اسكەر • 03 جەلتوقسان, 2024

اسكەري سالاداعى ءتارتىپ تىرەگى

150 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

1996 جىلدىڭ 30 قاراشاسىندا قورعانىس مينيسترلىگى قۇرى­لى­مىندا زاڭ قىزمەتى قۇ­رىلعان ەدى. سول كەز­دەن بەرى بۇل كۇن جىل سايىن اسكەري زاڭ­گەر­لەر كۇنى رە­­تىن­دە اتاپ وتىلەدى.

اسكەري سالاداعى ءتارتىپ تىرەگى

كەيىن كەلە ۋاقىت تالابىنا ساي ءارى قارۋلى كۇش­­تەر­دىڭ دامۋىنا وراي اسكە­ري زاڭ قىزمەتى دە وزگەرىسكە ۇشىراپ وتىردى. ال 2004 جىلى زاڭ دەپارتامەنتى قۇرىلىپ, قورعانىس مي­نيسترلىگىنىڭ دەربەس بو­لىنىسىنە اينالدى. ونىڭ نەگىزگى مىندەتى – قارۋلى كۇشتەردەگى زاڭ قىز­مەتتەرى جۇمىسىن ۇيلەستىرۋ.

دەپارتامەنت زاڭگەرى, ادىلەت مايو­رى المات سما­عۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, كەز كەلگەن زاڭ قىزمەتى سەكىل­دى اسكەري سالانىڭ زاڭ دەپارتامەنتى دە ءوز جۇمى­سىندا ەڭ الدىمەن, اتا زاڭدى باسشىلىققا الادى. سونىمەن قاتار زاڭدار, پرەزيدەنت پەن ۇكىمەت اكتى­لەرى, وزگە دە نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرگە سۇيەنىپ قىزمەتىن جۇرگىزەدى.

«اسكەري زاڭ قىزمەتى قارۋ­لى كۇشتەردەگى ۇلت­تىق زاڭ­نامانىڭ ساق­تا­لۋىنا, سونداي-اق مەم­لەكەتتىك ساياساتتى ىسكە اسىرۋدى قۇقىقتىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋگە باعىت­تالعان. قازىرگى تاڭدا ول قارۋلى كۇشتەردەگى وزىندىك ىشكى قۇرىلىمى بار ءبىرتۇتاس دەربەس ورگان رەتىندە جۇمىس ىستەيدى, ۇيلەستىرۋ مەن ەسەپ بەرۋ قاعيدالارىنا نەگىز­دەل­گەن», دەيدى ول.

اسكەري زاڭگەرلەر قور­­عانىس جانە اسكەري قىز­مەت سالاسىنداعى نور­ما­تيۆ­تىك-قۇقىقتىق بازا­نى قالىپ­تاستىرۋعا, زاڭ­نامالىق جانە زاڭعا با­عى­نىشتى اكتىلەر جوباسىن دايىن­داۋعا بەلسەندى اتسالىسادى. سونىمەن قاتار اسكەري قىزمەت وتكەرۋ مەن اسكەري قىزمەتشىلەردى الەۋمەتتىك قورعاۋ ماسە­لەلەرى جونىندەگى قۇقىق­تىق اكتىلەردى ازىرلەيدى.

«جالپى ايتقاندا, ءبىز, زاڭگەرلەر, اسكەري سالا­داعى قۇقىقتىق قاتى­ناس­تاردىڭ پايدا بولۋىنان باستاپ ولاردىڭ ساقتالۋى مەن ورىندالۋىنا دەيىن­گى قۇقىق نورمالارىن قا­لىپ­­تاسىرۋدىڭ بارلىق كەزەڭىنە تىكەلەي ارالاسامىز. قارۋلى كۇشتەر قىز­مەتىنىڭ ءار باعىتىندا ءارى باسقارۋ دەڭگەيلەرىنىڭ بارلىعىندا اسكەري زاڭ قىزمەتى مامان­دارىنىڭ ءىس-ارەكەتىن ۇيلەستىرەمىز», دەيدى المات ەرمەك ۇلى.

تارقاتىپ ايتار بولساق, قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ زاڭ دەپارتامەنتى سالاداعى زاڭنامانىڭ ساقتالۋىن, ازىرلەنىپ جاتقان قۇقىقتىق اكتى جوبالارىنىڭ قولدا­نىستاعى زاڭ­نا­ماعا ساي­كەس­تىگىن قامتاماسىز ەتۋ, ەلى­مىزدىڭ زاڭدارىنداعى قور­عانىس مينيسترلىگىنىڭ قۇزى­رەتىنە كىرەتىن ماسە­لەلەردى ءتۇسىن­­دىرۋ, نور­ماتيۆتىك-قۇقىق­­تىق اكتى­لەردى, كەلى­سىم­­شارت­تار­دى, پرو­تسەس­سۋالدىق قۇ­جاتتار مەن باس­قا دا زاڭدىق كۇشى بار قۇ­­­جات­­تاردى دايىنداۋ جۇ­مىس­­­ىمەن اينالىسادى.

سونىمەن قاتار سوت ور­گان­دارىندا سالا مۇد­دەسىن قورعاۋ دا – اسكەري زاڭ­گەردىڭ باستى مىندەتىنىڭ ءبىرى. كۇن سايىن ولار قور­عانىس مينيسترلىگى مەن قارۋلى كۇشتەر اتىنان سوت وتىرىستارىنا قاتىسىپ, داۋلاردى سوتقا دەيىن رەتتەۋ­گە, قم مەكەمەلەرى مەن اسكەري بولىمدەرى اتىنان تالاپ-ارىزداردى ەنگىزۋگە, ءتيىستى نەگىز بولعان جاعدايدا قور­عا­نىس سالاسى پايداسىنا شە­شىل­مەگەن سوت اكتىلەرىنە شاعىم تۇسىرۋگە مۇرىندىق بولادى.

ادىلەت مايورى ا.سما­عۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2015 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنان وسى قىزمەتكە كىرىسكەلى بەرى 9 جىلدىڭ ىشىندە ءتۇر­لى جاعدايدى باستان وتكەر­گەن. اسىرەسە سوت وتىرىستارىندا قارۋلى كۇشتەردىڭ مۇد­دەسىن قورعاۋ بارىسىندا ءار­تۇرلى جايتتار ورىن الاتىنىن ايتادى.

«كەيدە سونداي ساتتەردە قارسى تاراپتىڭ ۋاجىنە قارسى دالەل ايتىپ, پىكىر تالاس­تىرۋدان بولەك, ءوزىڭ­نىڭ ىشكى ەموتسياڭمەن دە كۇرە­سۋگە تۋرا كەلەدى. كەيبىر وتىرىستار وتە تارتىستى دا قىزۋ وتەدى. مۇندايدا ارتىق اۋىز ءسوز بەن مىنەزدى جيىس­تىرىپ, بارىنشا دالەلدى ءارى سالماقتى سويلەۋگە تىرىسامىز», دەيدى ول. 

سوڭعى جاڭالىقتار