بەرەكە باسى – بىرلىك

ەلباسى ن.نا­زارباەۆ «نۇرلى جول – بو­لاشاققا باس­تار جول» اتتى جول­­داۋىندا: «جال­­پىۇلتتىق يدەيا­­نى ومىرشەڭ ەتەتىن – ەلدىڭ ءبىر­­لىگى. اۋىزبىرشىلىك قاشقان, الاۋ­ىز­دىق تاسقان جەردە ەشقاشان دا جالپىۇلتتىق يدەيالار جۇزەگە اسقان ەمەس. قازاقستاننىڭ شىققان شىڭى مەن باعىندىرعان بيىكتەرىنىڭ ەڭ باستى سەبەبى – بىرلىك بەرەكەسى. ءبىز تۇراقتىلىقتى باعالاي بىلگەنىمىزدىڭ ارقاسىندا بۇگىنگى تابىستارعا جەتتىك. ەشكىمدى كەمسىتپەي, ەشكىمنىڭ ءتىلى مەن ءدىلىن مانسۇقتاماي, بارلىق ازاماتتارعا تەڭ مۇمكىندىك بەرۋ ارقىلى تۇراقتىلىقتى نىعايتىپ كەلەمىز. ءبىزدىڭ كەيىنگى ۇرپاققا اماناتتار ەڭ باستى بايلىعىمىز – ەل بىرلىگى بولۋى كەرەك. وسىناۋ جالپىۇلتتىق قۇندىلىقتى ءبىز ءاربىر جاستىڭ بويىنا سىڭىرە بىلۋگە ءتيىسپىز» دەدى. راسىمەن دە, جالپىۇلتتىق يدەيا – بىرلىك, ونى ۇرپاعىمىزدىڭ بويىنا سىڭىرۋدە جاتىر. حالقىمىزدىڭ «تاربيە – تال بەسىكتەن» دەۋى تەگىن ەمەس. ۇيادان ۇشقان بالاپان سەكىلدى جاقسى تاربيەمەن قاناتتانعان بالا ونەگەلى, قوعامعا ادال قىزمەت ەتەدى. ءيا, وزىق دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋگە ۇمتىلعان بۇگىنگى تاڭدا يماندى دا, تاربيەلى, ءبىلىمدى دە, سالاماتتى ۇرپاق ءوسىرۋ مىندەتى الدا تۇر. سول سەبەپتەن قازىر ەلىمىزدەگى وقۋ وشاقتارىندا ۇلتتىق تاربيەگە ايرىقشا ءمان بەرىلىپ كەلەدى. ونىڭ تۇپكى, ماقساتى – ۇلتتىق سانا-سەزىمى قالىپتاسقان, ۇلتتىق مۇددەنىڭ وركەندەۋىنە ۇلەس قوسا الاتىن, ۇلتتىق قۇندىلىقتار مەن ادامزاتتىق قۇندىلىقتاردى ۇشتاستىرا الاتىن تۇلعا تاربيەلەۋ بولىپ تابىلادى. رۋحى ءورشىل, ءبىلىمى بيىك, ۇلتىن سىيلايتىن جاستار ەليتاسى نەگىزىنەن جوو-دا قالىپتاسىپ, داميتىنى بەلگىلى. بۇگىنگى ءبىزدىڭ ستۋدەنتتەر – ساپالى ءبىلىم الۋمەن قاتار, عىلىم مەن سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانعان, ەلىم, جەرىم دەگەن, بولاشاعىنا زور سەنىممەن قارايتىن ازاماتتار مەن ازاماتشالار دەسەم, اسىرىپ ايتقاندىق ەمەس. ۋنيۆەرسيتەتىمىزدە اتا-بابا ءداستۇرىن قادىرلەي بىلەتىن بۇگىنگى كۇن تالابىنا ساي بىلىكتى دە دارىندى جاستار لەگى قالىپتاسىپ كەلەدى. ەڭ باستىسى, قازۇتۋ باسەكەگە قابىلەتتى ينجەنەر مامان دايارلاۋدا ءبىلىم بەرۋ مەن تاربيەنىڭ تال بەسىگىنە اينالعان قاراشاڭىراق دەۋ ورىندى سەكىلدى. سونىمەن بىرگە, وقۋ وردامىزدا انا ءتىلىمىزدىڭ ايبىنىن اسقاقتاتىپ, ۇلتتىق باي مۇرامىزدى دارىپتەۋدە ءبىراز جۇمىستار اتقارىلۋدا. سونىڭ العاشقىسى دەپ «اباي وقۋلارىن» ايتۋعا بولادى. وندا اباي ولەڭدەرىن قازاق تىلىنەن باسقا الەمنىڭ كوپتەگەن تىلدەرىندە شەتەلدىك ستۋدەنتتەر جاتقا وقىپ, اندەرىن قوسىلا شىرقايدى. سونداي-اق, قىزدارىمىزدىڭ باسىن بىرىكتىرەتىن «ءاي-كەرىم» كلۋبىنىڭ دا بەرەر تاعىلىمى مول. قىزدارىمىز تاريحىمىزدان بەلگىلى ساق پاتشايىمى تۇمار, اقىل-پاراساتىمەن, مەيىرباندىعىمەن تانىلعان دومالاق انا, ابايدىڭ اجەسى زەرە, ەل بيلىگىنە ارالاسقان ايعانىم, ۇلپان سىندى داناگوي اپالارىمىز جايلى ءبىلىپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىز, سالت-ءداستۇرىمىز تۋرالى كوپ مالىمەتتەر الادى. ارينە, زامان اعىمىنا قاراي ستۋدەنتتەردىڭ سۇرانىسىندا دا وزگەرىس بار. بىراق قانداي جاڭا شارا بولماسىن, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى دارىپتەپ, داستۇردەن ۇيرەنۋدەن كەندە ەمەسپىز. سوڭعى جىلدارى ۋنيۆەرسيتەت ومىرىنە جاڭاشا رەڭمەن ەنگەن «ۇزدىك جاس وتباسى» بايقاۋى, «قازۇتۋ ارۋى مەن جىگىت سۇلتانى», جاستار تەاترى, ءداستۇرلى اندەر, حالىق بيلەرىنىڭ مەرەكەسىنە اينالعان «قازۇتۋ كوكتەمى» فەستيۆالى, پوەزيا, پروزا جانرىندا قالام تارتىپ جۇرگەن ستۋدەنتتەرىمىزدىڭ شىعارمالارى توپتاستىرىلعان العاشقى ستۋدەنتتىك الماناح – «بايشەشەكتىڭ» جارىققا شىعۋى, ت.ب. اتاۋعا بولادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, وقۋ وردامىزداعى وتەتىن شارالاردىڭ باستىسى, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ناسيحاتتاپ, وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بويىنا ءسىڭىرۋ بولىپ تابىلادى. تاربيەنىڭ باستى نىسانى ەلدىك سانانى قالىپتاستىرىپ, ۇلتتىق رۋح پەن ۇلتتىق ءپاتريوتيزمدى نەگىزدەۋ. بۇل تۇرعىدا ەلباسى جاستارعا ۇلكەن سەنىم ارتىپ وتىر. «باعالاي بىلگەنگە باق قونادى» دەمەكشى, پرەزيدەنتتىڭ وسى سەنىمىن اقتاۋ ۇلتىن سۇيگەن ازامات رەتىندە ارقايسىمىزعا پارىز دەپ بىلەمىن. «ءبىزدىڭ كەيىنگى ۇرپاققا اماناتتار ەڭ باستى بايلىعىمىز – ەل بىرلىگى بولۋى كەرەك. وسىناۋ جالپىۇلتتىق قۇندىلىقتى ءبىز ءاربىر جاستىڭ بويىنا سىڭىرە بىلۋگە ءتيىسپىز» دەگەن ەلباسى ءسوزى جاستاردى قاناتتاندىرۋدا. مەملەكەت باسشىسى تاعى بىردە: «ءبىز تۇراقتىلىقتى باعالاي بىلگەنىمىزدىڭ ارقاسىندا بۇگىنگى تابىستارعا جەتتىك. ەشكىمدى كەمسىتپەي, ەشكىمنىڭ ءتىلى مەن ءدىلىن مانسۇقتاماي, بارلىق ازاماتتارعا تەڭ مۇمكىندىك بەرۋ ارقىلى تۇراقتىلىقتى نىعايتىپ كەلەمىز», دەدى. سونىڭ دالەلىندەي, نۇرسۇلتان نازارباەۆ 1995 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىندا تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تاريحىندا تۇڭعىش رەت قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى دەپ اتالاتىن جاڭا قوعامدىق ينستيتۋت قۇردى. بۇل قۇرىلىم ەلىمىزدە ۇلتىنا, تىلىنە, دىنىنە ءبولىپ الالاماي, بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ تەڭ قۇقىقتا ءومىر سۇرۋىنە ءوز ۇلەسىن جوعارى دارەجەدە قوسىپ كەلەدى. تاتۋلىق, بىرلىك, كەلىسىم – ەڭ اسىل ءىس ەل ءۇشىن. قازاقستان ازاتتىق العالى بەرى وسى ۇراندى تۋ ەتىپ كەلەدى. اسسامبلەيا دەربەس قوعامدىق ينستيتۋت بولىپ قۇرىلعانىنا دا بيىل 20 جىل تولماق. «ءبىزدىڭ ەل – كوپ ۇلتتى ەل. كەز كەلگەن وتانداسىڭ – قاي حالىقتىڭ بالاسى بولسا دا, ول سەنىڭ دوسىڭ» دەگەن قاعيدانى تۋ ەتىپ كوتەرگەن ق.ساتباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە كوپتەگەن وزگە ۇلت جاستارى ءبىلىم الۋدا. قازىرگى تاڭدا قازۇتۋ-دە الەمنىڭ 12 ەلىنەن 260 ستۋدەنت وقيدى. ولاردىڭ 242-ءسى باكالاۆر بولسا, 17-ءسى ماگيسترانت جانە 1-ەۋى دوكتورانت. بارلىعى دا قازاقستاندا, قازۇتۋ-دە ءبىلىم الىپ جاتقانىن ماقتان تۇتادى. وسى ەلدىڭ جەرى مەن سالت-داستۇرىنە اسا قۇرمەتپەن قارايدى. ەلدىڭ تىلىنە, ۇلتقا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتەرى ءتۇرلى بايقاۋ مەن باسقوسۋلاردا سەزىلىپ تۇرادى. تاتۋلىعى مەن ىنتىماعى جاراسقان ەلدىڭ بولاشاعى دا تابىستى, ەرتەڭى بەرەكەلى بولادى. بۇل تاۋەلسىز ەلدىڭ باستى باعىتى, بەت الىسىنداعى بەكەم بايلامى. باۋىرجان ەدىلباەۆ, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت, قازۇتۋ-ءدىڭ اقپاراتتىق-تالدامالىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى.  الماتى.