2022 جىلى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنە كەلگەن ارنايى ساپارىندا ءبىلىم ورداسىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ ماقساتىندا بىرقاتار تاپسىرما بەرگەن ەدى. كوپ ۇزاماي قازۇۋ «زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى» مارتەبەسىنە يە بولدى. بۇل ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىمي الەۋەتىن كوتەرۋگە ىقپال جاسايتىن جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشتى.
2019 جىلى مەملەكەت باسشىسى بەيجىڭدە قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ توراعاسى سي تسزينپينمەن كەزدەسىپ, ىنتىماقتاستىققا قول جەتكىزگەن بولاتىن. بۇل قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى عىلىمي-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋ, سونداي-اق مەملەكەت باسشىلارىنىڭ عىلىم مەن جوعارى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ باعىتىنداعى اۋقىمدى باستاماسى بولدى. ناتيجەسىندە, ورتالىق ازياداعى ەڭ قۋاتتى سۋپەركومپيۋتەر ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنە ورناتىلدى. قۇرىلعىنىڭ جوعارى ونىمدىلىگى 2000 تەرافلوپستى قۇرايدى. سونداي-اق الەمدەگى ۇزدىك 600 سۋپەركومپيۋتەردىڭ تىزىمىنە كىرەدى. سۋپەركومپيۋتەر جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسى, مۇناي-گاز, ەنەرگەتيكا, اۋىل شارۋاشىلىعى, جەردى قاشىقتىقتان زوندتاۋ, 3D مودەلدەۋ سالالارى بويىنشا دەرەكتەردى توپتاستىرادى. جوعارى تەحنولوگيالىق قۇرىلعى بۇكىل قازاقستان عالىمدارىنا دەرەكتەردىڭ ۇلكەن كولەمىمەن جۇمىس ىستەۋگە, ەلدىڭ IT-ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ەسەپتەۋ تەحنيكاسى سالاسىنداعى مۇمكىندىكتەرىن ەداۋىر كەڭەيتە وتىرىپ, عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ تيىمدىلىگى مەن دالدىگىن ارتتىرادى. قۇرىلعى جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن, ۋنيۆەرسيتەت قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى بويىنشا عىلىمدى قاجەتسىنەتىن ەسەپتەۋلەردى جاساۋ, IoT-وبەكتىلەردى باسقارۋ جانە ۇيىمداستىرۋ, Smart-تەحنولوگيالار وبەكتىلەرىن باسقارۋ جونىندەگى باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋدى ازىرلەۋ ءۇشىن پايدالانىلادى.
سونىمەن قاتار وندىرىستىك روبوتتەحنيكا جانە روبوتتاندىرۋ بويىنشا ينجەنەرلىك كومپەتەنتسيا ورتالىعى جاڭادان جاساقتالدى. قازۇۋ – KUKA نەمىس كومپانياسىمەن بىرلەسىپ دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ ونەركاسىپتىك روبوتتەحنيكا بويىنشا ەلىمىزدە العاش كومپەتەنتسيا ورتالىعىن قۇرۋ جونىندەگى جوباسىن ىسكە اسىرۋدا. ورتالىق «ونەركاسىپ – 4.0» جۇيەسىندە جۇمىس ىستەيتىن كاسىبي كادرلاردى دايارلاپ, ءوندىرىستى اۆتوماتتاندىرۋ, تسيفرلاندىرۋ ماقساتىن ايقىندايدى.
گەرمانيادان جەتكىزىلگەن قۇرىلعى ستارتاپتارعا تەحنولوگيالىق وپەراتسيالاردى روبوتتاندىرۋ تۇجىرىمدامالارىن زەرتتەۋگە, كورسەتۋگە جانە سىناۋعا ارنالعان بىرەگەي الاڭ ۇسىنادى. شىن مانىندە بۇل ءبىلىمدى, داعدىلاردى, مۇمكىندىكتەردى تاراتۋ جانە ازىرلەنگەن شەشىمدەردى قازاقستاندا دا, شەتەلدە دە ونەركاسىپتىك كومپانيالارعا ودان ءارى ەنگىزۋ ءۇشىن نەگىزگى پلاتفورما بولىپ سانالادى. ونەركاسىپتىك روبوتتەحنيكا سالاسىنداعى ينجينيرينگتىك كومپەتەنتسيا ورتالىعى عىلىم, ءبىلىم جانە وتاندىق ونەركاسىپتى بىرىكتىرە وتىرىپ, قازاقستان ونەركاسىبى ءۇشىن بىلىكتى كادرلاردى دايارلاۋ ورنىنا اينالادى.
بيىل بۇعان قوسىمشا «Farabi Hub» يننوۆاتسيالىق ونىمدەر مەن جوعارى تەحنولوگيالىق جوبالار ورتالىعى بوي كوتەردى. بەس مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن حاب كرەاتيۆتى يندۋستريا, جاساندى ينتەللەكت, ستارتاپ جوبالاردى جۇزەگە اسىرادى. مۇندا تەلەكوممۋنيكاتسيالار مەن اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى وندىرۋدە الەمدە مويىندالعان ZTE, Binlin Electronic Technology, BASF كورپوراتسياسى جانە باسقا دا شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ ورتالىقتارى, ۋنيۆەرسيتەت بازاسىنداعى عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى ورنالاسقان.
پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا سايكەس, «جاساندى ينتەللەكت سالاسىندا مامان تاپشىلىعىن جويۋ» جۇمىستارى قولعا الىندى. بيىل اقپاراتتىق تەحنولوگيالار فاكۋلتەتىندە كيبەرقاۋىپسىزدىك جانە كريپتولوگيا كافەدراسى قۇرىلدى. جاڭا وقۋ جىلىندا العاشقى دوكتورانتتار قابىلداندى. ولار جاساندى ينتەللەكت كومەگىمەن قاۋىپ-قاتەردى انىقتاۋ, شابۋىلداردى بولجاۋ جانە زياندى باعدارلامالاردان قورعاۋ كۋرستارىن وقيدى. سونداي-اق شيفرلاردى بۇزۋ جانە دەرەكتەردى قورعاۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكت الگوريتمدەرىن قولدانۋ داعدىلارى ۇيرەتىلەدى. ءىرى IT-كومپانيالارمەن جانە مەملەكەتتىك ۇيىمدارمەن تاجىريبە الماسىپ, زاماناۋي قۇرالدارمەن جۇمىس ىستەۋگە دايىندايدى. MIT, «Stanford» نەمەسە «Carnegie Mellon» سياقتى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنا بەيىمدەيدى.
الەم ەلدەرىندە مەديتسينا سالاسىن تسيفرلاندىرۋ جۇيەسىنە كوشىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكتىنى مەديتسينادا قولدانۋ قارقىندى دامىپ كەلەدى. سول سەبەپتى «مەديتسيناداعى جاساندى ينتەللەكت» ءبىلىم باعدارلاماسى بويىنشا اقپاراتتىق تەحنولوگيالار فاكۋلتەتى مەن مەديتسينا جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ فاكۋلتەتى بىرلەسە ماماندار دايارلايدى. بۇل ءوز كەزەگىندە كلينيكالىق مەديتسينادا «Big Data» جانە جاساندى ينتەللەكت زەرتحانالارىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. كلينيكالىق جازبالاردى, سۋرەتتەردى, زەرتحانالىق ناتيجەلەردى, گەنومدىق دەرەكتەردى جانە باسقا دا ماڭىزدى اقپاراتتى قامتيتىن مەديتسينالىق دەرەكتەردى جيناۋ, ساقتاۋ جانە تالداۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرادى.
حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق اياسىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا ۋنيۆەرسيتەت بيىل اقش-تىڭ «Penn State» ۋنيۆەرسيتەتىمەن ءىت باعىتىندا بىرلەسكەن عىلىمي ورتالىق قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. فرانتسيانىڭ ەكولوگيا جانە قورشاعان ورتا ينستيتۋتىمەن «ورتالىق ازيانى زەرتتەۋ جونىندەگى ارحەوزوولوگيالىق ورتالىق» زەرتحاناسىن بىرلەسىپ اشتى. «ZooStan» ورتالىعىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – سوڭعى ميلليون جىل ىشىندە ادام مەن جانۋارلار اراسىنداعى قارىم-قاتىناس ديناميكاسىنىڭ پريزماسى ارقىلى وتكەن تاريحتى زەرتتەۋ.
كوشباسشى ۋنيۆەرسيتەت گونكونگ پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىپ, ورتالىق ازياداعى تۇراقتى دامۋ ورتالىعى جۇمىس ىستەي باستادى. ورتالىق ازياداعى جانە ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» جوباسىنا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردە الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋ ماقساتىن كوزدەيدى. وسى جىلدىڭ تامىز ايىندا استانادا وتكەن ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ VI كونسۋلتاتيۆتىك كەزدەسۋى جانە «ورتالىق ازيا + جاپونيا» ديالوگىنىڭ ءبىرىنشى ءسامميتى اياسىندا قازۇۋ بازاسىندا جاپونيانىڭ تسۋكۋبا ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسكەن سەيسميكالىق ورتالىق قۇرۋ جونىندە كەلىسىم جاسالدى.
مەملەكەت باسشىسى بيىلعى رەسمي ساپارىندا «قىتاي – ءبىز ءۇشىن تاتۋ كورشى, دوستاس جانە ماڭگىلىك جان-جاقتى ستراتەگيالىق سەرىكتەس مەملەكەت» دەپ اتاپ ءوتتى. وسىعان وراي ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» باستاماسى اياسىندا ۋنيۆەرسيتەت قىتاي جوعارى وقۋ ورىندارىمەن قارىم-قاتىناستى تەرەڭدەپ كەلەدى.
قازىرگى تاڭدا قازۇۋ مەن قىتايدىڭ 65 جوعارى وقۋ ورنى تىعىز بايلانىس ورناتتى. ولاردىڭ اراسىندا پەكين ۋنيۆەرسيتەتى, بەيجىڭ شەت تىلدەر ۋنيۆەرسيتەتى, شانحاي شەت تىلدەر ۋنيۆەرسيتەتى بار. سونداي-اق قىتاي عىلىم اكادەمياسىنىڭ شىڭجاڭ ەكولوگيا جانە گەوگرافيا ينستيتۋتى, سيان تسزياوتۋن ۋنيۆەرسيتەتى جانە سولتۇستىك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن ىنتىماقتاستىق جوعارى دەڭگەيدە. 2023/24 وقۋ جىلىندا قىتايدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنا 100-گە جۋىق وقىتۋشى-دوكتورانت, ماگيسترانت جىبەرىلدى. ال قازۇۋ-دا قىتايدان كەلگەن 869 ستۋدەنت ءبىلىم الادى.
وتكەن جىلى ەكى ەل پرەزيدەنتتەرىنىڭ قولداۋىمەن قازۇۋ-دا سولتۇستىك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالى اشىلدى. قىتايدىڭ سولتۇستىك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن 2025 جىلى عارىشقا ميكروسپۋتنيك ۇشىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازۇۋ عالىمدارى عارىشتى قاشىقتان باقىلاپ, الىنعان دەرەكتەر بويىنشا تالداۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەتىن بولادى.
مەملەكەت باسشىسى «كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قارسى كۇرەس جانە جاسىل ەكونوميكانى دامىتۋ سەكتورلارىندا كۇش بىرىكتىرۋدىڭ ءمانى زور» ەكەنىن ۇنەمى ەسكە سالىپ كەلەدى. قازاقستان كومىرگە باي كەن ورىندارىنا يە جانە الەمدە كومىر قورى بويىنشا 10-ورىندا تۇر. قازاقستاندا كومىر باستاپقى ەنەرگيانى تۇتىنۋدىڭ 53,7 پايىزىن قۇرايدى. ال بۇل كورسەتكىش تاياۋداعى بىرنەشە جىلدا تەز وسەدى دەپ كۇتىلۋدە. الايدا كومىردىڭ 62-65 پايىزىنىڭ ساپاسى تومەن. قورشاعان ورتاعا زياندى اسەردى ازايتۋ ءۇشىن جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ وتە ماڭىزدى. وسى تۇرعىدا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جاس عالىمدارى مەملەكەت قولداۋىن پايدالانا وتىرىپ, مەملەكەتتىك جانە حالىقارالىق جوبالاردى ورىنداپ جاتىر. سونىڭ ءبىرى – كومىر شاحتالارىنداعى جارىلىستىڭ الدىن الۋعا بولاتىن بيوتەحنولوگيا ادىستەرى ارقىلى مەتان گازىن ءبولىپ الۋ.
گەوگرافيا جانە تابيعاتتى پايدالانۋ فاكۋلتەتىندە «تۇراقتى دامۋ جانە تابيعاتتى ۇتىمدى پايدالانۋ» عىلىمي ورتالىعى اشىلدى. جاڭا ورتالىق قۇرامىنا ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىن ىسكە اسىراتىن 10 يننوۆاتسيالىق زەرتحانا كىرەدى. اتاپ ايتقاندا: كليمات جانە مودەلدەۋ, تسيفرلىق كارتوگرافيا جانە قولدانبالى گەودەزيا, «GlobalSky» – اتموسفەرالىق زەرتتەۋلەردىڭ يننوۆاتسيالىق زەرتحاناسى, سۋ رەسۋرستارىنىڭ ساپاسىن ساراپتاۋ, توپىراق ەكولوگياسىن جانە لاندشافتتاردىڭ دەگراداتسياسىن گەواقپاراتتىق تالداۋ, گەودەموگرافيالىق جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى.
بۇعان قوسىمشا, «قاشىقتان زوندتاۋ تەحنولوگياسى جانە قولدانۋ» قازاق-قىتاي بىرلەسكەن زەرتحاناسى ىسكە قوسىلدى. جاڭا ورتالىق ورتالىق ازيا وڭىرىندەگى كليماتتىڭ وزگەرۋىنەن بولاتىن سۋ تاپشىلىعى, قۇرعاقشىلىق, جەردىڭ قۇنارسىزدانۋى, ايماقتاعى سۋ تاسقىنى, جەر سىلكىنىسى سياقتى تابيعي قاۋىپ-قاتەرلەرگە مونيتورينگ جۇرگىزەدى. ورتالىق عالىمدارى وتكەن جىلعى كوكتەمگى سۋ تاسقىنى كەزىندە شتاب قۇرامىندا اقتوبە, باتىس قازاقستان وبلىستارىندا جۇمىس ىستەپ, ۇسىنىستار ازىرلەدى.
حيميا جانە حيميالىق تەحنولوگيا فاكۋلتەتىندە «Chemical Coating innovations» عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعى اشىلدى. مۇندا ماشينا جاساۋ ءوندىرىسى ءۇشىن گالۆانيكالىق قاپتامالار شىعارادى. بۇدان بولەك, فاكۋلتەت عالىمدارى زاماناۋي «Farabi Chem Science» توعىز عىلىمي زەرتحانا كلاستەرىن اشتى. كلاستەردىڭ ماقساتى – مەتالل جانە اعاش كونسترۋكتسيالارعا ارنالعان وتقا ءتوزىمدى جابىنداردى جاساۋ, قورشاعان ورتانى لاستاۋشى زاتتاردى انىقتاپ, حيميالىق توق كوزدەرىنە ارنالعان جاڭا ماتەريالداردى ازىرلەۋ. سونداي-اق وتاندىق مەديتسينالىق-بيولوگيالىق قۇرالدار مەن باكتەرياعا قارسى قورعانىش جابىندارىن الۋدىڭ وڭتايلى ادىستەرىن ازىرلەيدى.
قازۇۋ بازاسىنداعى دارىلىك وسىمدىكتەردى عىلىمي زەرتتەۋ ورتالىعىندا تۇماۋ مەن باۋىر اۋرۋلارىنان ساقتايتىن, كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى بيولوگيالىق بەلسەندى قوسپالار دايىندالادى. سونداي-اق قانت ديابەتىن تومەندەتەتىن, قان قىسىمىن رەتتەيتىن, اسقازان-ىشەك جۇيەسىنىڭ جۇمىسىن جاقسارتاتىن, يممۋنيتەتتى كوتەرەتىن فيتوشايلار وندىرىلەدى. بۇگىندە ورتالىق سوڭعى ۇلگىدەگى قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالعان.
بيىلعى قاراشا ايىنىڭ باسىندا قازۇۋ-دا جوعارى ءبىلىم بەرۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان «QS Higher Education»: «Asia Pacific» 2024 پرە-ءسامميتى ءوتتى. حالىقارالىق شارا QS ازيا-تىنىق مۇحيتى ءسامميتىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي ۇيىمداستىرىلدى. جيىنعا 150 مەملەكەتتەن, اتاپ ايتقاندا, قىتاي, جاپونيا, يندونەزيا, ءۇندىستان, مالايزيا ت.ب. ەلدەردەن كەلگەن 350-گە جۋىق جوو رەكتورلارى, حالىقارالىق ساراپشىلار جانە وتاندىق جوعارى ءبىلىم باسشىلارى قاتىستى.
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 90 جىلدىعى اياسىندا اتقارىلعان اۋقىمدى ءىس-شارانىڭ ءبىرى – ءى حالىقارالىق تۇركى دۇنيەسى جاستارىنىڭ فورۋمى. تۇركسوي حالىقارالىق ۇيىمى مەن قازۇۋ بىرلەسىپ ۇيىمداستىرعان حالىقارالىق شاراعا اقش, گەرمانيا, شۆەيتساريا, نيدەرلاند, تۇركيا, رۋمىنيا, قىرعىزستان, وزبەكستان, بولگاريا, ازەربايجان – بارلىعى 25 مەملەكەتتەن 200-گە جۋىق جاستار جينالدى. جاستار فورۋمى ءتۇبى ءبىر تۇركى الەمىندەگى ينتەللەكتۋال جاستاردىڭ باسىن قوسۋعا ۇلكەن مۇمكىندىك بەردى. مۇنداعى ماقسات – تۇركىتىلدەس حالىقتار اراسىنداعى باۋىرلاستىق, دوستىق قارىم-قاتىناستى ارتتىرىپ, مادەني, تاريحي, عىلىمي ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ.
2022 جىلى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ قولداۋىمەن قازۇۋ قالاشىعى قۇرىلىسىنىڭ ءىى كەزەڭىن باستاۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. قازىرگى تاڭدا جەتىقاباتتى ءۇش وقۋ كورپۋسى مەن 2200 ورىنعا ارنالعان ءۇش جاڭا جاتاقحانانىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. جالپى, بولاشاقتا 12 مىڭ ورىنعا ارنالعان جاتاقحانا, توعىز وقۋ كورپۋسى جانە پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلىق قۇرامعا ارنالعان 1080 پاتەرلىك 10 تۇرعىن ءۇي سالۋ كوزدەلگەن.
سونداي-اق تەحنوپارك, زاماناۋي ۋنيۆەرسيتەت كلينيكاسى, اكىمشىلىك عيماراتتار سالۋ جوسپارلاندى. ومىربەك جولداسبەكوۆ اتىنداعى ستۋدەنتتەر سارايى مەن سپورت-ساۋىقتىرۋ كەشەنى قايتا جاڭعىرتىلدى. جوعارى ساپاداعى, زاماناۋي ۇلگىدەگى قازۇۋ ستاديونى ۋەفا مەن فيفا ۇيىمدارىنىڭ تالاپتارىنا ساي كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. فۋتبول الاڭىنىڭ جاساندى جابىندىسى مەن درەناج جۇيەسى الەمدەگى توپ-3, ورتالىق ازياداعى توپ-1 تالابىنا سايكەس كەلەدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تۇركياعا رەسمي ساپارى اياسىندا ىستانبۇلدا قازۇۋ فيليالىنىڭ اشىلۋ ءراسىمى ءوتتى. وسى جىلدىڭ 26 مامىرىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بىشكەككە ساپارى بارىسىندا قازۇۋ فيليالىنىڭ تۇساۋىن كەستى. قازىر مۇندا باكالاۆريات پەن ماگيستراتۋرانىڭ 13 ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى بويىنشا ستۋدەنتتەر ءبىلىم الادى. سونىمەن قاتار قازۇۋ بازاسىندا ينجەنەرلىك ءبىلىم بەرۋدىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارىنا سايكەس كەلەتىن Mيفي ۇلتتىق يادرولىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (ماسكەۋ ينجەنەرلىك-فيزيكالىق ينستيتۋتى) فيليالى جۇمىس ىستەيدى.
جاقىندا قازۇۋ فيليالى ەكى ەل پرەزيدەنتتەرىنىڭ قاتىسۋىمەن رەسەيدىڭ ف.م.دوستوەۆسكي اتىنداعى ومبى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى بازاسىندا اشىلدى. قازۇۋ-دىڭ ومبىداعى فيليالى «حالىقارالىق قۇقىق», «قازاق فيلولوگياسى» جانە «كەدەن ءىسى» سياقتى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى بويىنشا باكالاۆرلار مەن ماگيسترلاردى دايارلايدى. بولاشاقتا قوسديپلومدى ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلادى. سونداي-اق قىتايدىڭ سولتۇستىك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قازۇۋ-دا ىسكە قوسىلعان فيليالىندا تەحنيكالىق ماماندار دايارلانادى. قازۇۋ مەن قىتايدىڭ سولتۇستىك-باتىس پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى مەموراندۋم شەڭبەرىندە 2025 جىلى عارىشقا ميكروسپۋتنيك ۇشىرىپ, عارىشتى باقىلاپ, الىنعان دەرەكتەر بويىنشا تالداۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى.
ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ – بۇگىندە قاناتىن كەڭگە جايعان الەمدىك دەڭگەيدەگى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى. حالىقارالىق عىلىمي قوعامداستىققا ودان ءارى ينتەگراتسيالاۋ, عىلىمي زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستاردى ينتەرناتسيونالداندىرۋ – ءبىلىم ورداسىن دامىتۋدىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىمي بازاسىن دامىتۋ ماقساتىندا شەتەلدەن كوپتەگەن عالىم تارتىلۋدا. وقۋ ورداسى عالىمدار جانە ستۋدەنتتەر الماسۋ, حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى مەن جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ, بىرلەسكەن عىلىمي جانە ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىن ورىنداۋ ماقساتىندا جەتەكشى شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن ىنتىماقتاستىق باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى.
قازۇۋ حالىقارالىق «QS WUR» رەيتينگىندە 163-ورىنعا كوتەرىلدى. پوستكەڭەستىك ەلدەردەن بۇل توپقا تەك ەكى ۋنيۆەرسيتەت – م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى مەن ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ كىرەدى. بيىل ۋنيۆەرسيتەت «Times Higher Education University Impact Rankings» – 2024 حالىقارالىق رەيتينگىندە توپ 401-600 ورىنعا, «QS Asia University Rankings» حالىقارالىق رەيتينگىندە 29-ورىنعا يە بولدى. بۇل رەيتينگتە قازۇۋ بەيجىڭ ۋنيۆەرسيتەتى, سينگاپۋر ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, كورەيا ۋنيۆەرسيتەتى سياقتى الەمدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن قاتار, توپ-30-عا ەندى. قازۇۋ مەن باتىس جانە شىعىس ەۋروپا, سولتۇستىك امەريكا, ازيا جانە تىنىق مۇحيتى ايماعىنداعى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن ۇيىمدارى, سونىڭ ىشىندە الەمنىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرى مەن ورتالىقتارى اراسىندا ءساتتى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان 700-دەن استام كەلىسىم بار.
ءبىلىم ورداسىندا 120 ماماندىق بويىنشا ەۋروپا, اقش, وڭتۇستىك-شىعىس ازيا, رەسەي ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن قوس ديپلوم باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلادى. قازۇۋ بازاسىندا «گەوەنەرگەتيكا» قازاقستان-فرانتسيا عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى قۇرىلدى. بۇل ورتالىقتا قوس ديپلوم بەرەدى.
قازۇۋ عالىمدارى الەمنىڭ ۇزدىك عىلىمي ورتالىقتارى مەن ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە تاعىلىمدامادان وتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ «500 عالىم» جوباسىنا بەلسەندى قاتىسادى. 2021-2024 جىلدار ىشىندە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 70 عالىمى مەن قىزمەتكەرى اقش, ەۋروپا, ازيا ەلدەرىنىڭ بەدەلدى ۋنيۆەرسيتەتتەر ورداسىندا تاعىلىمدامادان ءوتىپ, باسىم باعىتتار بويىنشا الەۋەتىن ارتتىردى.
سوڭعى جىلدارداعى تمد-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ حاتشىلىعى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم, I حالىقارالىق فارابي فورۋمىنىڭ اشىلۋى, ەۋروپالىق پارلامەنت دەلەگاتسياسىنىڭ قازۇۋ-عا ارنايى ساپارى, حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ جونىندەگى امەريكالىق كەڭەسپەن (ACCELS) ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم سياقتى ماڭىزدى شارالار قازۇۋ-دىڭ حالىقارالىق بەدەلىن جاڭا ساتىعا كوتەردى.
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ, ءبىلىم الۋشىلاردى ىنتالاندىرۋ, جاس عالىمداردىڭ ىزدەنىستەرىن قولداۋ, قازۇۋ قالاشىعىن جانداندىرۋ جۇمىستارى جۇيەلى جالعاساتىن بولادى. توقسان جىلدىق مەرەيلى بەلەسكە كوتەرىلگەن فارابي ۋنيۆەرسيتەتى مەملەكەت قولداۋىمەن, بىلىكتى عالىمدارىمىز بەن وقىتۋشى-پروفەسسورلارىمىزدىڭ ەڭبەگى ارقىلى الداعى كەزەڭدە دە مەجەلى بيىكتەردى باعىندىرا بەرمەك.
جانسەيىت تۇيمەباەۆ,
ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى-رەكتور
