زەينەتاقى مەن جاردەماقى مولشەرى ارتادى

پرەزيدەنت «Ana tili» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا: «2025–2027 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە الەۋمەتتىك باعىت باستى باسىمدىق رەتىندە ساقتالدى. وندا دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا جانە الەۋمەتتىك قاجەتتىلىكتەرگە وتە قوماقتى قارجى قاراستىرىلعان», دەپ اتاپ ءوتتى.

ۇكىمەت زەينەتاقى مەن جاردەماقى جۇيەسىن تۇراقتى تۇردە جەتىلدىرۋ, حالىقتىڭ الەۋمەت­تىك جاعدايىن جاقسارتۋ, سونداي-اق ەلدەگى الەۋمەتتىك تەڭسىزدىكتى ازايتۋ ماقساتىن­دا ءتۇرلى شارالاردى باپتالعان باعدارلامالارعا سايكەس جۇيەلى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. بۇل باعىتتا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ باستى ماقساتى – الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسىن نىعايتۋ, زەينەتكەرلەر مەن الەۋمەتتىك ءالسىز توپتارعا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋ.

زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ نەگىزگى كومپونەنتتەرى – بازالىق زەي­نەت­اقى, جيناقتاۋشى زەينەتا­قى, ەڭبەك زەينەتاقىسى. 2020 جىلدان باستاپ ەلىمىزدە بازالىق زەي­نەتاقى مولشەرى ەڭبەك وتىلىنە قاراي بەلگىلەنەدى. بۇعان دەيىن بازالىق زەينەتاقى بارلىعىنا بىردەي مولشەردە تولەنگەن بو­لاتىن. ەندى زەينەتكەردىڭ ەڭ­بەك ءوتىلى نەعۇرلىم كوپ بولسا, ونىڭ بازالىق زەينەتاقىسى دا سوعۇرلىم جوعارى بولادى. بۇل جۇيە زەينەتكەرلەردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان. زەينەتاقىلار جىل سايىن يندەكساتسيالانىپ وتى­رادى. يندەكساتسيا ينفلياتسيا دەڭگەيى ەسكەرىلە وتىرىپ جۇرگىزىلەدى, زەينەتكەرلەردىڭ كۇنكورىس دەڭگەيىن تۇراقتى تۇردە ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى.

2025–2027 جىلدارعا ارنال­عان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋ­­رالى زاڭدا 2025 جىلعى 1 قاڭ­تار­­دان باستاپ مەملەكەتتىك جار­­دەم­اقى­لار مەن بازالىق زەينەت­اقى تولەمدەرىنىڭ بارلىق ءتۇرىن ۇلت­تىق بانك ايقىندايتىن ينفليا­تسيانىڭ بولجامدى دەڭگەيىنە سايكەس 6,5%-عا, ىنتىماقتى زەي­نەتاقىنى – 8,5%-عا, ياعني ينفلياتسيا دەڭگەيىنەن 2%-عا وزا وتىرىپ ارتتىرۋ كوزدەلگەن.

مەملەكەت باس­شىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن 2023 جىلدان بەرى بەس جىل ىشىن­دە ەڭ تومەن بازالىق زەينەتاقى­نى ەڭ تومەن كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ ­70%-نا دەيىن, ەڭ جوعارى – 120%-عا دەيىن جىل سايىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ارتتىرۋ جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى.

2025 جىلعى 1 قاڭتاردان باس­تاپ بازالىق زەينەتاقىنىڭ ەڭ تو­مەن مولشەرى ەڭ تومەن كۇنكورىس دەڭ­گەيىنىڭ 65%-نان 70%-عا دەيىن ۇلعايتىلىپ, 32 360 تەڭگە بولادى, ونىڭ ەڭ جوعارى مولشەرى ەڭ تومەن كۇنكورىس دەڭگەيىنەن 105-تەن 110%-عا دەيىن ارتتىرىلىپ, 50 851 تەڭگەنى قۇرايدى. مىسالى, 2019 جىلى زەينەتكەرلىككە شىققان 69 جاستاعى زەينەتكەردىڭ 2024 جىلى بيۋدجەتتەن تولەنەتىن زەينەتاقى مولشەرى 156 856 تەڭگەنى قۇرادى, ونىڭ ىشىندە بازالىق زەينەتاقى تولەمى – 45 578 تەڭگە, ىنتىماقتى زەينەتاقى – 111 278 تەڭگە. 2025 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ءوسىمدى ەسكەرە وتىرىپ, وسى زەينەتكەر ءۇشىن زەينەتاقىنىڭ جالپى سوماسى 171 588 تەڭگەگە دەيىن ۇلعايادى, ونىڭ ىشىندە بازالىق زەينەتاقى – 50 851 تەڭگە, ىنتىماقتى زەي­نەتاقى – 120 737 تەڭگە. اتالعان سومالارعا بجزق-داعى تولەمدەر كىرمەيتىنىن اتاپ ءوتۋ ماڭىزدى.

جاردەماقىلار الەۋمەتتىك كومەكتىڭ ءبىر ءتۇرى رەتىندە ەلدىڭ ەكونوميكالىق جاعدايىنا, ينفلياتسيا دەڭگەيىنە, ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك ءمان-جايىنا بايلانىستى وزگەرىپ وتىرادى. ەلىمىزدە انا مەن بالاعا, مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا, جۇمىسسىزدارعا, قارت­تار مەن زەينەتكەرلەرگە ار­نال­عان جاردەماقى تۇرلەرى بار. 2025 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ مەم­لەكەتتىك جاردەماقىلار مولشەرى دە وسىرىلەدى. ايتالىق:

– 1, 2, 3 بالا تۋعاندا بەرىلەتىن جار­دەماقى 140 296 تەڭگەدەن 149 416 تەڭگەگە دەيىن, 4, ودان دا كوپ بالا تۋعاندا بەرىلەتىن جار­دەماقى – 232 596 تەڭگەدەن 247 716 تەڭگەگە دەيىن ۇلعايادى;

– مولشەرى بالالار سانىنا باي­لانىستى بەرىلەتىن كوپبالالى وتبا­سىلارعا ارنالعان جاردەماقى 4 بالاسى بار وتباسىلار ءۇشىن – 59 183 تەڭگەدەن 63 030 تەڭگەگە دەيىن, 10 بالاسى بار وتباسىلار ءۇشىن – 147 680 تەڭگەدەن 157 280 تەڭگەگە دەيىن ۇلعايادى;

– I توپ مۇگەدەكتىگى بار ادام­دارعا ارنالعان جاردەماقى 95 496 تەڭگەدەن 101 702 تەڭگەگە دەيىن, II توپ – 76 397 تەڭگەدەن 81 362 تەڭگەگە دەيىن, III توپ – 52 089 تەڭگەدەن 55 474 تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتىلادى.

سونداي-اق مەملەكەتتىك الەۋ­مەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان اسى­را­ۋشىسىنان ايىرىلۋ, ەڭ­بەك­كە قابىلەتتىلىگىنەن ايىرىلۋ جو­نىندەگى تولەمدەر 6,5%-عا ار­تا­دى. اتالعان تولەمدەر مىن­دەت­تى الەۋ­مەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيە­سى­نە قاتىسۋشىلارعا بيۋدجەت­تەن بە­­رىلەتىن مەملەكەتتىك جاردەم­اقى­­لارعا قوسىمشا جۇزەگە اسىرى­لادى.

تولەمدەردىڭ مولشەرى جەكە ساناتتارعا, كەيىنگى 2 جىلدا ماسق-عا الەۋمەتتىك اۋدارىمدار جۇر­گىزىلگەن ورتاشا ايلىق تابىس, ەڭ­بەككە قابىلەتتىلىگىنەن ايىرىلۋ كوەففيتسيەنتتەرى, اسىراۋىنداعى ادامدار سانى, مىندەتتى الەۋمەت­تىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قاتىسۋ ءوتىلى, تابىستى الماستىرۋ ماسە­لە­لەرىنە بايلانىستى بولادى. زياندى ەڭبەك جاعدايىندا ۇزاق ۋاقىت بويى جۇمىس ىستەيتىن ادام­داردى الەۋمەتتىك قورعاۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ارنايى الەۋمەتتىك تولەم ەنگىزىلدى. الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسى­نە قاتىساتىن 1 ملن-نان استام جۇ­مىس ىستەيتىن ازامات مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان 5 الەۋمەتتىك تاۋەكەل بويىنشا تۇراقتى تولەم الىپ وتىرادى. جالپى, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن بازالىق, ور­تاق زەينەتاقىنى قوسا العاندا, الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ 42 ءتۇرى تولەنەدى.

ەلىمىزدە الەۋمەتتىك كو­مەك كو­رسەتۋ جۇيەسى ۇنەمى جەتىلدى­رى­­لىپ وتىرادى. جۇيەنىڭ نەگىز­گى ماقساتى – از قامتىلعان ازا­مات­­تارعا, كوپبالالى وتباسى­لار­عا, مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا, قارت­تارعا, باسقا دا الەۋمەتتىك قول­داۋدى قاجەت ەتەتىن ازاماتتارعا كومەك كورسەتۋ. ۇكىمەت الەۋمەتتىك كومەك جۇيەسىن تسيفرلاندىرۋ, اكىمشىلىك راسىمدەردى جەڭىلدەتۋ, حالىققا الەۋمەتتىك قىزمەتتەردى قولجەتىمدى ەتۋ ماقساتىندا تسيفر­لىق پلاتفورمالار مەن ونلاين قىزمەتتەر ەنگىزدى. زەينەتاقى تولەمدەرىن يندەكساتسيالاۋ, جي­ناقتاۋشى جۇيەنى رەفورما­لاۋ, الەۋمەتتىك كومەكتەردى ۇل­عايتۋ, الەۋمەتتىك قولداۋ شارالا­رىن كەڭەيتۋ – وسىنىڭ ءبارى حالىق­تىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا با­عىت­تالعان شارالار. سونىمەن قا­تار الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ جۇ­يەسىنىڭ تسيفرلاندىرىلۋى مەن جەڭىلدەتىلۋى دە قىزمەت تۇرلەرىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, سالانى جەتىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.