فوتو: farabi.university
«تازا قازاقستان» اكتسياسى: 2024-2029 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداما بەكىتىلدى
بيىل ناۋرىز-قاراشا ايلارى ارالىعىندا ۇيىمداستىرىلعان اكتسيا 5,83 ملن-نان استام ادامنىڭ باسىن بىرىكتىردى, جاپپاي سەنبىلىكتەر وتكىزىلىپ, 1,1 ملن توننادان استام قوقىس جينالىپ, 1,6 ملن-نان استام اعاش وتىرعىزىلدى.
«حالىقتىڭ ەكولوگيالىق مادەنيەتىن دامىتۋدىڭ 2024-2029 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى» بەكىتىلدى. اتالعان قۇجات ەكولوگيالىق ساياساتتىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايقىندايدى.
تۇجىرىمداما باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى – جاستاردى ەكولوگيالىق جوبالارعا تارتۋ. جىل بويى لەكتسيالار, ەكو-ساعاتتار جانە ەكولوگيالىق زەرتحانالارعا ەكسكۋرسيالار ۇيىمداستىرىلدى. وسىلايشا, بيىل 90 مىڭنان استام ەرىكتى ازامات اباتتاندىرۋ جانە كوگالداندىرۋ اكتسيالارىنا قاتىستى.
شىعارىندىلار كولەمىن ازايتۋ جانە ەكولوگيالىق ستاندارتتاردى باقىلاۋ ءۇشىن ۆەدومستۆوارالىق ءوزارا ءىس-قيمىل كۇشەيتىلەدى. تسيفرلى تەحنولوگيالار مەن مەديا رەسۋرستاردى قوسا العاندا, حالىققا ەكولوگيالىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن دامىتۋ كوزدەلگەن.
«تازا قازاقستان» باستاماسى اۋماقتاردى تازالاۋدان الدەقايدا اۋقىمدى مىندەتتەردى قامتيدى. بۇل – ازاماتتاردىڭ, بيزنەستىڭ, مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار مەن قوعامدىق ۇيىمداردىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرەتىن, ەكولوگيالىق تۇرعىدان سانالى ءومىر سالتىن ناسيحاتتايتىن قوزعالىس.
قازاقستان پرەزيدەنتى دۇنيەجۇزىلىك كليمات سامميتىندە ءسوز سويلەدى
بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ كليماتتىڭ وزگەرۋى تۋرالى نەگىزدەمەلىك كونۆەنتسياسىنا قوسىلۋشى تاراپتاردىڭ 29-شى كونفەرەنتسياسى اياسىندا وتكەن سامميت (قاراشا ايى) بارىسىنداعى سويلەگەن سوزىندە قاسىم-جومارت توقاەۆ: «الەمدەگى زياندى شىعارىندىلاردىڭ 1 پايىزى عانا ورتالىق ازيا ەلدەرىنە تيەسىلى. سوعان قاراماستان بۇل ايماق كوپتەگەن كليماتتىق قاتەرگە ۇشىراپ وتىر. تابيعاتتاعى وزگەرىستەرگە قاراي ارەكەت ەتۋ شارالارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ءبىز جاساندى ينتەللەكت, جەرسەرىك ارقىلى مونيتورينگتىڭ وزىق تەحنولوگيالارىن, قاۋىپتى الدىن الا ەسكەرتەتىن, سۋ جانە جەر رەسۋرستارىن اناعۇرلىم ءتيىمدى باسقاراتىن باسقا دا تسيفرلىق قۇرالداردى بەلسەندى قولدانۋعا ءتيىسپىز», دەدى.
الەمدەگى تابيعات اپاتتارىنىڭ 80 پايىزدان استامى سۋ توڭىرەگىندە بولىپ جاتقانىن, بيىل ءبىزدىڭ ەلىمىز بۇرىن-سوڭدى بولماعان الاپات سۋ تاسقىنىمەن بەتپە-بەت كەلگەنىن ايتقان پرەزيدەنت: «كاسپي تەڭىزىنە قاۋىپ ءتونىپ تۇر, الەمدەگى ەڭ ۇلكەن كولدى قۇتقارۋ – بارشاعا ورتاق مىندەت ءارى بۇل ۇزاقمەرزىمدى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى تالاپ ەتەدى» دەي كەلە, ازەربايجاننىڭ پرەزيدەنتى يلحام اليەۆتىڭ كاسپي ماڭى مەملەكەتتەرىنىڭ ساراپشىلار توبىن قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىسىن قولدايتىنىن, سونىمەن قاتار قازاقستان ارال تەڭىزىن قۇتقارۋ ءۇشىن ناقتى شارالار قابىلداپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
تۇيىندەي ايتقاندا, اتالعان سامميتتە مەملەكەت باسشىسى ءادىل, ينكليۋزيۆتى ءارى اشىق كليماتتىق كۇن ءتارتىبىن قالىپتاستىرۋ بويىنشا قازاقستاننىڭ حالىقارالىق سەرىكتەستەرمەن ىقپالداستىقتى ودان ءارى نىعايتۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.
22 ەكولوگيالىق جوباعا ارنالعان گرانتتار
قر ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى جاھاندىق ەكولوگيالىق قوردىڭ (جەق) ۇلتتىق ۇيلەستىرۋشىسى رەتىندە قازاقستاندا جەق شاعىن گرانتتار باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋدىڭ جەتىنشى كەزەڭىنىڭ گرانت الۋشىلارىنا سەرتيفيكاتتار تابىستادى.
مينيسترلىك بۇۇدب-مەن بىرلەسىپ ىسكە اسىراتىن جەق-دىڭ شاعىن گرانتتار باعدارلاماسى شەڭبەرىندە قازاقستاننىڭ ءتۇرلى وبلىستارىنان 22 ەكولوگيالىق باستاماعا گرانتتىق قولداۋ كورسەتىلدى.
اتالعان جوبالار جاڭارتىلاتىن ەنەرگيانى دامىتۋعا, تابيعي رەسۋرستاردى تۇراقتى باسقارۋعا, توپىراقتى ساقتاۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ ادىستەرىنە, جايىلىمداردى تۇراقتى باسقارۋ ادىستەرىنە جانە جەرگىلىكتى قاۋىمداستىقتار اراسىندا ەكولوگيالىق حاباردارلىقتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
ايتا كەتسەك, قازاقستاندا جەق شاعىن گرانتتار باعدارلاماسى 1997 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەيدى جانە 374 جوبانى قولدادى.
شىۇ: 2024 – ەكولوگيا جىلى
2023 جىلى شىلدەدە اتالعان ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەر قازاقستاننىڭ 2024 جىلدى ۇيىمداعى ەكولوگيا جىلى دەپ جاريالاۋ باستاماسىن ءبىراۋىزدان قولداعان ەدى.
قازاقستاننىڭ ۇسىنىسىمەن ۇيىمداعى ەكولوگيا جىلى – وقۋ ورىندارىندا تاقىرىپتىق ءىس-شارالارمەن, سونداي-اق ۇيىم حاتشىلىعى وتكىزەتىن جەكەلەگەن ءىس-شارالاردان باستالىپ, ءتۇرلى تاقىرىپتا 20-عا جۋىق بىرلەسكەن ءىس-شارا وتكىزۋ جوسپارعا الىندى.
ەسكە سالايىق, 2024 جىلى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا قازاقستان توراعالىق ەتتى.
ارال تەڭىزىنىڭ ەكوجۇيەسىن قالپىنا كەلتىرۋگە جاردەمدەسۋ تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى
اقپان ايىندا «Digital Almaty 2024: ح يندۋسترياسى – بولاشاقتىڭ تسيفرلىق ەۆوليۋتسياسى» حالىقارالىق فورۋمى الاڭىندا ارال تەڭىزىنىڭ ەكوجۇيەسىن قالپىنا كەلتىرۋگە جاردەمدەسۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ (حاقق) اتقارۋشى ديرەكتسياسى مەن Freedom Holding Corp. اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا سالتاناتتى تۇردە قول قويىلدى.
قول قويىلعان مەموراندۋم – ارال تەڭىزىنىڭ قۇرعاپ كەتكەن ءتۇبىنىڭ قوسىمشا گەكتار جەرىندە سەكسەۋىل جانە باسقا دا تۇراقتى وسىمدىكتەردى وتىرعىزۋعا كومەكتەسۋدى جانە سەرىكتەستىكتى جالعاستىرۋدى كوزدەيدى.
قورعانىش ورمان ەكپەلەرى قورشاعان ورتانىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىنا وڭ اسەر ەتەدى: ولار قۇمداردىڭ قوزعالىسىن تەجەيدى, ارال تەڭىزىنىڭ قۇرعاپ كەتكەن تۇبىنەن تۇز بەن شاڭنىڭ ۇرلەنۋىن ازايتادى. قارا سەكسەۋىل جەرگىلىكتى جەردىڭ ميكروكليماتىن جاقسارتادى جانە پارنيكتىك گازداردىڭ دەڭگەيىن تومەندەتۋگە ىقپال ەتەدى. (انىقتاما رەتىندە ايتقاندا, 13 جاستاعى سەكسەۋىلشىلەردىڭ 1 گا-سى 4,95 توننا كومىرتەكتى سىڭىرەدى جانە بۇل رەتتە 3,78 توننا وتتەگىن بولەدى).
باسقا دا شارالار
سونىمەن قاتار بيىل كومىرتەكتى وففسەتتىك جوبالار ءۇشىن ورمان كودەكسىنە تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ, كاسپي يتبالىعىنىڭ پوپۋلياتسياسىن ساقتاۋ ءۇشىن تابيعي قورىق قۇرۋ, گيدرومەتەورولوگيالىق قىزمەتتەردىڭ جابدىقتارىن جاڭارتۋ, قازبالى وتىن تۇرلەرىنە تاۋەلدىلىكتى تومەندەتۋ ءۇشىن كۇن, جەل جانە اتوم ەنەرگەتيكاسى سالاسىنداعى جوبالاردى بەلسەندى دامىتۋ بويىنشا ايتارلىقتاي شارالار اتقارىلدى.
