وتىرىسقا قاتىسۋشىلار الدىمەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى نۇرلان بايبازاروۆتىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق قورىنان 2025-2027 جىلدارعا ارنالعان كەپىلدەندىرىلگەن ترانسفەرت تۋرالى» زاڭ جوباسى جونىندە بايانداماسىن تىڭدادى. ونىڭ ايتۋىنشا, قۇجات بيۋدجەت كودەكسىنىڭ ەرەجەلەرى نەگىزىندە ازىرلەنگەن.
– زاڭ جوباسىندا مۇنايدىڭ كەسىمدى باعاسى 2025 جىلى باررەلىنە 42,3 اقش دوللارى, 2026-2027 جىلدارى باررەلىنە 41-39,4 اقش دوللارى دەڭگەيىندە بەلگىلەنگەن. وسىنى ەسكەرە وتىرىپ, ۇلتتىق قوردان كەپىلدەندىرىلگەن ترانسفەرتتىڭ مولشەرى 2025-2027 جىلدارعا جىل سايىن 2 ترلن تەڭگە كولەمىندە ايقىندالدى. جوسپارلى كەزەڭدە ۇلتتىق قوردىڭ تازا ۆاليۋتالىق اكتيۆتەرى بولجام بويىنشا 2025 جىلى 62,2 ملرد اقش دوللارىن, 2026-2027 جىلدارى 69,9-78,7 ملرد اقش دوللارىن قۇرايدى, – دەي كەلە ن.بايبازاروۆ زاڭ جوباسىن قابىلداۋ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ تەڭگەرىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن جەتكىزدى.
كەيىن دەپۋتاتتار تالقىلاۋىنا «2025-2027 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭ جوباسى ۇسىنىلدى. قۇجاتقا سايكەس, ن.بايبازاروۆ ەلىمىزدىڭ الداعى ءۇش جىلعا ارنالعان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بولجامىن تانىستىردى. بايانداماشى بولجامدى قالىپتاستىرۋدا مۇناي باعاسى باررەلىنە 75 دوللار جانە دوللار باعامى 470 تەڭگە بولاتىن بازالىق ستسەناري الىنعانىن اتاپ ءوتتى.
– بولجام بويىنشا 2025 جىلى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ ناقتى ءوسۋى 5,6 پايىزدى, 5 جىل ىشىندە جالپى ىشكى ءونىمنىڭ ورتاشا جىلدىق ءوسۋى 5,4 پايىزدى قۇرايدى. نومينالدى ىشكى جالپى ءونىم 2025 جىلعى 150,8 ترلن تەڭگەدەن 2029 جىلى 234,2 ترلن تەڭگەگە دەيىن وسەدى. ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسىندا ءوسىم بولادى دەپ كۇتىلەدى. ماسەلەن, ونەركاسىپتەگى ورتاشا جىلدىق ءوسۋ قارقىنى – 4,1 پايىزدى, ونىڭ ىشىندە وڭدەۋ ونەركاسىبىندە – 5,8 پايىزدى, تاۋ-كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبىندە 2,9 پايىزدى قۇرايدى. اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ورتاشا جىلدىق ءوسىم – 5,3 پايىز, قۇرىلىستا – 9,3 پايىز, كولىك قىزمەتتەرىندە – 8,2 پايىز جانە ساۋدادا 7,1 پايىز بولادى. ال مۇناي ءوندىرۋ كولەمى 2025 جىلى 97,2 ملن توننادان 2029 جىلى 104,8 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايادى, – دەدى مينيستر.
زاڭ جوباسىن بۇعان دەيىنگى تالقىلاۋ بارىسىندا 250-دەن اسا تۇزەتۋ ەنگىزىلگەن. دەپۋتاتتار تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, كولىك جانە كوممۋنيكاتسيالار, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ, مادەنيەت جانە سپورت, تاعى دا باسقا نەگىزگى باعىتتار بويىنشا شىعىستاردى ارتتىرۋدى ۇسىنعان. قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, تالقىلاۋ ناتيجەسىندە حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا, وڭىرلەردى دامىتۋعا باعىتتالعان بىرقاتار ۇسىنىس ەنگىزىلگەن. ونىڭ ىشىندە حالىقتى تازا سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە, جىلۋ ءارى ەلەكتر ەنەرگەتيكاسىن, كولىك, ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمىنا, سونداي-اق «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسىن ىسكە اسىرۋعا قوسىمشا شىعىستار كوزدەلگەن. سونىمەن قاتار تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى اياسىندا مەديتسينالىق قىزمەتتەر كورسەتۋگە, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ساراپتاما جۇرگىزۋگە ارنالعان شىعىستار قاراستىرىلعان.
– 2025 جىلى تۋريزم مەن سپورتتى دامىتۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارى 141 ملرد تەڭگە, مادەنيەت جانە اقپارات سالاسىنا 165 ملرد تەڭگە كولەمىندە جوسپارلانعان. وڭىرلەردى دامىتۋعا 7,5 ترلن تەڭگە بولىنەدى. ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن دامىتۋدى قولداۋعا 2,1 ترلن تەڭگە قاراستىرىلعان. سونىمەن قاتار قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ 2025 جىلعا ارنالعان شىعىستارى 2,7 ترلن تەڭگە كولەمىندە جوسپارلانعان. جالپى 2025 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كىرىستەرى 15,6 ترلن تەڭگەنى نەمەسە ءىجو-ءنىڭ 10,4% دەڭگەيىندە بولجانىپ وتىر, – دەدى ول.
قوسىمشا بايانداماشى ۇلتتىق بانك توراعاسى تيمۋر سۇلەيمەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, قىركۇيەكتىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلدەگى ينفلياتسيا دەڭگەيى 8,3% بولدى. بۇل 2023 جىلعى ەڭ جوعارى كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا 2,5 ەسە تومەن.
– ۇلتتىق بانك وسى جىلدىڭ باسىنان بەرى بازالىق مولشەرلەمەنى ءتورت رەت تومەندەتتى. ياعني بازالىق مولشەرلەمە 15,75%-دان 150 بازيستىك تارماققا – 14,25%-عا دەيىن تومەندەدى. ءبىزدىڭ بولجامىمىز بويىنشا, 2025 جىلى ينفلياتسيا 5,5-7,5% دالىزىندە, 2026 جىلى تارگەتكە جاقىنداپ, 5%-دان 7%-عا دەيىنگى ارالىقتا قالىپتاسادى, – دەگەن ت.سۇلەيمەنوۆ ۇلتتىق قوردان قاراجاتتى الۋ ونىڭ تۇسىمىنەن اسىپ وتىرعانىن مالىمدەدى. مۇنداي جاعدايدا ۇلتتىق قور قاراجاتىن كوبەيتەتىن جالعىز فاكتور ينۆەستيتسيالىق كىرىس ەكەنى اتالدى.
ىزىنشە وتىرىستا زاڭ جوباسىنا قاتىستى ساۋالدار جولداندى. دەپۋتات اسحات راحىمجانوۆ پرەمەر-مينيستردەن پرەزيدەنتتىڭ 2029 جىلعا قاراي قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ءوسىمىن 450 ملرد دوللارعا دەيىن جەتكىزۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ۇكىمەتتىڭ قالاي ورىنداپ جاتقانى تۋرالى سۇرادى. ءوز كەزەگىندە و.بەكتەنوۆ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بولجامىنا سايكەس, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى قالاي ورىندالاتىنىن اشىپ ءتۇسىندىردى.
– ەلدىڭ 2025-2029 جىلدارعا ارنالعان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بولجامىنا سايكەس, ءىجو-ءنىڭ جىل سايىنعى ءوسىمى ورتا ەسەپپەن 5,4% دەڭگەيىندە جوسپارلانعان. مۇنداي كورسەتكىشكە قول جەتكىزگەن كەزدە ەلدىڭ ىشكى جالپى ءونىمى 2025 جىلى 321 ملرد دوللاردان 2019 جىلى 498 ملرد دوللارعا دەيىن ۇلعايادى. وسىلايشا, 2029 جىلعا قاراي ءىجو كولەمىن 450 ملرد دوللارعا دەيىن جەتكىزۋ جونىندەگى تاپسىرماسى ورىندالادى. بيىلعى 9 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءىجو ءوسىمى 4%-دى قۇرادى. بۇل وسىمگە مۇناي ءوندىرۋ كولەمىنىڭ تومەندەۋى اياسىندا قول جەتكىزىلدى. ياعني ءوسىم باسقا دا مۇنايدان تىس سالالار ەسەبىنەن ءوسىپ جاتىر. ەكونوميكا اۋىل شارۋاشىلىعى ەسەبىنەن دامىپ كەلەدى, ول 11,4%-عا ءوستى. كولىك, ساۋدا ەسەبىنەن ءوسىم 6%-دان جوعارى كورسەتكىش كورسەتتى. قۇرىلىس 10%-دان اسا ءوستى. وسىلايشا, بۇل سالالارداعى ءوسىم جالپى ەكونوميكانىڭ, ءىجو-ءنىڭ ءوسىمىن قولداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ارينە, بۇل جەتكىلىكسىز, ءبىز مۇنى تۇسىنەمىز, سوندىقتان دا ءتۇيىندى ماسەلە بويىنشا قازىردىڭ وزىندە جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. بۇل – ەلىمىزدەگى ءىرى يندۋستريالىق جانە ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ەكونوميكاعا ەلەۋلى ينۆەستيتسيا كولەمىن تارتۋ. ءوسۋ مۇمكىندىكتەرىنىڭ ءبىرى ينفراقۇرىلىمعا وتە ماڭىزدى ينۆەستيتسيالاردى كوزدەيتىن ۇلتتىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جوسپارىن ىسكە اسىرۋ بولماق. سونداي-اق پرەزيدەنت جولداۋىندا بەرگەن تاپسىرماسىنا سايكەس, تكش جۇيەسىن جاڭعىرتۋدىڭ جاڭا ۇلتتىق جوباسىن ازىرلەۋ سوڭعى ساتىدا تۇر, – دەدى پرەمەر-مينيستر.
ماجىلىستەگى ساياسي پارتيالاردىڭ فراكتسيا جەتەكشىلەرى دە زاڭ جوبالارىنا ءوز باعاسىن بەردى. «Amanat», «اۋىل», «Respublica» جانە قازاقستان حالىق پارتياسى فراكتسيالارى قولداپ, «اق جول» فراكتسياسى قارسىلىق ءبىلدىردى, ال جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتياسى فراكتسياسى قالىس قالدى.
تالقىلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا ەكى زاڭ دا قابىلدانىپ, سەناتقا جولداندى. قورىتىندىلاي كەلە پالاتا سپيكەرى ەرلان قوشانوۆ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت جوباسى كۇردەلى ەكونوميكالىق جاعدايعا قاراماستان, مەملەكەتتىڭ بارلىق الەۋمەتتىك مىندەتتەمەسىن ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن باسا ايتتى.
– ءبىز ءۇش جىلدىق كەزەڭگە ارنالعان ەل بيۋدجەتىن تالقىلاۋدى اياقتاپ, قابىلدادىق. بيۋدجەتتە مەملەكەت باسشىسىنىڭ سايلاۋالدى باعدار-لاماسى مەن جىل سايىنعى جولداۋلارىندا بەلگىلەنگەن باستامالارىن ىسكە اسىرۋعا باسا زەر سالىندى. بيۋدجەتتىڭ جالپى شىعىستارىنىڭ شامامەن 40 پايىزى الەۋمەتتىك سالاعا باعىتتالعان. ماسەلەن, كەلەسى جىلى الەۋمەتتىك تولەمدەر ءوسىپ, تولەم الۋشىلار سانى ارتادى, – دەدى ءماجىلىس توراعاسى.
دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماقتىق قورعانىسى تۋرالى» زاڭ جوباسى مەن وعان ىلەسپە تۇزەتۋلەردى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. ولاردى دەپۋتاتتارعا قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – قارۋلى كۇشتەر باس شتابىنىڭ باستىعى سۇلتان قامالەتدينوۆ تانىستىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسى اۋماقتىق قورعانىس سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن بەلگىلەيدى.
– ازىرلەنگەن نورمالار ءتيىستى قارجى بولىنگەن اۋماقتىق قورعانىس جۇيەسىنە سالالىق سيپات بەرۋگە, ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ ۇيىمداعى فۋنكتسياسى مەن وكىلەتتىگىن ايقىنداۋعا, جەكە جانە زاڭدى تۇلعانىڭ وسى سالاداعى قۇقىعى مەن مىندەتىن بەكىتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار قورعانىس مينيسترلىگىنە ورتالىق, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان, مەنشىك نىسانىنا قاراماستان, ۇيىم قىزمەتىن مەملەكەتتىك باقىلاۋ فۋنكتسياسىن جۇكتەۋگە ىقپال ەتەدى, – دەدى س.قامالەتدينوۆ.
جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى ماكسيم روجين ءوزىنىڭ قوسىمشا بايانداماسىندا قازاقستاننىڭ قورعانىس جۇيەسىنە «ەرىكتى ادام» جانە ء«وزىن-ءوزى قورعاۋ قۇرالىمدارى» دەگەن جاڭا ۇعىمدار ەنگىزىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. ازاماتتاردىڭ سوعىس جاعدايى كەزىندە ءوزىن-ءوزى قورعاۋ قۇرامالارىندا ەرىكتى قىزمەت اتقارۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان.
بۇعان قوسا دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە بيرجا ساۋداسى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا قابىلداپ, سەناتقا جولدادى. تۇزەتۋلەردى ازىرلەۋشى ەكاتەرينا سمىشلياەۆا ەكىنشى وقىلىمعا دايىندىق بارىسىندا دەپۋتاتتاردان تاۋار بيرجالارىنىڭ ليتسەنزيالارىنىڭ قولدانىلۋىن توقتاتا تۇرۋ جانە ودان ايىرۋ ءتارتىبىن ايقىنداۋ, كليرينگ ورتالىقتارىنىڭ باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتىلۋىنە تالاپتاردى ەنگىزۋ, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار بيرجالىق تاۋارلاردىڭ ساۋداسىن ۇيىمداستىرۋ ءتارتىبىن ناقتىلاۋ, سونداي-اق تاۋار بيرجالارى جارعىلىق كاپيتالىنىڭ تۇراقتى ماندەرىن ايقىنداۋ جونىندە ۇسىنىستار تۇسكەنىن ايتتى.
بۇعان قوسا ءماجىلىس سەناتتىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە تۇرعىن ءۇي ساياساتىن رەفورمالاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭىنا ەنگىزگەن تۇزەتۋلەرىمەن كەلىستى.
