قارجى • 26 قاراشا, 2024

زاڭسىز اكتيۆتىڭ قايتارىلۋى قاي دەڭگەيدە؟

171 رەت
كورسەتىلدى
15 مين
وقۋ ءۇشىن

كەيىنگى جىلدارى قازىنادان ۇرلانعان قاراجاتتى شەتەل اسىرىپ, وزگە ەلدە ءزاۋلىم ساراي تۇرعىزۋدان الدىنا قارا سالماعانداردىڭ ماسەلەسى مايشاممەن قارالا باستادى. ويتكەنى الەۋمەتتىك ادىلدىكتى قالپىنا كەلتىرۋدىڭ باسىم باعىتى قايتارىلعان اكتيۆتەردى حالىق يگىلىنە جاراتۋ بولىپ وتىر. وسى باعىتتاعى جۇمىستىڭ بەلسەندى ىسكە باستاعانىنا ەكى جىلدان استى. سودان بەرى قۇقىق قورعاۋ جانە ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگاندار, ءتۇرلى مينيسترلىكتەر مەن ۇلتتىق بانكتەردىڭ بىرلەسكەن كەشەندى جۇمىسى ناتيجەسىندە شامامەن 1,7 ترلن تەڭگە قازىنامىزعا قايتا تۇسكەن.

زاڭسىز اكتيۆتىڭ قايتارىلۋى قاي دەڭگەيدە؟

قايتقان اكتيۆتەردىڭ قايىرى بار

ونىڭ ىشىندە 750 ملن دوللار شەتەلدەن قايتقان. سونداي-اق پرەمەر-مينيستر جەتەكشىلىك ەتەتىن ارناۋلى كوميسسيا جالپى سوماسى 1 ترلن تەڭگەگە جۋىق 50-دەن اسا كەلىسىم جاساۋدى ماقۇلدادى. ولار زاڭ سۋبەكتىلەرىمەن ار­ناۋلى مەملەكەتتىك قورعا 650 ملرد تەڭگەدەن اسا اقشا اۋدارۋى كوزدەپ وتىر. ونىڭ 188 ملرد تەڭگەگە جۋى­عى قور شوتى­نا تۇسسە, ال 87 ملرد تەڭگەنىڭ م ۇلى­گى قايتارىلعان اك­تيۆتەردى باس­قارۋ جونىندەگى كوم­پا­نيانىڭ تەڭگەرىمىنە بەرىلىپ تە قويدى.

قايتقان قارجى كوزدەرى وڭىر­لەردەگى الەۋمەتتىك جوبالاردى ىس­كە اسىرۋعا جۇمسالىپ جاتىر. ما­سەلەن, قازىردىڭ وزىندە قايت­­­قان قارجىنىڭ ءبىر پاراسى ار­­قا­لىق قالاسىندا دارىندى سپورت­­شى بالالارعا ارنالعان 120 ورىن­دىق سپورت كەشەنىن, استانادا تىرەك-قيمىل اپپاراتى بۇزىلعان بالالارعا ارنال­عان وڭالتۋ ورتا­لىعىن, الماتى­دا ەرەكشە قاجەت­تىلىگى بار ادامدارعا ارنالعان 400 ورىندىق جاتتىعۋ ورتالىعى قۇرىلىسىنا جۇمسالماق.

بۇعان قوسا ەكى ساۋدا-لوگيستيكا­لىق ورتالىق سالۋعا باعىتتالعان ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ باستالدى. بۇگىندە جالپى قۇنى 30 ملرد تەڭگەگە 8 ينۆەس­تيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن اقمولا وبلىسىنىڭ زەرەندى اۋىلىندا قۇنى 2,1 ملرد تەڭگە بولاتىن سپورت كەشەنى جانە تۇركىستان وبلىسىنىڭ تەمىرلان اۋىلىندا 890 ملن تەڭگەگە مۋزىكا مەكتەبىن سالۋ جونىندەگى العاشقى ەكى الەۋمەتتىك جوبانى ىسكە اسىرۋعا ارناۋلى مەم­لەكەتتىك قوردان قاراجات بو­لىن­بەك. شىمكەنتتە مۇقتاج وتباسىلاردى ودان ءارى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن مەملەكەت مەنشىگىنە وتە­تىن كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي قۇرى­لىسى دا ەل يگىلىگىنە جۇمىس ىستەيدى.

كۇنى كەشە ۇكىمەت اقتوبە قالا­­سىندا دا ەرەكشە بالالارعا ار­نالعان ارنايى بالاباقشا سالۋعا شامامەن 7,8 ملرد تەڭگە ءبولۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن «زاڭسىز يەمدەنىلگەن اكتيۆتەردى مەملەكەتكە قايتارۋ تۋرالى» زاڭ شەڭبەرىندە قايتارىلعان قارا­جاتتان ريددەر قالاسىنداعى 200 ورىندىق ستاتسيونارى مەن ءبىر اۋى­سىمدا 500 ادامدى قابىلداي الا­تىن ەمحاناسى بار كوپسالالى اۋرۋ­حانا كەشەنىنىڭ قۇرىلىسىن اياق­تاۋعا تاعى 28,2 ملرد تەڭگە ءبولىندى.

بۇگىندە زاڭسىز اكتيۆتەردى قاي­تارۋ ءىسى جۇيەلەنىپ, جولعا قويىلىپ كەلەدى. مۇنىڭ ءبارى بىلتىر شىلدە ايىندا پارلامەنت قابىلداپ, پرەزيدەنت قول قويعان زاڭسىز يەمدەنىلگەن اكتيۆتەردى قايتارۋ تۋرالى زاڭ ارقىلى مۇمكىن بولىپ وتىر. بۇل سالاداعى ارناۋلى قۇجاتتا كورسەتىلگەندەي, زاڭ­نىڭ سۋبەكتىلەرى انىقتالىپ, مەملەكەتكە زاڭسىز يەمدەنىلگەن اكتيۆتەردى قايتارۋدىڭ جاڭا تەتىك­تەرى بەلگىلەندى. بۇگىندە اقشا­لاي تۇسكەن قاراجات ارناۋلى مەملەكەتتىك قورعا تۇسسە, ال مۇ­لىك رەتىندە قايتقانىنا قارجى مينيسترلىگىنىڭ اكتيۆتەردى باسقارۋ جونىندەگى ارنايى كومپانياسى ەسەپ بەرەدى. زاڭعا سايكەس كومپانيا قايتقان م ۇلىكتى ساتىپ, ودان تۇسكەن اقشانى قايتادان مەم­لەكەتتىك ارناۋلى قورعا قۇيۋعا ءتيىس.

اكتيۆتەردى قايتارۋ جونىندەگى ءاربىر شەشىم ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ءوزى باسقاراتىن ارناۋلى كوميسسيا ارقىلى وتەدى. كوميسسيا قۇرا­مىندا مەملەكەتتىك, قۇقىق قور­عاۋ ورگاندارىنىڭ باسشىلارى­نان بولەك, حالىق سايلاعان پارلامەنت دەپۋتاتتارى, بەدەلدى قوعام وكىل­دەرى بار. بيىل وسى كوميس­سيانىڭ قۇرامىنا رەسپۋب­ليكاداعى 500-گە جۋىق ۇكىمەتتىك ەمەس قوعامدىق ۇيىمنىڭ باسىن قوسقان قازاقستان ازاماتتار اليان­سىنىڭ باسشىسى كىرگەن. قوعام وكىلدەرىنىڭ باقى­لاۋىنا الىنعان كوميسسيانىڭ وتى­رىستارىندا اكتيۆتەرگە بايلانىستى قانداي قۇجات قابىلدانىپ, نەندەي شەشىمدەر ەنىپ جاتقانى ايتىلادى. كوميسسيا مۇشەلەرى الدىنا كەلگەن قۇجاتتاردى تالقىلاپ, شەشىم قابىلداۋعا اتسالىسا الادى. ءبىز سوزبەن ايتقاندا, اكتيۆتەرگە قاتىستى قارالاتىن كەز كەلگەن شەشىم كوميسسيا مۇشەلەرىمەن تولىق ماقۇلدانىپ قانا ىسكە اسىرىلادى. كوميسسيا ازاماتتاردى تىزىلىمگە قويۋعا دا اتسالىسا الادى. ءتىپتى سوتقا تالاپ-ارىز بەرۋ قا­جەت بول­عاندا دا كوميسسيانىڭ ما­قۇل­داۋى قاجەت. ينۆەستيتسيالىق جو­با دا كوميسسيا الدىنان وتۋگە ءتيىس.

زاڭسىز اكتيۆتەردى قايتارۋ مەن باسقارۋ ىسىنە بىرنەشە مەكەمە جاۋاپتى. ماسەلەن, باس پرو­كۋرا­­تۋرانىڭ اكتيۆتەردى قايتارۋ جو­نىندەگى كوميتەتىنىڭ جۇمىسى اك­تيۆتەردى مەملەكەتكە قايتارۋمەن عانا شەكتەلەدى. ال ونىڭ ءارى قا­راي پايدالانۋى مەن ماقساتتى جۇم­سالۋى ۇكى­مەتتىڭ قۇزىرىنا وتە­دى. ويت­كەنى قولدانىستاعى زاڭدا كور­سە­تىلگەندەي, تۇسكەن قاراجاتتى جيناق­تاۋ ءۇشىن ارناۋلى مەملە­كەت­تىك قور جانە باسقارۋشى كومپانيا بار. دەمەك ەل يگىلىنە قايت­قان قارجىنىڭ بۇدان كەيىنگى تاع­دىرى قارجى مينيسترلىگىنىڭ مەملەكەتتىك م ۇلىك جانە جەكەشە­لەندىرۋ كوميتەتىنىڭ ءتيىمدى جۇ­مى­­سىندا كورىنۋى قاجەت. الگى مەم­لەكەتتىڭ اقشاسىنا بايىعان­داردان تۇسكەن جىلجىمالى جانە جىلجى­مايتىن م ۇلىكتەر, التىن-كۇمىس اشەكەيلەر, برەند سومكەلەر مەن قۇندىز جاعالى ىشىكتەر, مادەني, تاريحي جادىگەرلەردى ساتۋ, وتكىزۋ – كوميتەتكە قاراستى «قايتارىلعان اكتيۆتەردى باسقارۋ كومپانياسى» جشس-نىڭ مىندەتى.

 

سەرىكتەستىك قالاي جۇمىس ىستەيدى؟

بىلتىر «زاڭسىز يەمدەنىلگەن اكتيۆتەردى مەملەكەتكە قايتارۋ تۋرالى» زاڭ قولدانىسقا ەندى. وعان سايكەس ەلىمىزدە قايتارىلعان اكتيۆتەردى باسقارۋ كومپانياسى جۇمىسىن باستاعان. سودان بەرى كومپانيا بالانسىنا 63 اكتيۆ بەرىلىپتى. ونىڭ ىشىندە تۇرعىن ۇيلەر, اكىمشىلىك عيماراتتار, كوممەرتسيالىق ەمەس ءۇي-جايلار, «دۋمان» قوناقۇي كەشەنى, زاڭ­دى تۇلعالاردىڭ جارعىلىق كاپي­تالىنداعى قاتىسۋ ۇلەستەرى, وندى­رىستىك بازا, اسحانا, جانارماي قۇيۋ ستانسالارى, جەر ۋچاسكەلەرى, «وريون» بيزنەس-ورتالىعىنىڭ اياقتالماعان قۇرىلىسى جانە «ساۋدا ءۇيى» وبەكتىسىندەگى م ۇلىك بار. بۇعان قوسا اكتيۆتەر رەتىندە زەرگەرلىك اشەكەي, كوللەكتسيالىق مونەتا, كادەسىي جانە اكسەس­سۋار تۇرىندە 196 بۇيىم تۇسكەن. وسى قابىلدانعان اكتيۆتەردىڭ جالپى قۇنى – 90,3 ملرد تەڭگە. بيىل كومپانيا 12,6 ملرد تەڭگەگە اكتيۆتەردى ساتسا, ونىڭ 4,4 ملرد تەڭگەسى شەتەلدىك اكتيۆتەرگە تيەسىلى. م ۇلىكتەردى باسقارۋدان تۇسكەن قاراجات – 725 ملن تەڭگە. كومپانيا وكىلدەرىنىڭ مالىمەتىنشە, جالپى اۋدانى 570 شارشى مەتردى قۇرايتىن استاناداعى جەرتولە قاباتى بار ەكى قاباتتى تۇرعىن ءۇي, سونداي-اق الماتىداعى اكتيۆتەردى ساتۋدان تۇسكەن قاراجاتتىڭ جالپى سوماسى 8,2 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. بۇگىندە ساتىلعان اكتيۆتەردەن تۇسكەن 6,7 ملرد تەڭگە وسى ارناۋلى قورعا اۋدارىلعان. ايتپاقشى, كومپانيا باسقارۋىندا فرانتسيانىڭ انتيب جانە رەسەيدىڭ ماسكەۋ قا­لالارىنداعى پاتەر دە بار. ال ءباا-دەگى 2 اۆتوكولىك پەن تۇر­كيا­داعى 3 جىلجىمايتىن م ۇلىكتىڭ سا­تىلعانىن كومپانيا راستاپ وتىر.

«اكتيۆتەردى ساتۋ م ۇلىكتى قاي­­تا­رىلعان اكتيۆتەر تۇرىندە ەن­گىزۋ نەمەسە تولىقتىرۋ قۇقىعى بار ەنشىلەس ۇيىم قۇرۋ جولى­مەن جانە ول ۇيىمدارداعى ۇلەس­تى بە­رۋ ماقساتىمەن, سونداي-اق اك­تيۆا­تور ورنالاسقان ەلدىڭ زاڭ­نا­­­م­ا­سىنا قايشى كەلمەيتىن باس­قا دا ادىستەرمەن جۇزەگە اسى­رى­لۋى مۇمكىن», دەيدى كومپا­نيا­­نىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. ولار­دىڭ بەرگەن اقپاراتىنا سۇيەن­سەك, ءار­بىر اكتيۆتىڭ سيپاتتاما­لا­رى­نا, نارىقتىق زەرتتەۋلەرگە جانە ەكونوميكالىق ماقساتتى­لىعى­نا نەگىزدەلگەن جەكە شەشىم قابىل­دانادى. اكتيۆتەردى ساتۋ نەگىزىنەن E-Qazyna ۆەب-پورتا­لى ارقىلى ەلەكتروندىق ساۋدا ۇيىم­داستىرۋ جولىمەن جۇزەگە اسىرىلادى. ال ساۋدا-ساتتىق اۋكتسيون نەمەسە تەندەر, كوممەرتسيالىق كونكۋرستار, بيرجا ەرەجەلەرىنە سايكەس قور بيرجاسى ارقىلى وتكىزىلەدى ەكەن.

ايتا كەتەرلىگى, كومپانيا باس­قارۋىنا تۇسكەن جىلجىمالى جانە جىل­جىمايتىن م ۇلىكتەر مەم­­لەكەت پايداسىنا جاراتۋ ماقسا­تىندا تەگىن بەرىلەدى. الايدا كومپانيا وكىلدەرى وسى جىلداردا اكتيۆتەردى تەگىن پايدالانۋعا بەرۋ تاجىريبەسى جۇزەگە اسپاعانىن جەتكىزدى. ال قاراپايىم حالىققا شەتەل اسقان جانە ەل ىشىندەگى وسى م ۇلىكتەردى قىرۋار اقشاعا ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بەرىلەدى. ياعني قارجىلاي مۇمكىندىگى بار كەز كەلگەن ادام E-Qazyna مەملەكەتتىك پورتالى ارقىلى وزىنە ۇناعان م ۇلىكتى ساتىپ الۋىنا بولادى. بۇل ءۇشىن پورتالعا تىركەلۋ كەرەك. بار بولعانى جەكە تۇلعالار ءۇشىن جسن جانە جەكە دەرەكتەردى, زاڭدى تۇلعالار ءۇشىن بسن جانە ءبىرىنشى باسشى تۋرالى اقپاراتتى كورسەتۋ قاجەت. ال ءوتىنىمدى ەتسق كومەگىمەن قول قويۋ ارقىلى بەرىپ, قاتىسۋدى راستاۋ ءۇشىن كورسەتىلگەن ەسەپ ايىرىسۋ شوتىنا كەپىلدىك جارناسىن سالۋ كەرەك ەكەن. م ۇلىك باستاپقى باعالانعان باعاسى ارقىلى اۋكتسيونعا شىعارىلادى. ودان كەيىن عانا پورتالعا تىركەلگەن ساتىپ الۋشىلار اراسىندا ساۋدا-ساتتىق باستالادى. م ۇلىككە كىم كوبىرەك قاراجات ۇسىنسا, سول ساتىپ الادى. بىراق ساتىلىمداعى م ۇلىكتىڭ باعاسى بارلىعىنا بىردەي قولجەتىمدى ەمەس ەكەنىن ەستەن شىعارماعان دا دۇرىس.

 

م ۇلىكتى ساتىپ الۋعا مول قارجى كەرەك

كومپانيا باسقارۋىنا تۇسكەن 196 لوتتىڭ ىشىندەگى ەڭ قىمبات 5 زەرگەرلىك, كوللەكتسيالىق جانە كادەسىي بۇيىمدارى بىردەن كوزگە تۇسەدى. ماسەلەن, Ulysse Nardin classic 789-80 قول ساعاتىنىڭ قۇنى – 214,4 ملن تەڭگە. سەبەبى مۇنداي ساعات شەكتەۋلى شىعارىلىم ارقى­لى بارلىعى 30 دانامەن شىق­قان. تسيفەربلات قولمەن جاسال­عان اۆەنتۋرين جانە 18ك التىننان جاسالعان فيگۋرالارمەن بە­زەندىرىلگەنى ءۇشىن باعالى. «Franck Muller Geneve» ساعاتىنىڭ قۇنى­نا قاراپايىم جۇرت قالادان ەكى بولمەلى ءۇي الار ەدى. ەڭبەكپەن كەل­مەگەن سوڭ وزگەنىڭ اقشاسىن ءبىر ساعات ءۇشىن 29,2 ملن تەڭگەگە ساتىپ الۋ اسا قيىنعا سوقپاعان ۇقسايدى. ULYSSE NARDIN Archive Freak «Cruiser» ساعاتى دا 29 ملن تەڭگە تۇرادى. ونىڭ كورپۋسى دا 18ك اق التىن مەن لاعىل تاستاردان جاسالعان. ساپفير شىنىسى بار التىن كورپۋس­تى Breguet 882u №3271 قول ساعاتى 10,4 ملن تەڭگەگە باعالانعان ەكەن. نەگىزگى قۇنى بۇدان دا قىمبات بولاتىن ەدى, تەك كورپۋس پەن بەلدىكتە شامالى زاقىمى بولعاندىقتان, باعاسىن تۇسىرگەن سىڭايلى.

اشەكەيلەردىڭ جالپى قۇنى – 97 963 968 تەڭگە. ەڭ قىمبات جيىنتىقتا 85 ملن تەڭگەگە باعالان­عان ەكى سىرعا, تىزبەكتەگى كۋلون جانە ەكى ساقينا كوزگە تۇسەدى. بۇل باعالاردىڭ ءوزى قوسىمشا قۇن سالىعىنسىز كورسەتىلگەنىن جانە اۋكتسيون ارقىلى ساتىلاتىنىن ەسكەرەر بولساق, ەرەكشە زەرگەرلىك بۇيىمداردى ساتىپ الۋ قاراپايىم حالىققا ارمان عانا سەكىلدى. سونىمەن قاتار اۋكتسيونداعى جىلجىمايتىن م ۇلىكتەردىڭ قۇنى دا باس اينالدىرادى. ماسەلەن, ەلورداداعى «دۋمان» قوناقۇيىنىڭ جاڭا قوجايىنى كومپانيانىڭ قولىنا 13 779 502 000 تەڭگە سىتىرلاتىپ ساناپ بەرۋگە ءتيىس. بۇل ساناتتاعى م ۇلىكتەردىڭ ەڭ ارزانى – 137 381 000 تەڭگە تۇرادى.

 

الەم ەلدەرىنىڭ ءادىس-ءتاسىلى ءارتۇرلى

قاراشا حالىقتىڭ ۇلەسىنە قول سالعانداردان قايتارىلعان اكتيۆتەردى ساتۋ مەن باسقارۋ – الەم ەلدەرىنە ورتاق تاجىريبە. دەگەنمەن اكتيۆتەردى تاركىلەۋ ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ناقتى دالەلى بولماسا دا, قىل­مىس­تىق جولمەن الىنعان دەپ كۇدىك­تەلەتىن م ۇلىكتەر دە تاركىلەنەتىن مەملەكەتتەر بار. ايتالىق, اقش-تا زاڭسىز اكتيۆتەردى قايتارۋ ۇدە­رىسى اشىق تۇردە وتەدى, ال قوعام وكىلدەرى قايتارىلعان قار­جى­نىڭ ءبولىنۋىن باقىلاۋعا قا­تىسا­دى. سينگاپۋر, جاپونيا, وڭتۇستىك كورەيا ەلدەرىندە اكتيۆتەر­دى قايتارۋ مەن تاركىلەۋگە ارنال­عان زاڭدار ۇيىمداسقان قىل­مىسقا قارسى قاتاڭ شارالارمەن تولىقتىرىلعان. اسىرەسە اكتيۆ­تەردىڭ كوزىن اشۋ, م ۇلىكتىڭ زاڭ­دىلىعىن تەكسەرۋ جانە قارجى­لىق باقىلاۋدى كۇشەيتۋ – باستى نا­زاردا. سينگاپۋردا تاركىلەنگەن اك­تيۆتەردى قايتارۋ كەزىندە الىنعان قاراجات جەكە شوتتاردا ساقتالىپ, ونىڭ جۇمسالۋى تۋرالى تولىق ەسەپ بەرىلەدى. يتاليادا جىلجىمايتىن م ۇلىكتەر الەۋمەتتىك نەمەسە مەملەكەتتىك ماقساتتار­دا قولدانىلادى. ولار كوبىنە جەرگى­لىكتى قاۋىمداستىقتارعا, قايى­رىمدىلىق ۇيىمدارىنا نەمەسە كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدارعا تەگىن بەرىلەدى. ال اقش جانە ەۋروپا ەلدەرىندە ساتىلىم نەمەسە باسقارۋ ۇدەرىستەرى اشىق تۇردە جۇرەدى. كوپتەگەن ەلدە بۇل ءۇشىن ونلاين پلاتفورمالار قول­دانىلادى, وندا اكتيۆتەردىڭ سيپاتتاماسى مەن ساتىلىم بارىسى, كىمدەر ساتىپ العانى كورسەتىلۋگە ءتيىس. كەيبىر ەلدەر اكتيۆتەردى ساتۋدان بىردەن باس تارتىپ, جالعا بەرەدى. مىسالى, يتاليادا مەملەكەتكە وتكەن بيزنەس اكتيۆتەرىن جالعا الۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك نەمەسە جەكەمەنشىك كاسىپورىندار كەلىسىمشارتقا وتىرا الادى. ەگەر اكتيۆ ەكونوميكالىق ءتيىمدى بولماسا, ونى ساتۋعا شەشىم قابىل-
دانادى.

سينگاپۋردا اكتيۆتەردى ءوندىرىپ الۋدىڭ ۇلتتىق ستراتەگياسى جۇمىس ىستەيدى. بۇعان سايكەس, قازىناعا قول سالعانداردان جابىرلەنۋشىلەرگە وتەماقى تولەتە وتىرىپ, مۇلكى تاركىلەنەدى. جاپونيادا قالپىنا كەلتىرىلگەن م ۇلىكتى مەملەكەتتىك پروكۋراتۋرا نەمەسە باسقا سوت ورگاندارى سياقتى ارنايى ورگاندار عانا باسقارادى. بۇل ەلدە دە اۋكتسيونداردان تۇسكەن قاراجات جابىرلەنۋشىلەرگە بەرىلەدى نەمەسە مەملەكەتتىك قازىناعا تۇسەدى. بىرقاتار دامىعان ەلدە زاڭسىز ارەكەتتەردەن قالپىنا كەلتىرىلگەن قىمبات كولىكتەر مەن قۇندى زاتتار مەملەكەتتىك پايدالانۋعا تىكەلەي تەگىن بەرىلمەيدى. ايتالىق, قىمبات كولىكتەر كوبىنە اشىق اۋكتسيونداردا ساتىلادى. ودان تۇسكەن قاراجات مەملەكەتتىك مەكەمە ءۇشىن قوسىمشا قارجى رەتىندە باعىتتالادى. ويتكەنى بۇل ءادىس مەملەكەت ءۇشىن تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ جوعارى شىعىندارىن بولدىرماۋعا باعىتتالاتىن كو­رىنەدى. دەسە دە تاركىلەنگەن م ۇلىك ارنايى ماقساتتارعا ساي بولسا, مەملەكەتتىك قولدانىسقا بەرىلەدى. ونىڭ وزىندە قۇقىق قورعاۋ نەمەسە قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا اسكەري ماقساتقا پايدالانۋعا بولاتىن تەحنيكالار مەملەكەتتىك ورگاندارعا قايتا تاعايىندالۋى مۇمكىن. مىسالى, ونىمدىلىگى جوعارى ءساندى سپورتتىق كولىكتەر دە يتاليا مەن دۋباي سياقتى ەلدەردەگى پوليتسيا كۇشتەرى ءۇشىن قايتا تاعايىندالۋى مۇمكىن. بىراق مۇنداي جاعدايلار وتە سيرەك كەزدەسەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار