سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
«الماتىنى «smart city» مارتەبەسىنە جەتەلەيتىن ازىرلەمەلەردى قالا تۇرعىندارى كۇن سايىن پايدالانادى. مىسالى, «Onai» اۆتوماتتى تولەم جۇيەسىن ادامدار تابىستى قولدانىپ ءجۇر. جەر ءۇستى مەن جەر استى كولىگىندەگى تولەمدەردىڭ 97% -ى وسى كارتامەن جۇرگىزىلەدى. ءار اۆتوبۋستا GPS-ترەكەرلەر ورناتىلعان. ءبىز قانداي دا ءبىر كولىك قۇرالىنىڭ قايدا ەكەنىن جانە ونىڭ مارشرۋتقا شىققانىن كورىپ وتىرمىز. بۇل دەرەكتەر احۋالدىق ورتالىققا جۇكتەلەدى, تالدانادى. وسىنىڭ ءبارى قوعامدىق كولىك قىزمەتىنىڭ سالاسىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, ياعني ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرادى», دەيدى ساراپشى.
دەمەك, الماتىمىزدىڭ ەل كولەمىندە سمارت-قالالاردى دامىتۋدىڭ فلاگمانى بولارلىقتاي الەۋەتى بار. دميتري مىمريكوۆتىڭ سوزىنشە, كومپانيا تەحنولوگيالارىنىڭ «اقىلدى قالالاردىڭ جوبالارىمەن» ينتەگراتسيالانۋ ۇدەرىسى جالعاسىپ جاتىر. مۇنداي ءتاسىل قالا تۇرعىندارىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىن ارتتىرادى.
«CITIX» كومپانياسىنىڭ ازىق-ت ۇلىكتى دامىتۋ جونىندەگى ديرەكتورى راۋل ليندت ۋرباندالۋدىڭ وسۋىمەن حالىق تىعىز ورنالاسقان قالالار مەن ولارداعى كولىك اعىندارىن ءتيىمدى باسقارۋ قابىلەتى جىل سايىن وزەكتى بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ۋرباندالۋدىڭ بەتالىسى جاڭا پروبلەمالاردىڭ بەتىن اشتى.
«Freedom Insurance» ساقتاندىرۋ كومپانياسى اق باسقارما توراعاسى ازامات كەرىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى دەنساۋلىققا زيان نەمەسە ءولىم-ءجىتىم جاعدايى بار جول كولىك وقيعالارىن عانا تىركەيتىن كورىنەدى.
«الماتىدا 2023 جىلى 17 مىڭ جول كولىك وقيعاسى تىركەلگەن. ال ساقتاندىرۋ كومپانيالارىنىڭ ءوز ستاتيستيكاسى بار. ولاردىڭ ەسەبى بويىنشا جىل سايىن 100 مىڭنان كەم بولمايدى. جول كولىك وقيعالارىنا قاتىسۋشىلاردىڭ نەمەسە كۋا بولعانداردىڭ بارلىعىنىڭ جۇمىس ۋاقىتىنىڭ 3-4 ساعاتى جولدا وتەدى. بۇل تۋرالى رەسمي دەرەكتەردە ايتىلا بەرمەيدى. مىسالى, 2018 جىلى الماتىداعى كەپتەلىستەر كۇن سايىن 600 ملن تەڭگە ەكونوميكالىق شىعىن كەلتىرەدى دەپ ەسەپتەلدى», دەيدى ازامات كەرىمباەۆ.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, شىعىنداردى ءبولۋ دەگەن ۇعىم بار. ال بارلىق ساقتاندىرۋ وقيعالارىنىڭ 30-40%-ى – 100 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە دەيىن زالال كەلتىرەتىن جاعدايلار.
ء«بىزدىڭ اۆتوپاركىمىزدە 5 ملن كولىك بار. جىل سايىن ونىڭ 200 مىڭى (4%-ى) جول كولىك وقيعاسىنىڭ ءدامىن تاتادى. وسى 200 مىڭ كولىك قۇرالىنىڭ 98 مىڭى عانا ساقتاندىرۋ كومپانيالارىنان ساقتاندىرۋ وتەماقىسىن الادى. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەگىنشە, اۆتوكولىك جۇرگىزۋشىلەرى جىل سايىن 180 ملرد تەڭگەنى كولىگىن جوندەتۋگە جۇمسايدى. ال ۇلتتىق بانك سايتىندا ساقتاندىرۋشىلار مىندەتتى ساقتاندىرۋ اياسىندا جىل سايىن 50 ملرد تەڭگە تولەيتىنى ايتىلعان. 180 ملرد تەڭگەنىڭ 50 ملرد تەڭگەسى عانا ساقتاندىرۋمەن جابىلادى. بانكتەردىڭ اۆتوكولىك يەلەرىن كەشەندى اۆتوموبيلدىك ساقتاندىرۋ جارناسىن ساتىپ الۋعا ماجبۇرلەۋىنىڭ ارقاسىندا عانا اۆتوپاركىمىزدىڭ از عانا بولىگى ەرىكتى اۆتوساقتاندىرۋ شەڭبەرىندە ساقتاندىرىلعان», دەيدى ازامات كەرىمباەۆ.
ارينە, ساقتاندىرۋ ماسەلەسى, ونى تسيفرلىق تۇرعىدان ءتيىمدى ۇسىنۋ «اقىلدى قالا» تۇجىرىمداماسىنىڭ ءبىر پاراسى عانا. قازىرگى ۋاقىتتا الماتىنى دامىتۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭى اياقتالۋعا تايادى. قالانى دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ رەسمي قۇجاتىنا سايكەس, اقىلدى قالالار ساناتىنا كوشۋ 3 جىلدان 7 جىلعا دەيىن سوزىلادى. ناتيجەسى مەگاپوليستەر دەڭگەيىندەگى تسيفرلىق شەشىمدەردى ەنگىزۋ ءۇشىن ستراتەگيالىق كوزقاراستىڭ جۇيەلىلىگىنە قاراپ انىقتالادى.
الماتى
