تۇركىستاننىڭ 1 500 جىلدىعىندا گازەت ءتىلشىسى سۇلەيمەن مامەتتىڭ «تۇركىستان شاھارىنا – ارنايى مارتەبە» دەگەن شاعىن ماقالاسى جاريالانعان. «تۇركىستان – توپىراعى كيەلى. ەكىنشى مەككە دەپ تەگىن اتالماسا كەرەك. سونى اتا-بابالارىمىز وتكەن عاسىرلاردا-اق كورەگەندىكپەن تانىپ-بىلگەن. ۇلتىنا قورعان بولعان ارۋاقتىلارىن سوندا اپارىپ جەر-انانىڭ قۇشاعىنا تاپسىرىپ وتىرعان. ءبىر عانا تۇركىستان شاھارى عانا ەمەس, ونىڭ اينالاسىندا جۇرت ءمىناجات ەتەتىن توقساننان اسا كيەلى ورىندار بار» دەگەن ويماقتاي عانا ويىن ايتادى. وسىلاي دەي كەلە, جۋرناليست بۇل بارىمىزدى باعالاۋعا, جوعىمىزدى تۇگەندەۋگە جول اشىپ, كيەلى قالاداعى بۇگىنگى يگىلىكتى ءىس جالعاسىن تاۋىپ جاسارىپ, جاڭارىپ, قالا كىلەمدەي تۇرلەنە بەرەتىنىن تىلگە تيەك ەتكەن. سونداي-اق شاھار مارتەبەسىنىڭ وتاندىق دارەجەگە كوتەرىلۋى ۇلت رۋحىن اسقاقتاتىپ, مەرەيىن ۇستەم ەتەتىنى تۋرالى ماقالا زيالى قاۋىمنىڭ دا قولداۋىنا يە بولادى.
«گازەت ءتىلشىسى رەتىندە تۇركىستاننىڭ مەرەيتويىندا بىرنەشە ارىپتەسپەن بىرگە مەن دە كۇندەلىكتى سول جاقتان ماقالا جازىپ تۇردىق. ءبىر كۇنى قاسىمىزداعى قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىندە جۇمىس ىستەيتىن تۇرىكتەر ء«بىز تۇركىستاندى ەكىنشى مەككە دەپ ەسەپتەيمىز» دەدى. ءسويتىپ 2000 جىلى گازەت بەتىنە كيەلى ولكەگە مارتەبە بەرىپ, ابىرويىن اسقاقتاتۋ قاجەت ەكەنىن ايتىپ ماقالا جازدىم. وسى ءبىراۋىز ءسوزىم قوعامدا رەزونانس تۋدىرعان سوڭ اكادەميكتەر راحمانقۇل بەردىباەۆ, مۇرات جۇرىنوۆ, حالىق ءارتىسى رايىمبەك سەيتمەتوۆتەن پىكىر الىپ ەكىنشى رەت «تۇركىستانعا ەرەكشە مارتەبە بەرۋ كەرەك» دەپ قايتادان ماقالا دايىندادىم», دەيدى سۇلەيمەن مامەت. الايدا بۇل باستامانىڭ قازىرگى ەلوردامىزعا استانا مارتەبەسى بەرىلىپ, دۇركىرەپ تۇرعان كەزەڭىندە كوتەرىلگەنىن بيلىك بىردەن قۇپ كورمەپتى. ءتىپتى گازەت ءتىلشىسىنىڭ كوتەرگەن ەلدىك ماسەلەسى مايشاممەن قارالىپ, جۇمىستان شىعارۋ تۋرالى تاپسىرما بەرىلگەن.
«ماقالام جارىققا شىققاننان كەيىن رەداكتسيا باسشىلىعى شۇعىل تۇردە جۇمىسقا شاقىرتىپ الدى. «تۇركىستاندى استانامەن سالىستىرعانىڭ نە؟» دەپ سۇراقتىڭ استىنا الدى. تۇركىستان مەن استانا قالاسىنىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى ءتۇسىندىرىپ, ايتقىم كەلگەن ويىمدى سوڭىنا دەيىن ءتۇسىندىرىپ باقتىم. ءبىر كۇنى باسشىلىق قايتادان رەداكتسياعا تەز جەتۋىمدى بۇيىردى. جۇمىسقا كەلسەم, مەنىڭ ماسەلەم قايتا قارالىپ, جوعارى جاقتا شۋ بولىپ جاتىر ەكەن. ۇزىن ءسوزدىڭ قىسقاسى, جوعارىداعىلار مەنى جۇمىستان شىعارۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەن. سودان نە كەرەك, اكادەميكتەر مەن ءارتىستىڭ ايتقان ديكتافونداعى سوزىمەن, مەنىڭ تۇسىنىكتەمەممەن سول كەزدەگى اقپارات ءمينيسترى التىنبەك سارسەنباەۆ تانىسىپ شىققان. مينيستر تۋرا ادام ەدى. ء«تىلشىنىڭ پىكىرى ورىندى. بۇل ءسوزدى ول ويدان شىعارىپ وتىرعان جوق. زيالى قاۋىمنىڭ دا پىكىرى كەلتىرىلگەن. وسىمەن بۇل داۋدى دوعارىڭدار. پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە جاعدايدى ءوزىم تۇسىندىرەمىن» دەپ توق ەتەرىن ايتتى. سونىڭ ارقاسىندا جۇمىستا قالدىم», دەيدى ەستەلىگىمەن بولىسكەن سۇلەيمەن مامەت.
جالپى, بۇل عانا ەمەس, «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى ەلدىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنەن باستاپ ۇلتتىق ماسەلەگە دەيىن جوعارىعا جەتكىزىپ, حالىقتىڭ كوزى, قۇلاعى ءھام ءتىلى رەتىندە ءوز مىندەتىن اتقارىپ ءجۇر. ماسەلەن, گازەت ارداگەرى سۇلەيمەن مامەت كەزىندە استاناعا العاش كەلگەندە قالادا جالعىز قازاق مەكتەبى بولعان. سول كەزەڭدە گازەت بەتىندە كوتەرىلگەن باس قالاداعى انا ءتىلىنىڭ جاعدايى, قازاق مەكتەبىن كوبەيتۋ تۋرالى كوكەيكەستى ماسەلە دە قولداۋ تاپقانى راس.
