جىمپيتى كەنتىنىڭ تۇرعىنى, زەينەتكەر حاميت حاليتوۆتى اۋىلدىڭ ۇلكەنى دە, كىشىسى دە ءاتي دەپ اتايدى. اقكوڭىل حاماقاڭ وزىنە باس تىرەي كەلگەن جاندارعا مۇمكىندىگىنە وراي كومەكتەسىپ تۇرادى. بۇل – ونىڭ قانىنا سىڭگەن قاسيەتتەرىنىڭ ءبىرى.
حاميت حاليتوۆتىڭ اكەسى سافادەن مەن اناسى نۇرزيان وسى جىمپيتىلىق تاتار اۋلەتىنىڭ ءبىر وتباسى بولدى. مارقۇم اكەسى ءوزىنىڭ ەڭبەكقورلىعىمەن دۇكەنشى, قويما مەڭگەرۋشىسى بولسا, اناسى نۇرزيان اۋداندىق پارتيا كوميتەتىندە حاتشىلىق جۇمىسىن ابىرويلى اتقارعان ەدى. مىنە, وسىنداي ورتادا تاربيەلەنىپ, ەرجەتكەن حاميت اۋەلدەن-اق ەڭبەكقورلىعىمەن كوزگە ءتۇستى.
– ايتا بەرسەك, اڭگىمە كوپ قوي. ءوزىم شاحتادا, كۇزەت بولىمىندە جۇمىس ىستەدىم. ارميا قاتارىندا بولدىم. بۇگىندە سول ءبىر كەزدەردى قولداعى ەسكى سۋرەتتەرگە, ەڭبەك كىتاپشامداعى دەرەكتەرگە كوز جۇگىرتىپ, ويشا سارالاپ وتىرامىن, – دەدى حاماقاڭ ءسوز اراسىندا.
سوناۋ 1950-جىلدارى جىمپيتى ورتا مەكتەبىن بىتىرگەن حاميت كوپ ويلانىپ جاتپاستان قاراعاندىداعى ارنايى وقۋ ورنىنا قۇجاتتارىن تاپسىرىپ, ەلەكترشى-تەحنيك ماماندىعىنا وقىدى. ءسويتىپ, ءوزىنىڭ العاشقى ەڭبەك جولىن قاراعاندى قالاسىنداعى «لەنينۋگول»شاحتاسىندا باستادى. كەيىن ارميا قاتارىنا الىندى. ەلگە ورالعان سوڭ ول اۋداندىق اۋرۋحانا, كوممۋنالدىق كاسىپورىن, جول ءبولىمى مەكەمەلەرىندە شوپىر, مەحانيزاتور بولىپ ىستەدى. اسىرەسە, اۋدانداعى جول بولىمىندە مارقۇم ب.دۇزكەەۆ باسشىلىق جاساعان تۇستا اۆتوگرەيدەرشى بولىپ ەڭبەك ەتكەن جىلدارىن ساعىنىشپەن ەسكە الادى. ءبىر كەزدەرى اۋداندى باسقارعان س.نيازوۆ, م.يسقاقوۆتارمەن جۇمىس بابىنداعى ءتۇرلى جينالىستاردا قۇرمەتتى مىنبە تورىنەن قاتار ورىن الۋىنىڭ ءوزى ەڭبەگىنە كورسەتىلگەن ۇلكەن باعا, قۇرمەت بولسا كەرەك.
كەڭەستىك داۋىردە رەسپۋبليكانىڭ اۆتوكولىك جولدارىنىڭ مينيسترى بولعان, كسرو جوعارعى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتى گونچاروۆپەن اۋدان ورتالىعىنداعى كەزدەسۋ جيىنىندا مىنبەدە بىرگە وتىرىپ جۇزدەسۋى, پىكىرلەسۋىنىڭ ءوزى ءومىردىڭ ءبىر داۋرەنى ەكەن عوي. اۋداندىق جول بولىمىندە ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن 1972 جىلى جۇمىس ۇستىندە قولىنان جاراقات الىپ, مۇگەدەكتىككە دۋشار بولعاندا دا حاماقاڭ ەڭبەكتەن قول ۇزبەدى.جاسى كەلىپ زەينەتكەرلىككە شىققانعا دەيىن ح.حاليتوۆ اۋدانداعى دايىندىق مەكەمەسىندە كۇزەتشى بولدى. وعان قوسا, حاماقاڭ گاز پليتاسىن جوندەۋ, ەلەكتر جەلىلەرىن, قۇرالدارىن تەكسەرۋ, تەمىر-تەرسەكتەردى جوندەپ, قۇراستىرۋ جۇمىستارىن شەبەرلىكپەن جاسايتىن.
– كورشى-كولەم مەنى ارنايى ىزدەپ كەلىپ, ۇيدە وتىرعىزا بەرمەيدى, – دەيدى حاماقاڭ ءسوز اراسىندا. – بىرەۋى بالتا, پىشاعىن, ەندى ءبىرى شاينەگىن جوندەۋگە اكەلەدى. ءتىپتى, ۇيلەرىنە شاقىرىپ, ءتۇرلى ىشكى جۇمىستارىن جوندەۋدەن وتكىزىپ بەرۋگە دە قولقا سالادى. اي, قازاقتار-اي, ابدەن جۇمىس بىتكەن سوڭ ريزا بولعاندارى شىعار, الماسىڭا قويماستان, قالتاڭا از دا بولسا ەڭبەگىڭ دەپ اقشاسىن دا قىستىرىپ جاتاتىندارى جانە بار.
ءيا, وسىلايشا اعىنان جارىلعان حاماقاڭ ءوزى جۇمىس ۇستىندە جاراقات الىپ, ەكى ايداي اۋرۋحانادا جاتقانىندا سول كەزدەگى وبلىستاعى جول باسقارماسىنىڭ باستىعى وستانين مەن وبلىستىق كاسىپوداق كوميتەتىنىڭ باسشىسى پوتكولدىڭ ورتالىقتان سىڭعىرلاعان پاتەردى دە تۇرعىزىپ بەرۋگە باستى سەبەپكەر بولعاندىعىن ىرزالىقپەن ايتادى.
حاماقاڭ اۋدان كولەمىندە 45 جىل جەمىستى ەڭبەك ەتسە, مارقۇم زايىبى فاتيما دا جول مەكەمەسىندە 26 جىلداي جۇمىس اتقارعان. ول فاتيمامەن ءبىر شاڭىراق استىندا 37 جىلداي ءدام-تۇزدارى جاراسىپ, بەس ۇل-قىز تاربيەلەدى.
بۇگىندە جىمپيتىلىقتاردىڭ ءاتيى اتانىپ كەتكەن حاميت حاليتوۆ كەنجە ۇلى تالعاتتىڭ قولىندا, كەلىنى سامالدىڭ ءشايىن ءىشىپ, نەمەرەلەرى زۋحرانىڭ, الىشەردىڭ بال قىلىعىن قىزىقتاپ وتىرعان جايى بار. ال قىزدارى ءزىفارزات, ءبيبىنۇر, ۇلى فاتتىڭ ءوز وتباسىلارى بار. ولار دا وسى اۋدان ورتالىعىندا تۇرادى.
حاماقاڭ بۇگىندە 80 جاسقا تولسا دا تىڭ, ءوزىن شيراق ۇستايدى. قاراتوبەدەگى, بۇلدىرتى اۋىلىنداعى قۇدا-قۇداعايلارىمەن ءجيى ارالاسىپ, توي داستارقاندارىندا باس قوسىپ وتىراتىندارى بار. وندايدا ول تاتارشا ءان سالىپ تا بەرەدى.
ءاتيدىڭ ۇلكەن نەمەرەسى ق.مىرزاليەۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ 6-سىنىپ وقۋشىسى زۋحرا اۋدان ورتالىعىنداعى «ەركەناز» بي توبىنىڭ بەلدى ءبيشىسى. جۋىردا «ەركەناز» بي توبى قازاقستان ۇلتتىق ارناسىنداعى تەلەۆيزيالىق «ايگولەك» رەسپۋبليكالىق بالالار بايقاۋىندا توپ جارىپ, باس ءجۇلدەگە يە بولدى. ەندى زۋحرا وسى قۇرامادا بيىلعى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا تۇركيانىڭ يزمير قالاسىندا ونەر كورسەتەتىن بولادى.
نەمەرەسىنىڭ وسىنداي بيىك جەتىستىگىنە قۋانعان حاميت اقساقال بىلتىرعى جىلدىڭ سوڭىنا تامان ەلباسىنىڭ حالىققا ارناعان جولداۋىندا ەلىمىزدىڭ كۇرەتامىرى سانالاتىن جولدى جوندەۋگە دە باسا نازار اۋدارىلعاندىعىنا جولشى رەتىندە بەك قۋانىپ وتىر.
ال حاماقاڭنىڭ ەسىمى الماتىدان باسىلىپ شىققان «قۇرمەت كىتابىنا» ەنگىزىلگەندىگىن ءبىرى بىلسە, ەندى ءبىرى بىلە بەرمەيدى دە.
مۇسىربەك ايتاشەۆ.
باتىس قازاقستان وبلىسى,
سىرىم اۋدانى.
سۋرەتتە: حاميت حاليتوۆ كەلىن, بالا, نەمەرەلەرىمەن.
– ايتا بەرسەك, اڭگىمە كوپ قوي. ءوزىم شاحتادا, كۇزەت بولىمىندە جۇمىس ىستەدىم. ارميا قاتارىندا بولدىم. بۇگىندە سول ءبىر كەزدەردى قولداعى ەسكى سۋرەتتەرگە, ەڭبەك كىتاپشامداعى دەرەكتەرگە كوز جۇگىرتىپ, ويشا سارالاپ وتىرامىن, – دەدى حاماقاڭ ءسوز اراسىندا.
سوناۋ 1950-جىلدارى جىمپيتى ورتا مەكتەبىن بىتىرگەن حاميت كوپ ويلانىپ جاتپاستان قاراعاندىداعى ارنايى وقۋ ورنىنا قۇجاتتارىن تاپسىرىپ, ەلەكترشى-تەحنيك ماماندىعىنا وقىدى. ءسويتىپ, ءوزىنىڭ العاشقى ەڭبەك جولىن قاراعاندى قالاسىنداعى «لەنينۋگول»شاحتاسىندا باستادى. كەيىن ارميا قاتارىنا الىندى. ەلگە ورالعان سوڭ ول اۋداندىق اۋرۋحانا, كوممۋنالدىق كاسىپورىن, جول ءبولىمى مەكەمەلەرىندە شوپىر, مەحانيزاتور بولىپ ىستەدى. اسىرەسە, اۋدانداعى جول بولىمىندە مارقۇم ب.دۇزكەەۆ باسشىلىق جاساعان تۇستا اۆتوگرەيدەرشى بولىپ ەڭبەك ەتكەن جىلدارىن ساعىنىشپەن ەسكە الادى. ءبىر كەزدەرى اۋداندى باسقارعان س.نيازوۆ, م.يسقاقوۆتارمەن جۇمىس بابىنداعى ءتۇرلى جينالىستاردا قۇرمەتتى مىنبە تورىنەن قاتار ورىن الۋىنىڭ ءوزى ەڭبەگىنە كورسەتىلگەن ۇلكەن باعا, قۇرمەت بولسا كەرەك.
كەڭەستىك داۋىردە رەسپۋبليكانىڭ اۆتوكولىك جولدارىنىڭ مينيسترى بولعان, كسرو جوعارعى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتى گونچاروۆپەن اۋدان ورتالىعىنداعى كەزدەسۋ جيىنىندا مىنبەدە بىرگە وتىرىپ جۇزدەسۋى, پىكىرلەسۋىنىڭ ءوزى ءومىردىڭ ءبىر داۋرەنى ەكەن عوي. اۋداندىق جول بولىمىندە ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن 1972 جىلى جۇمىس ۇستىندە قولىنان جاراقات الىپ, مۇگەدەكتىككە دۋشار بولعاندا دا حاماقاڭ ەڭبەكتەن قول ۇزبەدى.جاسى كەلىپ زەينەتكەرلىككە شىققانعا دەيىن ح.حاليتوۆ اۋدانداعى دايىندىق مەكەمەسىندە كۇزەتشى بولدى. وعان قوسا, حاماقاڭ گاز پليتاسىن جوندەۋ, ەلەكتر جەلىلەرىن, قۇرالدارىن تەكسەرۋ, تەمىر-تەرسەكتەردى جوندەپ, قۇراستىرۋ جۇمىستارىن شەبەرلىكپەن جاسايتىن.
– كورشى-كولەم مەنى ارنايى ىزدەپ كەلىپ, ۇيدە وتىرعىزا بەرمەيدى, – دەيدى حاماقاڭ ءسوز اراسىندا. – بىرەۋى بالتا, پىشاعىن, ەندى ءبىرى شاينەگىن جوندەۋگە اكەلەدى. ءتىپتى, ۇيلەرىنە شاقىرىپ, ءتۇرلى ىشكى جۇمىستارىن جوندەۋدەن وتكىزىپ بەرۋگە دە قولقا سالادى. اي, قازاقتار-اي, ابدەن جۇمىس بىتكەن سوڭ ريزا بولعاندارى شىعار, الماسىڭا قويماستان, قالتاڭا از دا بولسا ەڭبەگىڭ دەپ اقشاسىن دا قىستىرىپ جاتاتىندارى جانە بار.
ءيا, وسىلايشا اعىنان جارىلعان حاماقاڭ ءوزى جۇمىس ۇستىندە جاراقات الىپ, ەكى ايداي اۋرۋحانادا جاتقانىندا سول كەزدەگى وبلىستاعى جول باسقارماسىنىڭ باستىعى وستانين مەن وبلىستىق كاسىپوداق كوميتەتىنىڭ باسشىسى پوتكولدىڭ ورتالىقتان سىڭعىرلاعان پاتەردى دە تۇرعىزىپ بەرۋگە باستى سەبەپكەر بولعاندىعىن ىرزالىقپەن ايتادى.
حاماقاڭ اۋدان كولەمىندە 45 جىل جەمىستى ەڭبەك ەتسە, مارقۇم زايىبى فاتيما دا جول مەكەمەسىندە 26 جىلداي جۇمىس اتقارعان. ول فاتيمامەن ءبىر شاڭىراق استىندا 37 جىلداي ءدام-تۇزدارى جاراسىپ, بەس ۇل-قىز تاربيەلەدى.
بۇگىندە جىمپيتىلىقتاردىڭ ءاتيى اتانىپ كەتكەن حاميت حاليتوۆ كەنجە ۇلى تالعاتتىڭ قولىندا, كەلىنى سامالدىڭ ءشايىن ءىشىپ, نەمەرەلەرى زۋحرانىڭ, الىشەردىڭ بال قىلىعىن قىزىقتاپ وتىرعان جايى بار. ال قىزدارى ءزىفارزات, ءبيبىنۇر, ۇلى فاتتىڭ ءوز وتباسىلارى بار. ولار دا وسى اۋدان ورتالىعىندا تۇرادى.
حاماقاڭ بۇگىندە 80 جاسقا تولسا دا تىڭ, ءوزىن شيراق ۇستايدى. قاراتوبەدەگى, بۇلدىرتى اۋىلىنداعى قۇدا-قۇداعايلارىمەن ءجيى ارالاسىپ, توي داستارقاندارىندا باس قوسىپ وتىراتىندارى بار. وندايدا ول تاتارشا ءان سالىپ تا بەرەدى.
ءاتيدىڭ ۇلكەن نەمەرەسى ق.مىرزاليەۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ 6-سىنىپ وقۋشىسى زۋحرا اۋدان ورتالىعىنداعى «ەركەناز» بي توبىنىڭ بەلدى ءبيشىسى. جۋىردا «ەركەناز» بي توبى قازاقستان ۇلتتىق ارناسىنداعى تەلەۆيزيالىق «ايگولەك» رەسپۋبليكالىق بالالار بايقاۋىندا توپ جارىپ, باس ءجۇلدەگە يە بولدى. ەندى زۋحرا وسى قۇرامادا بيىلعى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا تۇركيانىڭ يزمير قالاسىندا ونەر كورسەتەتىن بولادى.
نەمەرەسىنىڭ وسىنداي بيىك جەتىستىگىنە قۋانعان حاميت اقساقال بىلتىرعى جىلدىڭ سوڭىنا تامان ەلباسىنىڭ حالىققا ارناعان جولداۋىندا ەلىمىزدىڭ كۇرەتامىرى سانالاتىن جولدى جوندەۋگە دە باسا نازار اۋدارىلعاندىعىنا جولشى رەتىندە بەك قۋانىپ وتىر.
ال حاماقاڭنىڭ ەسىمى الماتىدان باسىلىپ شىققان «قۇرمەت كىتابىنا» ەنگىزىلگەندىگىن ءبىرى بىلسە, ەندى ءبىرى بىلە بەرمەيدى دە.
مۇسىربەك ايتاشەۆ.
باتىس قازاقستان وبلىسى,
سىرىم اۋدانى.
سۋرەتتە: حاميت حاليتوۆ كەلىن, بالا, نەمەرەلەرىمەن.
