سونىڭ ىشىندە جول كولىك اپاتىنان 2 مىڭ ادام قازا تاۋىپ, 25 مىڭنان استامى ءتۇرلى دەنە جاراقاتىن العان. دەمەك بۇل ستاتيستيكا ەلىمىزدىڭ كۇرە جولدارىندا كۇن سايىن جول-كولىك اپاتى بولاتىنىن كورسەتەدى. ستاتيستيكانىڭ كۇرت وسۋىنە ادەتتەگىدەي جولداردىڭ ساپاسىزدىعى مەن جۇرگىزۋشىلەردىڭ ەرەجەنى ەلەڭ قىلمايتىنى سەبەپ بولاتىنى دا ايتىلىپ وتىر. ايتالىق, دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ دەرەگىنشە, جول اپاتىنان قازا تاپقانداردىڭ تەڭ جارتىسى – جىلدامدىقتى شامادان تىس اسىرعاندار مەن ماس كۇيىندە رۋلگە وتىرعاندار. تاسجولداعى ءتارتىپتى باقىلاۋعا الۋعا ارنالعان كامەرا سانى جىل سايىن كوبەيىپ جاتقانىمەن, جول تارتىبىنە ءجۇردىم-باردىم قاراپ, ەرەجەنى ەلەڭ قىلمايتىن جۇرگىزۋشىلەر كوپ. مىسالى, جىل باسىنان بەرى ماساڭ كۇيدە كولىك تىزگىندەگەن 21 مىڭعا جۋىق ازامات انىقتالىپ, 25 مىڭ تەمىر تۇلپاردىڭ يەسى جۇرگىزۋشى كۋالىگىنەن ايىرىلعان.
قازىر قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرى جەلمەن جارىساتىن جۇرگىزۋشىلەرگە باقىلاۋدى كۇشەيتكەن. جۋىردا اكىمشىلىك پوليتسيا كوميتەتىنىڭ توراعاسى قايسار سۇلتانباەۆ ەلدى مەكەندەردەن باستاپ رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولدارداعى جىلدامدىق رەجىمىن باقىلاۋداعى ءتيىمدى شەشىمنىڭ ءبىرى اۆتوماتتى كامەرالاردى قولدانۋ ەكەنىن ايتقان ەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي كامەرالاردىڭ سانى بۇگىندە شامامەن – 25 مىڭ. قۇرىلعىلار جالپى جول ەرەجەلەرىن بۇزۋشىلىقتىڭ 70%-ىن انىقتاعان ەكەن. وسىنداي تسيفرلى تەحنولوگيانىڭ كومەگىمەن شامامەن 7 ملن بۇزۋشىلىق بەلگىلى بولىپ وتىر. الايدا مۇنداي جۇيەلەر نەگىزىنەن قالا ىشىندە ورنالاستىرىلعان. ال قالا سىرتىنداعى ءتارتىپتى باقىلاۋ – پاترۋلدىك پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇمىسى. كوميتەت توراعاسى پاترۋلدەۋ پولكىنىڭ كولىكتەرى جول ەرەجەلەرىن بۇزۋدى تىركەيتىن بورتتىق جۇيەلەرمەن جابدىقتالعانىندا تىلگە تيەك ەتكەن ەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىر وسىنداي 250-دەن اسا پاترۋلدىك اۆتوكولىك بار. بۇعان قوسىمشا ءتارتىپ ساقشىلارى جاسىرىن پاترۋلدەۋ جوباسىن دا ەنگىزىپ جاتىر.
«سايكەستەندىرۋ بەلگىلەرى جوق پوليتسيا كولىگىنىڭ سالونىندا اۆتوماتتى كامەرالار ورناتتىق. بۇگىندە جاسىرىن پاترۋلدەۋ رەجىمىندە پوليتسيانىڭ ون شاقتى كولىگى جۇمىستى باستاپ كەتتى. جىل سوڭىنا دەيىن ولاردىڭ سانىن كوبەيتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ەلدى مەكەندەردىڭ ىشىندە وسى تەكتەس كامەرالار اۆتوبۋستاردىڭ سالوندارىندا جاسىرىن ورناتىلادى. قازىر 5 مارشرۋتتىق اۆتوبۋس جابدىقتالعان, جىل سوڭىنا دەيىن ولاردىڭ سانىن كوبەيتۋدى جانە جەدەل جاردەم كولىكتەرىنە دە ورناتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ينتەرنەت-اگرەگاتورلارمەن دە ىنتىماقتاستىق اياسى كەڭەيىپ جاتىر», دەيدى ق.سۇلتانباەۆ.
بۇل كەيىنگى جىلدارى زاماناۋي ماگيسترالداردى جابدىقتاۋ بەلسەندى ءجۇرىپ جاتقانىن كورسەتىپ بەرەدى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگى بۇل جول قاۋىپسىزدىگىنە وڭ اسەر ەتەدى دەپ ەسەپتەيدى. ايتپاقشى, وتكەن جولى ماجىلىستەگى جيىنداردىڭ بىرىندە كولىك ءمينيسترى مارات قاراباەۆ تاسجولدا ورتاشا جىلدامدىقتى اسىرعان جۇرگىزۋشىلەرگە جەلتوقسان ايىنىڭ ورتاسىنان باستاپ ايىپپۇل سالىناتىنىن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىر كامەرالار باس پروكۋراتۋرانىڭ جۇيەسىمەن ينتەگراتسيالانىپ جاتىر. وسى ايدىڭ ورتاسىنا قاراي جىلدامدىقتى اسىرعان جۇرگىزۋشىلەرگە جاڭا ايىپپۇل سالىنا باستايدى. «استانا-بۋراباي» تراسساسىن مىسالعا كەلتىرگەن مينيستر سول كەزدە «وسى تاس جولدا رۇقسات ەتىلگەن ماكسيمالدى جىلدامدىق ساعاتىنا 140 شاقىرىم بولسا, كەيبىر جۇرگىزۋشىلەر ساعاتىنا 237 شاقىرىمعا دەيىن جۇيتكىگەنى انىقتالىپ وتىر. مۇنداي جىلدامدىقپەن كەز كەلگەن ۋاقىتتا كولىكتى باسقارا الماي قالۋى مۇمكىن. سول ءۇشىن ورتاشا جىلدامدىق – اسا قاجەت نورما», دەپ ءتۇسىندىردى ول.
سونىمەن, ەلىمىزدە جەلتوقسان ايىنىڭ باستالۋىمەن بىرگە جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىنە جاڭا وزگەرىستەر ەنبەك. اتاپ ايتقاندا, جۇرگىزۋشى كۋالىگىنسىز ماس كۇيىندە كولىك جۇرگىزگەنى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك كۇشەيتىلىپ, جىلدامدىقتى اسىرعانى ءۇشىن ايىپپۇل مولشەرى وسەدى.
قازان ايىندا «اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» كودەكسكە جانە جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىنە ەلەۋلى وزگەرىستەر ەنگىزەتىن زاڭنامالىق اكتىلەرگە قول قويىلعان ەدى. زاڭ نورمالارىنىڭ كەيبىرەۋلەرى بيىل 4 جەلتوقساندا كۇشىنە ەنە باستايدى. ءسويتىپ, 4 جەلتوقساننان باستاپ حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق تاسجولداردا ورتاشا جىلدامدىقتى اسىرعانى ءۇشىن ايىپپۇل سالىناتىن جاڭا ەرەجە كۇشىنە ەنەدى. جاڭاشىلدىقتارعا سايكەس, جولداردىڭ ءتۇزۋ ۋچاسكەلەرىندە جىلدامدىقتى شەكتەن اسىرعان جۇرگىزۋشىلەر اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلادى. ايىپپۇل مولشەرى جىلدامدىقتى ارتتىرۋ دارەجەسىنە قاراي 18 460 تەڭگەدەن باستالىپ 147 680 تەڭگەگە دەيىن ارتادى. اتاپ ايتقاندا, ورتاشا جىلدامدىقتى ساعاتىنا 10-نان 20 شاقىرىمعا دەيىن اسىرعاندارعا – 18 460, 20-دان 40 شاقىرىمعا دەيىن – 36 920, ال ساعاتىنا 40 جانە ودان دا كوپ كيلومەتردە جۇيتكىگەندەر 73 840 تەڭگە ايىپپۇل ارقالايدى. جىل ىشىندە جىلدامدىقتى بىرنەشە رەت اسىرعان جاعدايدا 110 760 تەڭگە, ساعاتىنا 60-تان اسىرعاندار 147 680 تەڭگە ايىپپۇل تولەۋگە مىندەتتەلمەك.
ءىىم اكىمشىلىك پوليتسيا كوميتەتىنىڭ رەسمي وكىلى اقتوتى بورانوۆانىڭ ايتۋىنشا, جۇگەنسىز جۇرگىزۋشىلەردى جونگە سالۋعا ءتۇزۋ سىزىقتى ۋچاسكەلەردە حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولدارداعى ورتاشا جىلدامدىقتى انىقتايتىن ZEREK-2 قۇرىلعىسى كومەكتەسەدى. ماسەلەن, كولىك يەسى ءبىرىنشى اركادان ەكىنشى اركاعا بەلگىلەنگەن ۋاقىتتان بۇرىن جەتكەن بولسا, ونىڭ وسى ەكى ارالىقتاعى ءجۇرىپ وتكەن جولىنىڭ ۇزاقتىعى مەن ۋاقىتى رۇقسات ەتىلگەن جىلدامدىققا بولىنەدى. ايتالىق, ەكى اركانىڭ اراسىنداعى رۇقسات ەتىلگەن جىلدامدىق ساعاتىنا 50 كم بولىپ, كولىك يەسى كورسەتىلگەن ۋاقىتتان ەرتە كەلگەن جاعدايدا قۇرىلعىنىڭ ءوزى جۇرگىزۋشىنىڭ اراقاشىقتىعىن ەسەپتەپ بەرەدى. سوعان سايكەس, ايىپپۇل سالىنادى. ال جۇرگىزۋشىنىڭ ارەكەتى ءبىر كۇندە بىرنەشە رەت قايتالانسا, ايىپپۇل مولشەرى وسە تۇسەدى. ياعني ءبىرىنشى اركادان ەكىنشى اركاعا دەيىن قاراستىرىلعان ايىپپۇل ەكىنشى اركادان ءۇشىنشى اركاعا دەيىن تاعى قايتالانسا, قايتا سالىنادى.
وسى زاڭنامالىق اكتىلەرگە سايكەس, جەلتوقساننان باستاپ جۇك كولىكتەرىنە ارتىق جۇك تيەگەنى ءۇشىن ايىپپۇل تۋرالى حابارلامالار «سەرگەك» جۇيەسىنىڭ جۇمىس قاعيداتى نەگىزىندە اۆتوماتتى رەجىمگە اۋىسادى. ايىپپۇل مولشەرى 147 680 تەڭگەدەن 3,6 ملن تەڭگەگە دەيىن بارادى. ارتىق جۇك تيەگەنى ءۇشىن ايىپپۇلدار قولمەن سالىنسا, ياعني كامەرا بۇزۋشىلىقتى تۇسىرگەننەن كەيىن كولىكتى باقىلاۋ قىزمەتكەرى ءتارتىپ بۇزۋشىعا ايىپپۇل سالادى. بۇل ورايدا كولىك مينيسترلىگى «ادام فاكتورى جۇمىستى باسەڭدەتەدى» دەپ وتىر.
بۇعان قوسا جىلداعى ناۋقان 1 جەلتوقسانعا دەيىن اۆتوموبيل دوڭگەلەگىن قىسقى دوڭگەلەككە اۋىستىرماعاندارعا دا ايىپپۇل سالىنادى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, م1 جانە N1 ساناتتاعى اۆتوموبيلدەر جازدا قارعا قارسى دوڭگەلەكپەن جابدىقتالعان بولسا, ال قىس مەزگىلىندە قىسقى دوڭگەلەك ورناتىلماعان بولسا, كولىكتى پايدالانۋعا تىيىم سالىنادى. بۇل شەكتەۋلەر سايكەسىنشە كەدەن وداعىنىڭ «دوڭعالاقتى كولىك قۇرالدارىنىڭ قاۋىپسىزدىگى تۋرالى» تەحنيكالىق رەگلامەنتىمەن رەتتەلەدى. ەرەجەنى بۇزعاندارعا بيىل 18 460 تەڭگە ايىپپۇل مولشەرى قاراستىرىلىپ وتىر.
