وسى كۇنى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ موڭعوليادا مەملەكەتتىك ساپارمەن ءجۇر. بۇل – مەملەكەت باسشىسىنىڭ موڭعولياعا ات باسىن بۇرعان العاشقى مەملەكەتتىك ساپارى. قاسىم-جومارت توقاەۆ 2006 جىلى ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى كەزىندە جانە 2013 جىلى بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى رەتىندە موڭعولياعا ەكى رەت بارعان.
مىڭداعان جىلدى ارتقا تاستاعان ەكى ەلدىڭ ءتۇرلى سالاداعى بايلانىسى بۇگىن دە تاريحي جالعاسىن تاپقان. كسرو ىدىراي سالا كوپ ۇزاماي 1992 جىلدىڭ قاڭتارىندا قازاقستان –موڭعوليا دوستاستىعىنىڭ العاشقى ديپلوماتيالىق قازىعى قاعىلدى. ءسويتىپ, اراعا بەس جىل سالىپ, 1997 جىلدىڭ مامىر ايىندا ۇلان-باتىردا قازاقستاننىڭ ديپلوماتيالىق ميسسياسى اشىلدى. ال 2007 جىلى قاڭتار ايىندا ديپلوماتيالىق ميسسيا قازاقستاننىڭ ەلشىلىگى بولىپ اۋىسىپ, دەڭگەيى جوعارىلادى.
نەگىزىندە ەكى ەلدىڭ اراسىنان العاش بولىپ ەلشىلىك اشۋ ءىسىن موڭعوليا قولعا الدى. ياعني 1992 جىلى قىركۇيەكتە الماتى قالاسىندا موڭعوليانىڭ ەلشىلىگى جۇمىسىن باستادى.
قازاقستان مەن موڭعوليانىڭ ساياسي قاتىناستارى 1993 جىلعى قازاندا قازاقستان دەلەگاتسياسىنىڭ پرەزيدەنت دەڭگەيىندەگى ۇلان-باتىرعا بارعان رەسمي ساپارىنان باستاۋ الدى. بۇل ساپار بارىسىندا ەكىجاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستاعى شارت-قۇقىقتىق نەگىز قالانىپ, ودان كەيىنگى ۇكىمەتارالىق, ۆەدومسۆوارالىق كەزدەسۋلەردە تاراپتار ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالالارداعى ەكىجاقتى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا پىكىر الماسىپ, سونداي-اق حالىقارالىق جانە وڭىرلىك كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەر توڭىرەگىندەگى ۇستانىمدارىن سالىستىرىپ وتىردى.
قوس ەلدىڭ ديپلوماتتارى دا ءار جىلدارى استانا جانە ۇلان-باتىر اراسىنداعى ارىپتەستىكتى نىعايتۋ ماقساتىندا ەكى ەلدىڭ سىرتقى ساياسي ۆەدومستۆولارى بايلانىستارىنىڭ جوعارى دەڭگەيىن قولداۋ شارالارىن پىسىقتاپ كەلەدى. رەسمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, 1991 جىلدان باستاپ قازىرگى ۋاقىتقا دەيىن ەكى ەلدىڭ اراسىندا 40-تان اسا حالىقارالىق كەلىسىم مەن شارتتارعا قول قويىلعان ەكەن.
2007 جىلدىڭ 14-15 تامىزىندا موڭعوليا پرەزيدەنتى ن.ەنحبايار قازاقستانعا مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلىپ, ساپار بارىسىندا ەكى ەل پرەزيدەنتتەرى بىرلەسكەن مالىمدەمەگە قول قويسا, 2008 جىلدىڭ تامىزىندا دا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ موڭعولياداعى ەكى كۇندىك مەملەكەتتىك ساپارى اياسىندا ءدال سونداي قۇجات قابىلدانعان.
2019 جىلى 10-12 قازاندا موڭعوليانىڭ سول كەزدەگى پرەمەر-ءمينيسترى, قازىرگى پرەزيدەنتى ۋ.حۋرەلسۋح قازاقستانعا جاساعان رەسمي ساپارى اياسىندا قازاقستان – موڭعوليا بيزنەس فورۋمىنىڭ اشىلۋىنا قاتىسىپ, ەكى ەلدىڭ بولاشاق بايلانىستارىنىڭ بەرىك نىعايۋىنا سەپ بولعان جان-جاقتى كەلىسىمدەرگە قول جەتكىزىلدى. سول ساپاردا ۋ.حۋرەلسۋح قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارى جانە نارىقتىق ەكونوميكاعا كوشكەننەن كەيىن ەكونوميكانىڭ تۇراقتى دامۋى مەن قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋالدى قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, ۇلكەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزگەنىن اتاپ وتكەن-ءدى.
«بىزدە ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ ءۇشىن ەلەۋلى مۇمكىندىكتەر بار. وسى بيزنەس فورۋم ەكى ەل اراسىنداعى ىسكەرلىك قاتىناستار مەن ەكونوميكالاردىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىمدىمىن», دەگەن موڭعوليا پرەمەر-ءمينيسترى مەن قازاقستان ۇكىمەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن اتالعان فورۋم اياسىندا قوس تاراپتىڭ ىسكەرلىك بايلانىستارىن ارتتىرۋ ماقساتىنداعى 8 قۇجاتقا قول قويىلدى.
2023 جىلدىڭ 20 قىركۇيەگىندە نيۋ-يوركتەگى بۇۇ شتاب-پاتەرىندە قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 78-سەسسياسىنىڭ اياسىندا موڭعوليا پرەزيدەنتى ۋحنااگين حۋرەلسۋحپەن كەزدەسكەن ەدى. وندا مەملەكەت باسشىسى قازاقستان مەن موڭعوليا اراسىنداعى تىعىز ءارى ءداستۇرلى دوستىق قارىم-قاتىناستى اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ەكىجاقتى بايلانىستاردى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك دەڭگەيىنە دەيىن كەڭەيتۋ مۇمكىندىگىنە نازار اۋداردى.
ال بيىل 4 شىلدە كۇنى اقوردادا وتكەن كەزدەسۋدە قازاقستان پرەزيدەنتى «شىۇ پليۋس» فورماتىنداعى وتىرىستىڭ تابىستى وتۋىنە سىندارلى ۇلەس قوسقانى ءۇشىن ۋحنااگين حۋرەلسۋحقا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, موڭعوليا – ەلىمىزدىڭ ازياداعى ەڭ ماڭىزدى سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى. ق.توقاەۆ ەكى ەلدى عاسىرلار قويناۋىنان تامىر تارتاتىن ورتاق مادەني-تاريحي قۇندىلىقتار مەن داستۇرلەر بايلانىستىراتىنىن اتاپ ءوتتى.
«قازاقستان مەن موڭعوليانىڭ ىنتىماقتاستىعى ءوزارا قۇرمەت پەن قولداۋ رۋحىندا ۇدايى نىعايىپ كەلەدى. ەلدەرىمىز اراسىندا سەنىمدى جانە سىندارلى ساياسي ديالوگ جولعا قويىلعان. اۋقىمدى شارتتىق-قۇقىقتىق بازا قالىپتاسقان, مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستار كەڭەيىپ كەلەدى. ورايلى ءساتتى پايدالانىپ, قازاقستانداعى بۇرىن-سوڭدى بولماعان سۋ تاسقىنى كەزىندە قولداۋ كورسەتكەندەرىڭىز ءۇشىن سىزگە جانە بارشا موڭعول حالقىنا ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ءوز كەزەگىندە موڭعوليا پرەزيدەنتى قازاقستانداعى ساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق رەفورمالاردىڭ ناتيجەسىن جوعارى باعالاپ, قاسىم-جومارت توقاەۆتى موڭعولياعا مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلۋگە شاقىرعان-دى. قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇل شاقىرۋدى زور ىقىلاسپەن قابىل الاتىنىن جەتكىزگەن. ساراپشىلار وسى جولعى ساپار ەكىجاقتى قاتىناستاردىڭ جىلناماسىنداعى جاڭا كەزەڭگە جول اشاتىنىن ايتادى.
تىزە بەرسەك, مۇنداي كەزدەسۋ, قول جەتكىزىلگەن كەلىسسوز وتە كوپ, ارينە. باستىسى, قاي كەزدەسۋدى الىپ قاراساق تا, تاراپتار ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالالارداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ ءتۇرلى اسپەكتىسىن تالقىلادى.
بۇگىندە قازاقستان مەن موڭعوليا اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 2024 جىلدىڭ قاڭتار-تامىز ايلارى اراسىندا 83,9 ملن دوللاردى قۇرايدى. مۇنى ەكى ەلگە ورتاق ساۋدا سالاسىنىڭ كورسەتكىشى دەمەسەڭ, باسىم بولىگى قازاقستان ەكسپورتىنا تيەسىلى. ياعني ءبىز وسى ەسەپتى كەزەڭدە موڭعولياعا 83,3 ملن دوللاردىڭ تاۋارلارىن وتكەرىپپىز. 586,1 مىڭ دوللاردىڭ تاۋارىن موڭعولدار جەتكىزگەن.
قىسقاسى, بۇگىندە قازاقستاننىڭ موڭعولياعا شيكىزاتتىق ەمەس تاۋارلار بويىنشا ەكسپورتتىق الەۋەتى شامامەن 100 ملن دوللاردى قۇراپ وتىر. ەندىگى مەجە – تاۋار اينالىمىن 500 ملن دوللارعا دەيىن ۇلعايتۋ. بۇل – قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ۇسىنىسى. جالپى العاندا, قازاقستان تاراپى قازاق-موڭعول ىسكەرلىك كەڭەسىن قۇرۋعا جانە ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرۋ جونىندەگى جول كارتاسىن قابىلداۋعا مۇددەلىلىك تانىتىپ وتىر.
