى. بۇل قويىلىمنىڭ كوركەمدىك شەشىمىنە عانا اسەر ەتىپ قويماي, سپەكتاكل ديناميكاسىن دا ايتارلىقتاي شيرىقتىرعان. كاسىبي ماماندار ساحنا مۇمكىندىگى كوتەرە بەرمەيتىن شايقاس دالاسىنداعى كەيبىر كۇردەلى كورىنىستەردى شىنايى جەتكىزۋگە وسىلايشا ءساتتى جول تابا بىلگەندىگىن باسا ايتقىمىز كەلەدى.
رەجيسسەر شەشىمى بويىنشا قاسىم حاننىڭ كەمەڭگەرلىگى مەن ەرلىگىنەن بولەك, نەگىزىنەن قويىلىمدا ليريكالىق بوياۋلارعا باسىمدىق بەرىلىپتى. ول ءۇشىن دراماتۋرگ پەن رەجيسسەر ورتاق شەشىمىگە كەلىپ, ناتيجەسىندە قاسىم حاننىڭ جۇرەگىندە ايالاعان ارۋى – ءشاپي بانۋ بەينەسى قويىلىمداعى نەگىزگى جەلىنىڭ ءبىرى رەتىندە العا شىعادى. درامالىق قايشىلىق پەن شيەلەنىس تە نەگىزىنەن وسى قارىم-قاتىناستار جەلىسىنەن تۇزىلەدى. سونىمەن قاتار قاسىم حان مەن مۇحاممەد شايباني اراسىنداعى قاقتىعىستار مەن ولاردىڭ انالارى اراسىنداعى انت تا قويىلىمداعى شيەلەنىستى شيرىقتىرۋشى باستى وقيعالار قاتارىندا كورىنىس بەرەدى. دەسە دە ەكى كۇن قاتارىنان تاماشالاعان سپەكتاكلدە درامانىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى رەتىندە الىنعان وسى ءبىر انالار انتى مەن قاسىم حاننىڭ سەرتكە بەرىكتىگى كورىنۋى ءتيىس ساحنالار سولعىن شىققان, ناقتى ەكپىن تۇسىرىلۋگە ءتيىس ەپيزودتار اكتەرلىك ويىن بارىسىندا ءاتۇستى ساراپتالعان. انا بەينەسىن اشۋدا قوس قۇرامداعى اكتريسالارعا ءالى دە ىزدەنىس قاجەتتىلىگى بايقالدى. سول سەكىلدى شاپي بانۋ بەينەسىندەگى ءارتىس ش.كۇزەمباي ويىنىندا دا ءوسۋ از, كەيىپكەرسىندىلىققا باسىمدىق بەرگەن ونەر يەسى نەگىزگى درامالىق قاقتىعىستاردى قالىس قالدىرعان. سونىڭ سالدارىنان كەيىپكەردىڭ ىشكى قايشىلىقتار مەن بەينەنىڭ مىنەز بوياۋى سولعىندىققا ۇرىنعان. اكتريسا بويىنان درامالىق ءوسۋ ۇدەرىسىن كورمەدىك, ياعني سپەكتاكل باسىندا قانداي سەزىمدە جۇرسە, قويىلىم سوڭىندا دا ءدال سول كوڭىل كۇيدە ءرولىن تۇيىندەگەن ساحناگەر ساراپتاۋى ءالى دە ىزدەنىستەرگە سۇرانىپ تۇر. سول سەكىلدى بۇرىندىق حان بەينەسى دە كەمەلىنە جەتپەي, كەلتە قايىرىلعان. دۇرىسى, بەينەنىڭ تولىققاندى اشىلۋىنا دراماتۋرگيادا مۇمكىندىك بەرىلمەگەن. سالدارىنان باس كەيىپكەر قاسىم حان وبرازى دا سولعىندىققا ۇرىنعان. تەاتردىڭ تالانتتى اكتەرى عازيز سۇراپپاەۆ سومداعان بەينەنىڭ ءالى دە ءبىر قايناۋى ىشىندە كەتكەندەي اسەر قالدىردى. راس, اكتەردىڭ سىرقى فاكتۋراسى مەن كوركەمدىگىنە, ءۇن اسەمدىگىنە ەشكىمنىڭ دە داۋى بولماسا كەرەك. بىراق قاسىم حانداي الىپ بەينەنىڭ اجارىن اشۋدا تەرەڭدىك پەن ىشكى رۋحتىڭ مىقتى بولۋى دا اسا ماڭىزدى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە عازيزعا ءالى دە تەرەڭدىك پەن ىرگەلى ىزدەنىستەر قاجەتتىلىگى بايقالدى. دايىندىققا ۋاقىتتىڭ تاپشىلىعى سالقىنىن تيگىزدى دەپ ءارتىستى اقتاۋعا قانشا تالپىنعانىمىزبەن, ءبىز ۇزاق كۇتكەن قاسىم حاننىڭ ساحناعا دا بابىندا شىققانى قانداي جاراسار ەدى دەگەن تىلەكتىڭ دە كوكەيدە قىلتيعانى جاسىرىن ەمەس. وسى تۇستا ايتا كەتەر تاعى ءبىر ماسەلە – ول البەتتە ءۇن مەن ءتىل ماسەلەسى. تەاتر سالاسىندا ءجيى تىلگە تيەك ەتىلىپ جۇرگەن بۇل تۇيتكىل ماحامبەت تەاترى اكتەرلەرىنەن دە اينالىپ وتپەپتى. كورەرمەنىنە انىق جەتپەي جاتقان ءسوز بەن ءۇن باسەڭدىگى تەاتر اكتەرلەرىنىڭ ساحنا تىلىمەن ءجىتى جۇمىس ىستەۋى قاجەتتىلىگىن بايقاتىپ قويدى.
ال كەرىسىنشە, مۇحاممەد شايباني بەينەسىن قوس قۇرامدا كەيىپتەگەن اكتەرلەر مىرزابەك ماقۇلوۆ پەن باقىتجان وتەعاليەۆ ساراپتاۋلارى كوڭىلگە قۇرمەت ورنىقتىردى. ەكى كۇنگى ويىندا قوس ءارتىس ءبىر-بىرىنە ۇقسامايتىن ەرەكشە ويىن ۇلگىسىن كورسەتتى. مىرزابەك ماقۇلوۆتىڭ كەيىپتەۋىندەگى مۇحاممەد شايباني اككى دە ءابجىل, سونىسىنا قاراماستان اڭعالدىعى دا بار باتىردىڭ بەينەسىن ءساتتى سومداسا, باقىتجان وتەعاليەۆ ويىنىندا شايباني قىزۋقاندى, ەموتسياسى مەن ەنەرگياسى قاتار شارپىسقان قۋاتتى بەينەنى ومىرگە اكەلىپتى. دراماداعى نەگىزگى كونفليكتىنى تۋدىرىپ جۇرگەن كەيىپكەردى شىناي بەينەلەۋدە قوس اكتەردىڭ دە ىزدەنىسى كوڭىلگە قوندى.
قويىلىمداعى رەجيسسەردىڭ تاعى ءبىر تابىسى – كوپشىلىك ساحنانى انسامبلدىك بىرتۇتاستىققا جەتكىزە بىلگەندىگى. سپەكتاكلدىڭ نەگىزى اتموسفەراسىن تۋدىرتۋشى رەتىندە كوپشىلىك ساحنانىڭ ءوزىن قويىلىمنىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە ويناتىلۋى دا سپەكتاكلدىڭ اسەرلىلىگىنە اسەر ۇستەگەنى ءسوزسىز. قازاقستان تەاتر سىنشىلارى بىرلەستىگى تاراپىنان دا قويىلىمنىڭ ايتۋلى ەرەكشەلىگى ەسكەرىلىپ, وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا «قاسىم حان» سپەكتاكلى «ۇزدىك اكتەرلىك انسامبل» اتالىمىندا توپ جاردى.
قويىلىمداعى جانە ءبىر ءساتتى جۇمىس دەپ سپەكتاكل كومپوزيتورى باۋىرجان اقتاەۆتىڭ دا ىزدەنىسىن اتاپ وتكىمىز كەلەدى. تاريحي تاقىرىپتىڭ مازمۇنى مەن اتموسفەراسىن بەرۋدە باۋىرجان شابىتىنان تۋعان اۋەندەردىڭ دە اسەرى زور بولدى. بۇل تۇرعىدان كەلگەندە تەاتر ۇجىمىنىڭ شىعارماشىلىق جۇمىسقا ءاتۇستى قاراماي, سپەكتاكلدىڭ ءار بولىگىنە زور جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراپ, قويىلىم رەجيسسەرى مەن سۋرەتشىسىنەن باستاپ, مۋزىكاسى مەن ءبيى, كوستيۋمى مەن ساحنالىق قيمىلىنا دەيىن ءجىتى ءمان بەرۋىنىڭ ءوزى اتالعان تاقىرىپتىڭ تابىستى يگەرىلۋىنە جول سالعانى انىق. ويتكەنى «قاسىم حان» – ماحامبەت تەاترىنداعى كوپتەن كۇتكەن پرەمەرا! اسىل سۇيەگى حان وردالى سارايشىقتا جەرلەنگەن قازاقتىڭ قايسار حانى قاسىم حاننىڭ كۇردەلى بەينەسى مەن ۇلت تاريحىنىڭ ەڭ داڭقتى بەلەستەرىن بايىپتى زەردەلەي بىلگەن تەاتر ۇجىمىنىڭ ەڭبەگى شىن مانىندە قۇرمەتكە لايىق. تاريحتى تانۋ, تۇلعاعا قۇرمەت وسىنداي اۋقىمدى قادامداردان باستالسا كەرەك. تۇرەن سالىنباعان تىڭ تاقىرىپقا باتىل بارىپ, سونى ساحناعا ءسان-سالتاناتىمەن ابىرويلى الىپ شىققان تەاتر ۇجىمى مەن كۇللى شىعارماشىلىق توپقا قوشەمەت دەيىك ەندەشە!
ر.S.: ماحامبەت اتىنداعى اتىراۋ وبلىستىق اكادەميالىق دراما تەاترىنداعى تاعى ءبىر ءسۇيىنشى جاڭالىق – 17-18 قاڭتاردا دراماتۋرگ الىشەر راحاتتىڭ قازاقتىڭ تۇڭعىش بارد اقىنى تابىلدى دوسىموۆ تۋرالى جازعان «قىر بالاسى» قويىلىمى دا كورەرمەنىن قۋانتۋعا دايىن. قويۋشى رەجيسسەرى – شاعۋان ۇمبەتقاليەۆ.
تاقىرىپقا وراي
اسىلبەك يحسان, دراماتۋرگ:
دراماتۋرگيادا تۇرەن سالىنباعان تاقىرىپ
قاسىم حان تۋرالى پەسا جازۋعا تەاتر باسشىلىعىنان ۇسىنىس تۇسكەندە العاشىندا ابدىراپ قالعانىم راس. سەبەبى بۇل تاقىرىپ قازاق دراماتۋرگياسىندا ءالى دە تۇرەن سالىنباعان تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى عوي. بىراق «جوق» دەپ ايتا المادىم. ويتۋگە نامىسىم جىبەرمەدى. ويتكەنى سارايشىقتا حاندىق قۇرىپ, سۇيەگى سارايشىقتا جەرلەنگەن قاسىم حاندى ماحامبەت تەاترى قويسا, قانداي جاراسىمدى! سوندىقتان دا بىردەن پەساعا كىرىستىم. ارحيۆ اقتاردىم. بىراق شىنى كەرەك, تاريحي تۇلعا تۋرالى دەرەك جوققا ءتان. سوعان قاراماستان «شەشىنگەن سۋدەن تايىنباس» دەپ, وسى پەسانى جازىپ شىقتىق. رەجيسسەردىڭ ۇسىنىسى بويىنشا ليريكالىق بوياۋدى قالىڭداتىپ, قويىلىمعا تاريحي رۋح پەن قاتار رومانتيكالىق لەپ تە سىيلاعىمىز كەلدى. ويتكەنى كورەرمەندەرىمىزدىڭ كوپشىلىگى جاستار بولعاننان كەيىن ءارى قاسىم حاننىڭ ادامي قاسيەتتەرىن بارىنشا جان-جاقتى قىرىنان اشۋدى كوكسەگەندىكتەن دە وسىنداي شەشىمگە كەلدىك. وزدەرىڭىز كۋا بولعانداي, قاسىم حاننىڭ ەرلىگى مەن قايراتكەرلىگى, كەمەڭگەرلىگى مەن كورەگەندىگىنەن بولەك, ماحاببات, سەزىم جولىنداعى سەرگەلدەڭىن دە ساراپتاۋعا ۇمتىلدىق. ارينە, پەسانى ءالى دە بايىتۋعا بولار ەدى. اسىرەسە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى قاسىم حان قايراتكەرلىگى تەرەڭنەن اشىلا تۇسسە, قويىلىم بۇدان دا قۇندىراق بولا تۇسەرى انىق ەدى. بۇيىرسا, ونى الداعى كۇندەردىڭ ەنشىسىنە قالدىرايىق.
انار ەركەباي, قازاقستان تەاتر سىنشىلارى بىرلەستىگىنىڭ پرەزيدەنتى, تەاترتانۋشى:
فيلم كورىپ وتىرعانداي اسەر سىيلادى
ادەتتە تاريحي سپەكتاكلدەر قويىلعاندا مۋزەيلىك دەڭگەيدە قالىپ قويىپ جاتادى. ال بۇگىنگى سپەكتاكلدەن جاڭاشىلدىق لەبىن سەزىنگەندەي بولدىق. جالپى ۇزاقتىعى 1 ساعات 40 مينۋتقا سوزىلعان قويىلىمدى كورەرمەن ەكى كۇن قاتارىنان ۇلكەن قىزىعۋشىلىقپەن تاماشالاعانىن كورىپ, شىن مانىندە, قۋانىپ شىقتىق. سەبەبى بۇگىنگى كورەرمەننىڭ قىزىعۋشىلىعىن تاريحي تاقىرىپپەن جاۋلاپ الۋ – رەجيسسەر ءۇشىن دە, جالپى تەاتر ۇجىمى ءۇشىن دە زور جەتىستىك دەر ەدىم. ەڭ باستىسى, سپەكتاكلدىڭ فورماسى ناقتى, ءدال تابىلعان. ساحنادا ءوتىپ جاتقان كورىنىستەردىڭ ديناميكاسى, كوپشىلىك ساحنالاردىڭ ارەكەتتى ويىنى, مۋزىكا, جارىق, پلاستيكالىق جۇمىستاردىڭ بارلىعى – بي بولسىن, ساحنا سايىسى بولسىن كادىمگىدەي فيلم كورىپ وتىرعانداي اسەر سىيلادى. بەينە ءبىر بلوكباستەر, ەكشن تاماشالاعانداي بولاسىڭ. قويىلىمنان سونداي ءبىر ەرەكشە اسەردە شىقتىم. كوپ تاريحي سپەكتاكلمەن سالىستىرعاندا «قاسىم حاننىڭ» ديناميكاسىنىڭ الدەقايدا ارەكەتتى بولۋى مەنى شىن مانىندە قۋانتتى. قويىلىمنىڭ سوڭىنا قالاي جەتكەنىمدى ءتىپتى سەزبەي قالدىم. دراماتۋرگ پەن رەجيسسەر ىزدەنىسى, تاماشا تاندەمى ءتانتى ەتتى. ارينە, باستى رولدەگى كەيىپكەرلەرگە ءالى دە ىزدەنىس, تەرەڭدىك قاجەت ەكەنى بايقالدى. ەسەسىنە كوپشىلىك ساحنادا جۇرگەن ارتىستەر ويىنىن ايرىقشا اتاپ وتكىم كەلەدى. جالپى, سپەكتاكل بار. ۇجىمدى ەڭ اۋەلى وسى تابىسىمەن قۇتتىقتايمىن.
باۋىرجان اقتاەۆ, كومپوزيتور:
قازاقتىڭ باي مادەني مۇراسىنىڭ ءوزى كومەككە كەلدى
– تاريحي تاقىرىپقا تاۋەكەل ەتۋ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك قوي. بۇل جەردە ەشتەڭەنى ويلاپ تابۋدىڭ قاجەتى جوق. قازاق دالاسىندا قانداي كەزەڭدە قانداي وقيعا بولدى, سوعان بايلانىستى كۇي, جىر دايىن تۇرادى. ەۋروپانىڭ كينوسىنداعىداي بىزدە ءبارى قيالدان شىقپايدى. بۇل قويىلىمدا مەن نەگىزىنەن قازاقتىڭ بىرنەشە كۇيى مەن جىرىن پايدالاندىم. ءبىرىنشىسى – «ەل ايىرىلعان», ەكىنشىسى – «اق جايىق» ءانى جانە ءۇشىنشى – قۇرمانعازىنىڭ «امان بول, شەشەم» كۇيى. انا مەن بالا اراسىنداعى بايلانىس, حاننىڭ ادامي قاسيەتتەرى تەرەڭىرەك اشىلسىن دەگەن نيەتپەن وسى كۇيدى پايدالاندىم. اللاعا شۇكىر, وسى جاعىنان كەلگەندە قازاقتىڭ باي مادەني مۇراسىنىڭ ءوزى كومەككە كەلدى. اتالعان شىعارمالارداعى زار مەن مۇڭدى سول كۇيى ەمەس, تاقىرىپقا ساي بارىنشا زاماناۋيلاندىردىق, ءتۇرلى اسپاپتاردىڭ مۇمكىندىگىمەن بايىتتىق. لەيتموتيۆ قۋعان جوقپىن, بارىنشا كەيىپكەرلەردىڭ مىنەزدەرىن اشۋ ءۇشىن اۋەن ىزدەپ, سول تۇرعىدا شابىتقا ەرىك بەردىم. رەجيسسەردىڭ وي, ۇسىنىستارىمەن دە بارىنشا ۇعىسۋعا ۇمتىلدىم. ناتيجەسىندە, اۋەن دە ەش قيىندىقسىز توگىلىپ ءتۇستى.
استانا – اتىراۋ – استانا
