جومارت جۇرەكتى جان ەدى

بۇل ومىردە جانى جومارت, جۇرەگى ادال ازاماتتار از ەمەس. سونداي جانداردان ايىرىل­عاندا, كوڭىلىڭ قۇلازيدى. 1995-2001 جىلدار ارالىعىندا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىندە راۋشانبەك بەكتىباەۆ ەسىمدى ازاماتتىڭ ەڭبەك ەتكەنىن رەسپۋبليكالىق باسىلىم­دارداعى ارىپتەستەرى جاقسى بىلەدى. ءبىز ونىڭ ەشۋاقىتتا قاباق شىتقانىن, كوڭىلسىز جۇرگەنىن كورگەن ەمەسپىز. ۇنەمى ءازىل اڭگىمەلەر ايتىپ, ءوز ورتاسىن كۇلدىرىپ, جارقىن مىنەزىمەن بارشا ادامنىڭ كوڭىلىن تابا بىلەتىن قاسيەتى بار ەدى. سول كەزدە جاساندى بۇيرەكپەن جۇرگەنىن, ارا-اراسىندا قيىن ۇدەرىسپەن ءجۇر­گىزىلەتىن ەمدەۋ شارالارىن الىپ وتىراتىنىن كوپ ادام بىلە بەرمەيتىن. ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان راۋشانبەك بەكتىباەۆ 1950 جىلى 27 قاڭتاردا قىزىلوردا وبلىسى, قار­ماقشى اۋدانىنىڭ جوسالى ستانساسىندا دۇنيەگە كەلگەن. جوسالىداعى ورتا مەكتەپتى ءبى­تىر­گەن سوڭ, 1968 جىلى قازاق حيميا-تەحنولوگيا ينستيتۋتىنا ءتۇسىپ, ينجەنەر-مەحانيك مامان­دى­عىن الىپ شىعادى. 1973-1975 جىلدارى ورتا­لىق ازيا اسكەري وكرۋگىندە 2 جىل راديو­بار­لاۋشى وفيتسەر بولىپ اسكەري بورىشىن وتەيدى. 1975-1980-جىلدارى كسرو مەليوراتسيا جانە سۋ شارۋاشىلعى مينيسترلىگىنىڭ سالاسىندا قاتارداعى ينجەنەردەن باستاپ, ءبولىم باستىعىنا دەيىن كوتەرىلىپ, ۇلكەن ءۇمىت كۇتتىرىپ وتىرعان شاعىندا, وردا بۇزار 30 جاسىندا, ەكى بىردەي بۇيرەگى اۋىرىپ, اۋىر دەرتكە شالدىعادى. بۇل 1 جىل بۇرىنعى كولىك اپاتىنىڭ سالدارىنان ورىن العان جاعداي بولاتىن. سودان كەيىن ءبىر جىلدان استام ۋاقىت گەمودياليز, ياعني “جا­سان­دى بۇيرەك” اپپاراتىن الۋعا ءماجبۇر بولادى. ال 1981 جىلى 25 ماۋسىم كۇنى ماسكەۋ قالاسىنداعى ن.ي.پيروگوۆ اتىنداعى قالالىق كلينيكالىق اۋرۋحانادا كۇردەلى وپەراتسيا جاساتىپ, دونورلىق بۇيرەك سالدىرعان. بۇل ونىڭ ءومىرى قىل ۇستىندە ءىلىنىپ تۇرعان اۋىر دا قاۋىپتى كەزەڭ ەدى. ءسويتىپ, راۋشانبەكتىڭ “ەكىنشى رەت” جال­عاسقان ءومىرى ەلىمىزدە بولىپ جاتقان قوعامدىق, مەملەكەتتىك, تاريحي وزگەرىستەرمەن قوسا ىلگە­رىلەپ, جاڭارىپ وتىردى. بالا كەزىنەن جازۋعا دەگەن قۇشتارلىعى العا جەتەلەپ, ول جازۋشىلىق جولعا ءتۇستى. العاشقى فانتاستيكالىق اڭگى­مە­لەرى, پروبلەمالىق ماقالالارى رەسپۋبليكالىق گازەت-جۋرنالداردا جارىق كورە باستادى. “ول جارىققا اينالىپ كەتتى” دەگەن تىرناقالدى فانتاستيكالىق اڭگىمەسى وقىرماننىڭ جىلى ىقىلاسىنا يە بولسا, “باسقا جول جوق, ءسىبىر سۋىن بۇرۋ كەرەك” دەگەن پروبلەمالىق ماقالاسى جان-جاقتى پىكىرتالاس تۋدىرىپ, جىل قورى­تىندىسىندا ۇزدىك ماقالا قاتارىندا اتالدى. قازاق پروزاسىندا سيرەك قالام تارتىلاتىن جانر – فانتاستيكادان ءوزىنىڭ ورنىن تاپقان جازۋشى ر.بەكتىباەۆتىڭ “نەيترويت” (1985 جىل), “يونوسفەراداعى الاڭ” (1988 جىل), “قاي­تا ورالعان قورقىت اتا” (1998 جىل) كىتاپ­تارى وقىرماندارىنان وڭدى باعاسىن الدى. 1990 جىلدان بەرى كسرو جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى, 1996 جىلدان قازاقستان جا­زۋشىلار, قازاقستان جۋرناليستەر وداقتا­رى­نىڭ مۇشەسى بولعان ر.بەكتىباەۆ ادەبي ءباسپاسوز ءومىرىنىڭ قايناعان ورتاسىندا ءجۇردى. ول 1992 جىلى قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ جانىنان رەسپۋبليكالىق شىعارماشىلىق قاۋىمداستىعىن قۇرىپ, ونىڭ پرەزيدەنتى رەتىن­دە بىرقاتار ىستەر تىندىردى. 1993 جىلعى 15 قاراشادا راۋشانبەك مەم­لەكەتتىك قىزمەتكە اۋىسىپ, قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ پرەزيدەنتى مەن مينيسترلەر كا­بينەتىنىڭ جالپى بولىمىنە اعا رەفەرەنت بولىپ قابىلداندى. ال 1994 جىلى قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى جوعارعى كەڭەسىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە جاۋاپتى جۇمىسقا اۋىستى. از ۋاقىت بولسا دا, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى مىندەتىن اتقاردى. 1995 جىلدان باستاپ ەلىمىزدىڭ جاڭادان قۇرىلعان قوس پالاتالى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىندە كونسۋلتانت بولدى دا, ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ءماجىلىس اپپاراتىنىڭ قوعامدىق بىرلەستىك­تەرمەن جانە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىمەن بايلانىس جونىندەگى ءبولىمىنىڭ سەكتور مەڭگە­رۋشىسى قىزمەتىن اتقاردى. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 10 جىلدىق مەرەكەسىنە بايلانىستى راۋشانبەك شاكىمان ۇلىنىڭ ەڭبەگى جوعارى باعالانىپ, “ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن” مەدالىمەن ماراپاتتالدى. 2000 جىلى ەل گازەتى – “ەگەمەن قازاقستاندا” راۋشانبەكتىڭ قيىن تاعدىرى تۋرالى جۋرناليست عابيت مۇسىرەپتىڭ تارتىمدى وچەركى جاريالاندى. وندا ماسكەۋ قالاسىندا بۇيرەككە وپەراتسيا جاساۋ بارىسىن­داعى قىم-قۋىت جاعدايلار, ءولىم مەن ءومىر اراسىندا ارپالىسىپ جاتقان كەيىپكەردىڭ كوڭىل-كۇيى جان-جاقتى سۋرەتتەلگەن. ءوز ورتاسىندا سىيلى بولىپ, دەنساۋلىعىن كۇ­تە بىلگەندىگىنىڭ ارقاسىندا راۋشانبەك ءشا­كى­مان ۇلى 21 جىل بويى “بوتەن” بۇيرەكپەن ءومىر ءسۇردى. ماسكەۋ دارىگەرلەرى 1980 جىلى وپەراتسيا جاساعاندا وعان “10 جىل ءومىر سۇرەسىڭ” دەگەن ەكەن. اعايىن-تۋىستىڭ, وتباسىنىڭ, دوستا­رى­نىڭ قولداۋى مەن ىزگى تىلەگىنىڭ ارقاسىندا ول جي­ىر­ما جىلدان استام عۇمىر كەشىپ, ارتىنا ۇرپاعىن قالدىردى, فانتاستيكالىق شىعار­مالارىن جازىپ ۇلگىردى. راۋشانبەكتىڭ ارتىندا وتىز جىلعا جۋىق وتاسقان سۇيىكتى جارى تامارا ابدىجالەلقىزى مەن قوس ۇلى داۋلەت پەن دانيار جانە سول ۇلدارىنداي جاقسى كورەتىن نەمەرەلەرى قالدى. 2001 جىلى 14 مامىر كۇنى الماتىدا, قا­زاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ ۇيىندە رەكەڭمەن قوشتاسۋعا كەلگەن حالىق وتە كوپ بولدى. ءارىپ­تەستەرى مەن سىرلاستارى ەستەلىكتەرىن ايتىپ, وتبا­سىنا كوڭىلدەرىن ءبىلدىردى. ەلۋ جاستان ەندى اسقاندا ومىردەن وزعان راۋشانبەك بەكتىباەۆتىڭ ارماندارى كوپ ەدى. قورقىت اتا تاقىرىبىنىڭ اۋقىمىن ۇلعايتىپ, رومان جازعىسى كەلەتىنىن دە ايتاتىن-دى. ول بيىل 60 جاسقا تولۋشى ەدى. زايىبى تامارا ابدىجالەلقىزى رەكەڭنىڭ شىعارمالارىن جيناپ, بىرنەشە كىتاپ شىعاردى. بالالارى دا اكە مۇراسىنا ۇقىپتىلىقپەن قارايدى. ايباتىر سەيتاق, جۋرناليست.