پىكىر • 09 قاڭتار, 2025

مۇمكىندىگى مول «بولاشاق»

210 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

«Ana tili» گازەتىندەگى سۇحباتىندا مەملەكەت باسشىسى ءبىلىم قۋىپ نەمەسە جۇمىس ىزدەپ شەتەلگە شىققىسى كەلەتىن جاستار تۋرالى پىكىرىن ايتتى. بۇعان جاھاندانۋ زاڭدىلىعى رەتىندە تۇسىنىستىكپەن قارايتىنىن جەتكىزدى. بەدەلدى ۋنيۆەرسيتەتتەردە جاقسى ءبىلىم الىپ, تاجىريبە جيناپ, ونى ەل يگىلىگىنە جۇمساۋ ماڭىزدى.

مۇمكىندىگى مول «بولاشاق»

سۋرەت: astanazan.kz

وسى تۇستا پرەزيدەنت حالىقارالىق «بولاشاق» ستيپەندياسىنىڭ ءرولىن اتاپ ءوتتى. جاس عالىمدارعا جاعداي جاسالىپ وتىرعانىن جانە مەملەكەت تاراپىنان بارلىق قولداۋ بولاتىنىن ايتتى. جاستاردى شەتەلدە وقۋ بارىسىندا كەزدەسەتىن قيىنشىلىقتان قورىقپاي, ومىرگە توسەلىپ, ول جاقتان جاقسى نارسە وقىپ-ۇيرەنىپ, ەل يگىلىگىنە جاراتۋعا شاقىردى. ەڭ باستىسى, شەتەلگە ءبىلىم قۋىپ شىققان جاستاردىڭ جاڭا تەحنولوگيالاردى مەڭگەرىپ, تاجىريبە جيناقتاپ, ەلگە ورالۋى تيىستىگىنە ءمان بەردى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇل پىكىرى شەتەلگە شىققان جاستاردىڭ ساپالى ءبىلىم الىپ, جاقسى تاجىريبە جيناقتاپ, ءوز وتانىندا تابىس­تى ەڭبەك ەتۋلەرىنە ۇلكەن رۋح, موتيۆاتسيا بەرەرى ءسوزسىز.

قازىر جاستاردىڭ كوبى «بولاشاق» حالىق­ارالىق باعدارلاماسىمەن ماگيس­تراتۋرا, دوكتورانتۋرا وقىپ, عىلىمي تاعى­­لىمدامادان ءوتىپ ءجۇر. ولار جاڭا مادە­نيەتتەرمەن تانىسىپ, الەمدىك ءبىلىم جۇيەسى مەن عىلىمي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزە الادى. ال بۇل ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەكىنشىدەن, شەتەلدەن تاجىريبە جيناقتاپ كەلگەن جاستار ەلدەگى ەڭبەك نارىعىن, ونىڭ ىشىندە عىلىم مەن ءوندىرىستى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەدى. ۇشىنشىدەن, ەلدىڭ حالىقارالىق بەدەلىنە ايتارلىقتاي ۇلەس قوسادى. وزگە ەلدە ءبىلىم الىپ جۇرگەندەر ەلىمىزدىڭ مادەنيەتىن, سالت-ءداستۇرىن تانىتىپ, ەلدىڭ ءيميدجىن جاقسارتۋعا ۇلەس قوسادى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە قازاقستان الەمدەگى كوپتەگەن ەلدە جاقسى تانىلا باستايدى. سونداي-اق شەتەلدە وقۋ جاستاردى جاڭا يدەيالاردى قابىلداۋعا, كرەاتيۆتى ويلاۋعا جانە عالامدىق پروبلەمالاردى شەشۋگە دايىندايدى.

الايدا ەميگراتسياعا بەيىمدەلۋ قيىن­دىق تۋعىزۋى مۇمكىن. جاستاردىڭ شەتەلدە ءبىلىم الۋ مۇمكىندىگى كوبەيگەن سايىن ەلگە ورالۋ ماسەلەسى تۋىندايدى. ويتكەنى شەتەلدە العان ءبىلىم مەن تاجىريبە ولاردى باسقا ەلدەردە جۇمىس ىستەۋگە ىن­تالاندىرۋى ىقتيمال. ءتۇرلى سەبەپ تاۋىپ, شەتەلدە قالعان دارىندى جاستار جەتەرلىك. الەۋمەتتىك, مادەني جانە ەڭبەك نارىعىنداعى سايكەسسىزدىك ماسەلەسىن دە جوققا شىعارا المايمىز. جاستار وزگە ەلدە ۇزاق ۋاقىت تۇرىپ, ەلگە ورالعان سوڭ, ولاردىڭ وتانعا بەيىمدەلۋى قيىنداۋى مۇمكىن. العان ءبىلىم مەن تاجىريبەنى جۇمىس ورىندارىندا قولدانۋعا قيىندىقتار تۋعىزۋى, ەڭبەك نارىعىندا ءتيىمدى پايدالانۋ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بولۋى مۇمكىن. سەبەبى وتاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى كەيبىر جاعدايلاردا شەتەلدە العان ءبىلىم مەن تاجىريبەگە سايكەس كەلمەيدى. باسقاشا ايتقاندا, شەتەلدە العان ءتاپ-ءتاۋىر ءبىلىمىن ەلدە جاراتا الماي, جۇمىسقا ورنالاسۋدا قيىندىق كورىپ جۇرگەن جاستار بار­شىلىق. بۇل جەردە باسىمدىق بەرىلگەن ماماندىقتار ءتىزىمىن قازاق نارىعىنا ساي ءجيى قاراستىرعان ءجون.

پرەزيدەنت اتاپ وتكەن «بولاشاق» باعدارلاماسىندا «500 عالىم» عىلىمي تاعى­لىمداماسى بار. عالىمداردىڭ شە­تەل­دەگى ارىپتەستەرىمەن بايلانىس ورناتىپ, تاجىريبە الماسۋعا جاسالعان جاقسى مۇمكىندىك. عالىم دەگەن – كيەلى ۇعىم. ال وسى «بولاشاقپەن» عالىمدارىمىزدى قالاي ىرىكتەپ ءجۇرمىز؟ ىرىكتەۋ كەزىندە اشىق­تىق بولىپ ءجۇر مە؟ تاعىلىمداماعا يە بولعاندار بوسقا «قىدىرىپ» كەلمەس ءۇشىن ىرىكتەۋدىڭ قانداي تەتىگى ءتيىمدى؟ وسىنداي تۇستار ءالى دە جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتىپ تۇر. ويتكەنى شەتەلدىڭ باي تاجىريبەسىمەن الماسىپ, ەلگە جاڭالىق اكەلەمىن دەپ جۇرگەن ءتاپ-ءتاۋىر عالىمداردىڭ ىرىكتەۋدەن وتە الماي قالعانىن كورىپ ءجۇرمىز. عالىمدارعا شەتەلگە شىعۋ ءۇشىن شەت ءتىلىن ءبىلۋ ماڭىزدى ما؟ ول عالىم ءتىل بىلمەيتىن, بىراق مىقتى ماتەماتيك بولسا شە؟ مىسالى, اعىلشىن ءتىلىن بىلمەيتىن فولكلوريست عالىم ءبىر جىل تاعىلىمداما ىشىندە ءوز قاراجاتىنا اۋدارماشى جالداپ, قازاق ادەبيەتىن الەمگە عىلىمي نەگىزدە پاش ەتسە, بىزگە زيان با؟ وسى سۇراقتاردى زەرتتەپ, وزگەرىس ەنگىزگەن دۇرىس بولار ەدى.

بۇنداي باعدارلاما قىتاي, وڭتۇستىك كورەيا, ينديا, سينگاپۋر جانە باسقا دا ەلدەردە بار. بۇل ەلدەردىڭ جاقسى جول­دا دامۋىنا شەتەلدە ءبىلىم العان جاستار­دىڭ ىقپالى زور بولعان. «بولاشاق» ستي­پەن­­دياسى دا ءبىلىمدى جۇمىس كۇشىن قالىپتاس­تىرۋعا, ەكونوميكانى دامىتۋعا, حا­لىقارالىق بايلانىستاردى نىعايتۋعا جانە الەۋمەتتىك دامۋ مەن تەڭدىكتى قامتا­ماسىز ەتۋگە كومەكتەسەدى. ياعني حالىق­ارالىق ارەنادا باسەكەگە قابىلەتتى بولۋعا جانە الەمدىك پروگرەسكە ىقپال ەتۋگە مۇم­كىندىك بەرەدى.

 

دوسىم بايدراحمانوۆ,

ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ شەتەل فيلولوگياسى كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى 

سوڭعى جاڭالىقتار