تۋريزم – ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ ءبىر تۇتقاسى

بۇگىندە رەسپۋبليكامىزدا سىرتقى جانە ىشكى ءتۋريزمدى دامىتۋ ىسىنە ايرىقشا كوڭىل بولىنۋدە. ايتالىق, ەلىمىزدە ونەركاسىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس سالالارىن دامىتۋ قانشالىقتى ماڭىزدى بولسا, سونىمەن بىرگە, ءتۋريزمدى جان-جاقتى وركەندەتۋ ءىسى دە سونشالىقتى ءتيىمدى دەسەك قاتەلەسپەيمىز. اسىرەسە, وتكەن جىلدان باستاپ ونىڭ تۇرەنىن تۇپكىلىكتى تۇرۋگە ەرەكشە كوڭىل بولىنگەنى ايقىن بايقالادى. وسى ارالىقتا «تۋريستىك قىزمەت تۋرالى» زاڭ قابىلدانىپ, ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ تۇجىرىمداماسى ازىرلەندى. ال بۇگىنگى كۇنى تۋريستىك يندۋستريانى دامىتۋدىڭ جول كارتاسى جاساقتالۋ ۇستىندە. ەلىمىزدەگى تۋريزم سالاسىن ۇيىمداستىرۋ ءىسىنىڭ كانىگى شەبەرىنىڭ ءبىرى, باتىس قازاقستان وبلىستىق بالالار-جاسوسپىرىمدەر ءتۋريزمى جانە ەكولوگيا ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ۆيكتور فومينمەن اڭگىمە وسى باعىتتا ءوربىدى. – ۆيكتور پاۆلوۆيچ, ءسىزدىڭ ويىڭىزشا ەلىمىزدە ءتۋريزمدى دامى­­تۋد­ىڭ باستى قاجەتتىلىگى مەن ءتۇيىن­دى ماسەلەلەر قانداي؟ – ءوزىڭىز ايتقانداي, ءتۋريزمدى تابىستى ەتۋ ۇعىمىن جالاڭ تۇردە قاراستىرۋعا بولمايدى. ويتكەنى, ول ەكونوميكانىڭ كوپتەگەن سالالارىمەن تىعىز بايلانىستى. ەگەر ساناپ كەتەر بولساق بۇعان ون ساۋساقتىڭ ءوزى جەتپەيدى. سوندىقتان دا ءتۋريزمدى تۇتاستاي ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ باستى ءبىر تۇتقاسى دەپ تۇسىنسەك شىندىقتان الشاق كەتپەيمىز. ەلباسى وعان ۇنەمى ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ ورتالىقتاعى جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا ۇدايى تاپسىرمالار بەرىپ وتىرۋىنىڭ باستى سىرى دا وسىندا. كانە, وسى ماسەلەگە تاعى ءبىر تەرەڭىرەك وي جۇگىرتىپ كورەيىكشى. نەنى بايقار ەدىك؟ مۇندا كوپ جاع­داي­لاردا وتانداستارىمىزدىڭ وزگە ەلدەرگە ساياحاتتاۋعا بەيىم, ىڭعايلى تۇراتىنىنا كوز جەتكىزۋ قيىن ەمەس. ارينە, مۇنىڭ ەشقانداي سوكەتتىگى جوق. مۇمكىندىك بولىپ تۇرسا شەتەلدەرگە تۋريستىك ساپارلارمەن شىق­قانعا نە جەتسىن. ەل تانىعان, جەر تانىعان كىم-كىمگە دە ارتىقشىلىق ەتپەيدى. تەك ءبىر ەسكەرەتىن ماسەلە, مۇنداي جاعدايدا قاراجات سىرتقا قۇيىلادى. ءسويتىپ, بۇل سومالار ءوز ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق دەڭگەيىن كوتەرۋگە كومەگىن تيگىزە المايدى. كەرىسىنشە, بىزدەر ءبىرىنشى كەزەكتە مەملەكەتىمىزدىڭ ءوز ىشىندەگى ءتۋريزمنىڭ كەرەگەسى كەڭ بولۋىنا كوبىرەك كوڭىل بولسەك كوپ نارسەدەن ۇتا الامىز. ويت­كەنى, ەلىمىزگە كەلگەن تۋريستەر قوناقۇي­لەرگە ورنالاسادى. كافە-مەيرامحا­نا­لاردان تاماقتانادى. ءارتۇرلى وتان­دىق كولىك قىزمەتتەرىن پايدالانا­دى. مەديتسينالىق قامتۋ مەن تەلەكوم­مۋنيكاتسيالىق بايلانىس قىزمەتتەرى جونىندە دە ءدال وسىلاي دەي الامىز. ءتۋريزمنىڭ ەكونوميكامەن, شاعىن جانە ورتاشا بيزنەس سۋبەكتىلەرمەن بايلانىستى دەۋىمىزدىڭ ءبىر ءمانىسى دە وسىندا. – بۇل ءىستىڭ اقجايىق وڭىرىندەگى ءجاي-كۇيىنە قاتىستى نە ايتار ەدىڭىز؟ – وتكەن جىلى وڭىردە ۇلكەن ين­ۆەس­تيتسيالىق فورۋم وتكىزىلگەن ەدى. سول كەزدە وسى باسقوسۋ شەڭبەرىندە ءتۋريزم­دى دامىتۋ سەكتسياسىنىڭ جۇمىسى اجەپ­تاۋىر ناتيجە بەردى دەپ ايتا الامىن. وسى وتىرىستاردا وبلىستا سالانى دامىتۋدىڭ ءتۇيىندى ماسەلەلەرى جان-جاقتى ساراپقا سالىندى. اتاپ ايتقاندا, باتىستاعى قاقپادا ءتۋريزمدى كلاستەرلىك تۇرعىدان تامىرىن تارتتىرۋ جونىندە ۇيعارىمدار جاسالدى. سونىڭ ىشىندە شالقار كولى اۋماعىن اباتتاندىرۋ ونىڭ ماڭىندا حالىقارالىق تۋريستىك ساۋىقتىرۋ كەشەنىن تۇرعىزۋ شارالارى بەلگىلەندى. ارينە, مۇنىڭ ءبارى الداعى جىلداردىڭ ەنشىسىندە. ەكىنشىدەن ايتايىن دەگەنىم, باس­تاۋى مەن ىرگەتاسىن ورتا عاسىرلاردان الاتىن ورال قالاسىنداعى تاري­حي-ساۋلەت ەسكەرتكىشتەرىنە تاڭدانۋ­شىلار مەن قىزىعۋشىلار از ەمەس. مى­نە, وسى قازاقستاننىڭ ەجەلگى قالا­سىنىڭ ەسكى بولىگى جىلدار وتە كەلە اشىق اسپان استىنداعى مۋزەيگە اينالاتىنىنا كۇمانىم جوق. – ايماقتاعى تۋريستىك فيرما­لار­دىڭ قىزمەتىنە كوڭىلىڭىز تولا ما؟ وڭىردە ءتۋريزمدى دامىتۋعا بولىنگەن قاراجات كولەمىنە شە؟ – تولادى دەپ ايتا المايمىن. سان جاعىنان العاندا ولاردىڭ مولشەرىنە سىن تاعۋ قيىن. شامامەن قىرىقتىڭ و جاق, بۇ جاعىندا بولىپ قالار. الايدا, سولاردىڭ اراسىندا ىشكى ءتۋريزمدى جەتىلدىرۋمەن شۇعىلدانىپ جۇرگەندەرى نەكەن-ساياق. وتكەن جىلى ءتۋريزمدى دامىتۋعا وبلىستىق بيۋدجەتتەن ون ءۇش ميلليون تەڭگە ءبولىندى. بۇل دا قاناعات تۇتۋعا تۇراتىنداي قاراجات دەۋگە اۋزىم بارمايدى. سالىستىرمالى تۇردە العاندا وزگە وڭىرلەردە سالانى تابىستى ەتۋ ءۇشىن بۇدان ون ەسە كوپ قاراجات قاراستىرىلعانى دا بىزگە بەلگىلى. سونداي-اق, وبلىستا ءدال قازىرگى كەزدە تۋريزم جونىندەگى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك قۇرىلىمىنىڭ جوق ەكەنىمەن دە كەلىسۋ قيىن. بۇگىندە ونىڭ قاجەتتىلىگىن ءومىردىڭ ءوزى كورسەتۋدە. – ءسىز رەسپۋبليكادا بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر ءتۋريزمنىڭ قانات قاعۋىنا باستاماشى بولا ءبىلدىڭىز. بۇل تۇرعىدا وسى كەزگە دەيىن اتقارىلعان ىستەرمەن قاتار ءالى تارقاتىلىپ ۇلگەرمەگەن تۇيىندەر جونىندەگى وي-پىكىرىڭىزدى دە ورتاعا سالا كەتسەڭىز. –  بالالار ءتۋريزمى جوعارىدا اي­تىپ وت­كەنىمدەي, ىشكى ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ باستى كىلتى. رەسپۋبليكاداعى بالالار ءتۋريزمى ورتالىقتارىنىڭ باستى بازاسى – باتىس قازاقستاندا. وسى ارادا مەن بىتكەن ىستەردەن گورى الداعى اتقارىلاتىن قىزمەتتىڭ بارىسىنا كوبىرەك توقتالعاندى ءجون كورەمىن. بۇل باعىتتا بىزدەر «تۋعان جەردىڭ كورىكتى جەرلەرىنەن قازاقستاننىڭ قاسيەتتى قونىستارىنا» دەپ اتالاتىن تۋريستىك-ەكسكۋرسيالىق مارافون جوباسىن ازىرلەۋ ۇستىندەمىز. بۇل بۇگىنگى جاس ۇرپاقتى وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەۋدى كوزدەيتىن جارقىن جوبا. بۇل ارقىلى ۇلاندار تۋعان جەردىڭ كورىكتى جەرلەرىن ارالاپ استانامەن تانىسۋعا مۇمكىندىك الادى. بۇعان قوسا ايتارىم بۇگىندە وبلىستا تاۋ ءتۋريزمى, ونىڭ سپورتتىق باعدارلىق ءتۇرىن ورىستەتۋ قولعا الىندى. – تاۋ تۇگىل, ءبىر بيىك توبەسى دە جوق ورال ءوڭىرىنىڭ جاپ-جازىق دالاسى جاعدايىندا قايداعى تاۋ ءتۋريزمى؟ – ساۋالىڭىز ورىندى. ايماق­تا تاۋ ءتۋريزمىن جولعا قويۋ مۇنداعى تابيعات رەلەفىنە مۇلدەم سايكەس كەلمەيدى. دەگەنمەن, قالاۋىن تاپسا قار جانار دەگەندەي, بۇل ءبىز ماسەلەنى جاساندى تاۋ جارتاستارىن قۇرۋ ارقىلى جولعا ءتۇسىرىپ كەلەمىز. ينتەللەكتۋالدى سپورت ءتۇرى سانالاتىن تاۋ ءتۋريزمى شەڭ­بەرىن­دەگى سپورتتىق باعدارلاۋ ازيا ويىن­دارىنىڭ باعدارلاماسىنا ەنگىزىلگەن. سوندىقتان دا ءبىز ورتالىقتا وسى باعدارعا قاتىستى ارنايى ءبولىم اشۋدى قاجەت دەپ تاپتىق. العاشقى قادامدارىمىز ناتيجەسىز ەمەس. ياعني سپورتتىق باعدارلاۋ ءتۇرى بوي­ىن­شا ءجاسوسپىرىم سپورتشىمىز نار­گيزا يرگۋساەۆا قازاقستان چەمپيو­ناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى اتاندى. وسى ناتيجەگە سايكەس ول ۇلتتىق قۇراماعا قابىلدانىپ, قازىر حالىقارالىق جارىستارعا ازىرلىك ۇستىندە. – ۆيكتور پاۆلوۆيچ, ءسىز تاجى­ريبەسى مول تۋريزم سالاسىنىڭ بى­لىكتى ۇيىم­داستىرۋشىسى رەتىندە بۇل ىستە وڭىر­لەردە تاعى قانداي وزەكتى ماسەلەلەر بار دەپ بىلەسىز؟ – بۇگىندە ەلىمىزدە ەكسكۋرسوۆودتار جەتىسپەيدى. كەڭەستىك زامانداعى مۇنداي ماماندار قازىرگى ۋاقىتتا زەينەت جاسىندا. جاسىراتىنى جوق, جەرگىلىكتى جوعارى وقۋ ورىندارىندا ەكسكۋرسياعا باسشىلىق جاسايتىن ماماندار دايارلانبايدى. سوندىقتان ءبىز باتىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتوراتىنا فيلولوگتاردى قوسىمشا وسىنداي ماماندىققا باعىتتاۋ جونىندەگى ۇسىنىسىمىزدى تۇسىردىك. بۇل تىلەگىمىز اياقسىز قالماعانىنا قۋانىشتىمىز. سونىمەن بىرگە, وتكەن جىلى ورال قالاسىنداعى ورتا تەحنولوگيالىق وقۋ ورنىن تۋريزم كوللەدجىنە اينالدىرۋ جونىندە شەشىم قابىلداندى. سوعان وراي بۇل ماقساتقا جيىرما بەس ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ, ءتيىستى ماتەريالدىق بازا جاساقتالدى. بۇعان قوسا ءتيىستى باعدارلامالار مەن ادىستەمەلىك قۇرالدار ازىرلەنۋ ۇستىندە. الداعى وقۋ جىلىندا تۋريزم كوللەدجى ءوز جۇمىسىن باستايدى دەپ كۇتىلۋدە. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان».  ورال.