وتاندىق عالىمدار الەمدە ءبىرىنشى بولىپ DJ-1 اقۋىزىنىڭ جاڭا مولەكۋلالىق قىزمەتىن دالەلدەدى. اقۋىزدىڭ مۋتاتسيالانعان بۇل ءتۇرى پاركينسون اۋرۋىنا شالدىققان ناۋقاستاردا كەزدەسەدى. دەگەنمەن اقۋىزدىڭ ناقتى قانداي قىزمەتىنىڭ بۇزىلۋى اۋرۋدى اسقىندىراتىنى بەلگىسىز بولىپ كەلگەن. زەرتتەۋ توبى تاجىريبە جۇرگىزىپ, DJ-1 پروتەينى ورگانيزمدەگى گليكوليز كەزىندە تۇزىلەتىن ۋلى جاناما ءونىمدى بەيتاراپتاندىرۋعا قابىلەتتى جالعىز مولەكۋلا ەكەنىن دالەلدەدى. اتاپ ايتقاندا, اقۋىز «cPGA» دەپ اتالاتىن رەاكتيۆتى مولەكۋلانى زالالسىزداندىرادى. Nazarbayev University دوكتورانتى ايجان ءاحماديدىڭ سوزىنشە, عىلىمي جاڭالىق پاركينسون اۋرۋىنىڭ سەبەپتەرىن تەرەڭىرەك تۇسىنۋگە ءارى جاڭا ەمدەۋ ادىستەرىن دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار DJ-1 اقۋىزى قاتەرلى ىسىك جاسۋشالارىندا دا كەزدەسەدى. ياعني وسى اۋرۋدى ەمدەۋگە ارنالعان دارىلەردى دە جاساۋعا كومەكتەسۋى ابدەن مۇمكىن.
زەرتتەۋ ناتيجەسى بەدەلدى «Nature Communications» جۋرنالىندا جاريالاندى. جۋرنال بيوحيميا سالاسىنداعى ەڭ ۇزدىك باسىلىمداردىڭ قاتارىنا كىرەدى. بۇل زەرتتەۋدىڭ الەمدىك عىلىم ءۇشىن ماڭىزدىعىن كورسەتەدى. ەلىمىزدە بۇعان دەيىن جاراتىلىستانۋ عىلىمى سالاسىندا مۇنداي دەڭگەيدەگى جۇمىس جاريالانباعان. «Nature Communications» جۋرنالىندا ماقالا جاريالاۋ وڭاي بولعان جوق. رەداكتسيا مەن ساراپشىلاردىڭ بارلىق تالابىن ورىنداۋعا سەگىز اي جۇمىس ىستەدىك. بۇل ءبىزدىڭ تاباندىلىعىمىزدىڭ جەمىسى دەپ بىلەمىن», دەيدى ايجان احمادي.
ايتا كەتەيىك, زەرتتەۋ Nazarbayev university پروۆوست كەڭسەسىنىڭ «ادامنىڭ DJ-1 اقۋىز سيگناليزاتسياسىنىڭ مولەكۋلالىق مەحانيزمدەرى» گرانتى اياسىندا 2019–2023 جىلدار ارالىعىندا جۇزەگە اسىرىلعان. جۇمىستى NU دوكتورانتى ايجان احمادي مەن مەديتسينا مەكتەبىنىڭ ماگيسترانتى ءادىلحان ەسكەندىر Nazarbayev University اسسيستەنت-پروفەسسورى دارحان وتەپبەرگەنوۆتىڭ باسشىلىعىمەن جۇرگىزگەن.
عىلىمي جوبا جەتەكشىسىنىڭ بۇل سالادا 20 جىلدىق تاجىريبەسى بار. ول شەتەلدىك وزىق عىلىمي ورتالىقتاردا قىزمەت اتقارعان. دەگەنمەن دارحان وتەپبەرگەنوۆ ءوزىنىڭ كاسىبي مانسابىنداعى ەڭ ۇلكەن عىلىمي جەتىستىگىنە ەلىمىزدە جەتكەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. «مەن گەرمانيادا, رەسەيدە, اقش-تا جۇمىس ىستەدىم. بىراق ءوز ەلىمىزدە ەڭ ۇلكەن عىلىمي جەتىستىگىمە قول جەتكىزدىم. بۇل – مەن ءۇشىن ۇلكەن ماقتانىش», دەيدى ول.
جاس عالىم ۇلىبريتانيادا «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا ءبىلىم العان. شەتەلدە وقىپ كەلگەن سوڭ, ۋنيۆەرسيتەتتە جۇمىس ىستەيدى. وسى كەزەڭدە عىلىمعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى ارتا تۇسكەن. «اۋرۋلاردىڭ سەبەپتەرىن, ولاردىڭ قالاي داميتىنىن, اعزاعا قالاي اسەر ەتەتىنىن زەرتتەۋگە قىزىعامىن. اسىرەسە پاركينسون, التسگەيمەر, قاتەرلى ىسىك اۋرۋلارىن ەمدەۋگە ءوز ۇلەسىمدى قوسسام دەيمىن», دەيدى عالىم.
ايجاننىڭ ايتۋىنشا, عالىمنىڭ ءومىرى – ۇزدىكسىز ىزدەنىس پەن ەڭبەك. «عىلىم – بۇل ىزدەنىس. سەن ءاردايىم جاڭا نارسەنى ۇيرەنەسىڭ, العا قويعان ماقساتىڭا جەتۋگە ۇمتىلاسىڭ. وسى ۇدەرىس ماعان ەرەكشە شابىت بەرەدى», دەيدى ول.
ا.احمادي ەلىمىزدە جاس عالىمدارعا ارنالعان مۇمكىندىكتىڭ كوپ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ول «جاس عالىم» گرانتى سياقتى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا زەرتتەۋشىلەردىڭ عىلىمعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋعا بولاتىنىنا سەنىمدى. «قازاقستاندا جاس عالىمدارعا ارنالعان كوپتەگەن گرانت بار. «جاس عالىم» گرانتىنا ءوتىنىش بەرىپ, زەرتتەۋ جۇرگىزۋگە بولادى. عىلىمداعى ەڭ باستى قاسيەت – تاباندىلىق پەن بىلىمگە قۇشتارلىق. بىزدىكى ءالى باستاماسى عانا. الدا بۇدان دا ۇلكەن جاڭالىقتار بولادى دەپ سەنەمىن», دەيدى جاس عالىم.
