ءىس-شارانى جۇيەلى جۇرگىزۋ ناتيجەسىندە تەحنولوگيالىق قوندىرعىلاردىڭ قاۋىپسىز قىزمەتى مەن جابدىقتاردىڭ تۇراقتى جۇمىسى قامتاماسىز ەتىلىپ, ءوندىرىس تيىمدىلىگى ارتادى. قازاننىڭ سوڭىنا دەيىن اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىندا تەحنولوگيالىق جابدىقتار مەن قۇبىرلاردىڭ ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىگىن تەحنيكالىق كۋالاندىرۋ, تەكسەرۋ, ساراپتامادان وتكىزۋ سەكىلدى ءىس-شارالار كەشەنىن ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپتى. سونىڭ اياسىندا بىرنەشە باعىتتاعى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. بۇل – جابدىقتاردى تازالاۋ, پەشتەر مەن رەاكتورلاردى قاپتاۋ, توزعان جابدىقتار مەن كاتاليزاتورلاردى اۋىستىرۋ, كولوننا جابدىعىنىڭ ىشكى قۇرىلعىلارىن موديفيكاتسيالاۋ. سونداي-اق قىسىممەن جۇمىس ىستەيتىن قۇرالداردى تەكسەرۋ مەن قاداعالاۋ جونىندە ءىس-شارالار قولعا الىنعان.
«زاۋىتتىڭ بۇرىن جينالعان قورى ەسەبىنەن جوسپارلانعان الدىن الۋ جۇمىستارى كەزىندە ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ كەستەسىنە سايكەس بەنزين, ديزەل وتىنى, سۇيىتىلعان گاز, اۆياوتىن جانە باسقا دا مۇناي ونىمدەرى تۇراقتى ءارى جۇيەلى جونەلتىلىپ جاتىر. قازىر زاۋىتتاعى رەزەرۆۋار پاركىندە 10,9 مىڭ توننا اۆتوبەنزين, 4,1 مىڭ توننا ديزەل وتىنى, 2,4 مىڭ توننا اۆياوتىن, 100 توننا سۇيىتىلعان گاز بار. كۇن سايىن ورتا ەسەپپەن 1,1 مىڭ توننا اۆتوبەنزين, 1,2 مىڭ توننا ديزەل وتىنى جونەلتىلەدى. ماسەلەن, 2024 جىلدىڭ 16 قازانىنداعى مالىمەتكە قاراساق, باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ مۇناي بازالارىندا اي-92 ماركالى بەنزيننىڭ 2,7 مىڭ تونناسى ساقتالىپ تۇر. جولدا شامامەن 1,29 مىڭ توننا ءونىم بارا جاتىر. اي-92 بەنزينىنىڭ بازا مەن جولداعى جالپى كولەمىن ەسكەرسەك, باتىس قازاقستان وبلىسىندا 3,98 مىڭ توننا بەنزين بار. بۇل – شامامەن ەكى اپتاعا جەتەتىن قور», دەپ حابارلادى قوعاممەن بايلانىس ءبولىمى.
باستى ماسەلە – ىشكى نارىقتاعى جانار-جاعارمايعا سۇرانىسقا بايلانىستى تۇراقتى جاعدايدى ساقتاپ تۇرۋ. بۇل ورايدا «قازمۇنايگازدىڭ» باسقا مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىندا جانار-جاعارماي ماتەريالدارىنىڭ جەكەلەگەن ءتۇرىن ءوندىرۋ كولەمى ۇلعايتىلعان. ماسەلەن, «پاۆلودار مۇناي-حيميا زاۋىتى» جشس-دان جانە «پقوپ» جشس-دان (شىمكەنت ءموز) كۇنىنە ورتا ەسەپپەن سايكەسىنشە 4,2 مىڭ جانە 7,4 مىڭ توننا اۆتوبەنزين, 7 مىڭ جانە 5,5 مىڭ توننا ديزەل وتىنى جونەلتىلەدى.
دەگەنمەن كەي وڭىردە كولىككە قۇياتىن گاز بەن جانارماي تاپشىلىعى تۋىنداعانى جاسىرىن ەمەس. ماسەلەن, اتىراۋ وبلىسىندا گاز قۇياتىن 101 ستانسانىڭ 86-سى جۇمىس ىستەپ تۇر. وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى جانتاس وسپاننىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, مۇنايلى وڭىرگە 7 020 توننا سۇيىتىلعان مۇناي گازى بولىنگەن. ونىڭ كەيبىر بولىگى اقتوبە مەن باتىس قازاقستان وبلىسىنان جەتكىزىلدى.
«اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ رەسمي مالىمەتىنە سايكەس جوسپارلانعان جوندەۋ جۇمىستارىنا بايلانىستى ءوندىرىس ۋاقىتشا توقتادى. وسىعان وراي سۇيىتىلعان گاز كورشى وبلىستاردان تاسىمالدانادى. قازان ايىندا ىشكى نارىقتى سۇيىتىلعان گازبەن تولىق قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنەن قوسىمشا 880 توننا اۆتوگاز سۇراتىلدى», دەيدى جانتاس وسپان.
ونىڭ مالىمەتىنشە, گاز قۇيۋ بەكەتتەرى قورىنداعى 7 020 توننا سۇيىتىلعان گازدىڭ 408 تونناسى اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنان الىنعان. باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى «جايىقمۇناي» جشس-دان 2 490 توننا, اقتوبە وبلىسىنداعى «سنپس-اقتوبەمۇنايگاز» اق-دان 4 122 توننا گاز جەتكىزىلگەن.
اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىندا جوسپارلانعان الدىن الۋ جۇمىستارىن قازاننىڭ سوڭىندا دەيىن اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر. كاسىپورىن وسى كەزدە تۇراقتى تەحنولوگيالىق رەجىمگە شىعادى.
بەت قاتتالىپ جاتقاندا:
كەشە «اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى» جشس قوعاممەن بايلانىس ءبولىمى جوسپارلانعان الدىن الۋ جۇمىسى مەرزىمىنەن بۇرىن ءساتتى اياقتالعانىن حابارلادى.
«زاۋىتتا ەلتق-اۆق-3, بەنزين مەن ديزەل وتىنىن گيدروتازارتۋ قۇرامداستىرىلعان قوندىرعىسى, كاتاليتيكالىق ريفورمينگ, كۇكىرت ءوندىرۋ, ارالاس كۇكىرت ءوندىرۋ, جەڭىل گازويلدى گيدروتازارتۋ, نافتانى سەلەكتيۆتى گيدروگەنيزاتسيالاۋ جانە نافتانى گيدروتازارتۋ قوندىرعىلارى بەلگىلەنگەن مەرزىمىنەن بۇرىن ىسكە قوسىلدى. قازىر مۇنايدى باستاپقى وڭدەۋگە ارنالعان ەلتق-اق-2 قوندىرعىسىندا ىسكە قوسۋ-باپتاۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. ال كاتاليتيكالىق كرەكينگ, سۇيىتىلعان كومىرسۋتەكتى گازداردى كۇكىرتسىزدەندىرۋ جانە بۋتەندەردى وليگومەريزاتسيالاۋ قوندىرىلارىندا ىسكە قوسۋ الدىنداعى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. جابدىقتار كەزەگىمەن تەحنولوگيالىق رەجىمگە شىعارىلىپ, ءوندىرىس كولەمى بىرتىندەپ ۇلعايتىلادى», دەپ مالىمدەدى قوعاممەن بايلانىس ءبولىمى.
زاۋىتتان تاۋارلى ديزەل وتىنى جونەلتىلىپ جاتىر. اي-92 ماركالى اۆتوبەنزينىن جونەلتۋگە دايىنداۋ قولعا الىنعان.
اتىراۋ وبلىسى