سۋرەت: didar-gazeti.kz
«اۋىل شارۋاشىلىعىنا بۇرىن-سوڭدى بولماعان قولداۋ كورسەتىپ, بيزنەسكە كوڭىل ءبولىپ وتىرعانىڭىز ءۇشىن بارشا ديقاندار اتىنان شىن جۇرەكتەن العىس بىلدىرۋگە رۇقسات ەتىڭىز. كومەك ناتيجەسىندە ەگىس القاپتارىندا شىعىمدىلىقتىڭ ارتقانىن كورىپ وتىرمىز. بيىل قازاقستاندا 26 ملن توننادان اسا استىق جينالدى. ورتا ەسەپپەن ءار گەكتاردان 16 تسەنتنەرگە جۋىق ءونىم الىندى. كەيبىر القاپتاردا گەكتارىنان 40-50 تسەنتنەردەن ءونىم الۋعا قول جەتكىزدىك. بۇل – كەيىنگى 10 جىلداعى ەڭ جاقسى ناتيجە», دەپ جازىلعان حاتتا.
ديقاندار ناقتى قولداۋدى ءونىمدى وڭدەۋ مەن وتكىزۋ ىسىندە انىق سەزىنگەنىن ايتقان. «اسىرەسە ءونىمدى وڭدەۋ مەن وتكىزۋدى دامىتۋدا قولداۋدى سەزىنىپ ءجۇرمىز» دەگەن حات يەلەرى پرەزيدەنتكە اۋىل ءومىرىن جاقسارتۋعا قاتىستى اتقارىلعان جەمىستى جۇمىستار بويىنشا ايرىقشا العىس بىلدىرگەن.
ء«سىزدىڭ تاپسىرماڭىزبەن ايتارلىقتاي ۇلعايتىلعان اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن جەڭىلدەتىلگەن قارجىلاندىرۋ بىزگە ۇلكەن كومەك بولدى. ىڭعايلى ليزينگ شارتتارىنىڭ ارقاسىندا تەحنيكانى جاڭارتۋ اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن الدەقايدا قولجەتىمدى شاراعا اينالدى. بيىلدىڭ وزىندە 20 مىڭنان اسا جاڭا اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى ساتىپ الىندى. ۋاقىتىندا نەسيەلەندىرۋ ەگىس پەن ەگىن جيناۋ جۇمىستارىنا قاجەتتى رەسۋرستاردى تەز الۋعا مۇمكىندىك بەردى», دەگەن.
كەلەر جىلعا كەرەكتى كومەككە بيىل قول جەتكىزەتىن وتاندىق شارۋالار, جاڭا جۇيەنىڭ ءتيىمدى تۇسىنا ءدان ريزا. «شارۋالارعا جاسالعان بارلىق جاعداي جۇمىستى ءبىر اۋىق العا جوسپارلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بيىلعى جەلتوقساننان باستاپ كەلەسى جىلعى ەگىننىڭ العاشقى قاراجاتىن الا الاتىنىمىز شارۋا قاۋىمىن ەرەكشە قۋانتادى. ءسىزدىڭ بۇل شەشىمىڭىزدى ەلدەگى ءاربىر شارۋا قۋانا قارسى الدى» دەلىنەدى حاتتا.
قازىر ەلىمىزدە 1,2 ملن-عا جۋىق ازامات اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا ەڭبەك ەتەدى. وتباسىلاردى قوسا ەسەپتەگەندە 4 ملن-نان استام وتانداس وسى سالادان ناپاقاسىن ايىرىپ وتىر. قاۋىمداستىق وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, ءار وتباسىنىڭ داستارقانىنان نان, ءسۇت, ەت, كوكونىس, جەمىس-جيدەك, باسقا دا ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ تابىلۋى – ديقاننىڭ ماڭداي تەرىنىڭ ناتيجەسى.
«وتاندىق ءونىم ەلىمىزدەن تىس جەردە دە جوعارى باعالانادى. بىراق مەملەكەت كومەگىنسىز مۇنداي ءتيىمدى ىسكە قول جەتكىزە الماس ەدىك», دەگەن ماماندار مەملەكەت باسشىسىنىڭ سەنىمى مەن حالىقتىڭ جوعارى ساپالى ونىمگە دەگەن ءۇمىتىن اقتاپ, العا قويعان مىندەتتەردى جوعارى دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرۋعا بار كۇش-جىگەرىن سالۋعا دايىن ەكەنىن بىلدىرگەن.
«بيىل شارۋالارعا بەرەكەلى جىل بولدى. مىسالى, «كەڭ دالا 2» جاڭا باعدارلاماسى ارقىلى ۇلكەن قارجىلىق قولداۋعا يە بولدىق. باعدارلاما تارتىبىندە ءوتىنىش بەرۋشى شارۋا قوجالىعى «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسىنا» نەمەسە ءوزى جۇمىس ىستەيتىن اۋداننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتىك كاسىپورنىنا ءوتىنىش بەرەدى. وندا ازاماتتىڭ شارۋا, وعان قوسا ەگىستىك جەرى بار ەكەنىن راستايتىن قۇجاتتارى عانا ۇسىنىلسا جەتكىلىكتى. ونىڭ ناقتى اۋماق, كولەمىنە جەتكىلىكتى اقشا بولىنەدى. ەگەر كەپىلى جەتكىلىكسىز بولسا, «دامۋ» قورى وعان 85%-عا دەيىن كەپىلدىك بەرەدى. قازىر فەرمەر بۇرىنعىداي جەر الىپ قانا قويمايدى, مەملەكەت وعان جوعارى ساپالى تۇقىم مەن تىڭايتقىش ساتىپ الۋ ءۇشىن اقشا الۋعا دا مۇمكىندىك بەرەدى. ناتيجەسىندە, ەڭبەكشىلەرىنە جالاقىنى ۋاقتىلى تولەيدى. سونىمەن قاتار فەرمەر العاش رەت جىلدىق 5 %-بەن ەشقانداي سۋبسيدياسىز نەسيە الىپ وتىر. بۇرىن نەسيەلەر 20-24% نارىقتىق مولشەرلەمەمەن بەرىلسە, ول مولشەردى 6%-عا دەيىن تومەندەتۋگە سۋبسيديالار ۇسىنىلىپ وتىر. كوبىنە سۋبسيديالار ۋاقتىلى تۇسپەيتىن ەدى. فەرمەر بارلىق پايىزدىق سومانى ايلار بويى تولەۋگە ءماجبۇر بولدى», دەدى كارتوپ وسىرۋشىلەر وداعى جانە قازاقستاننىڭ كوكونىس وسىرۋشىلەرى باسقارماسىنىڭ توراعاسى قايرات بيسەتاەۆ.
ايتۋىنشا, بيىلعى اۋا رايى جاڭا باعدارلامانىڭ ءتيىمدى تۇستارىن ايقىن كورسەتتى.
«وسى باعدارلاما نەگىزىندە قارجى الىپ, تۇقىمىن جاڭارتقان, ەگىندى ارامشوپتەردەن, زيانكەستەر مەن اۋرۋلاردان قورعاعان ديقاندار وتە جاقسى ءونىم الدى. بۇل باعدارلاماعا بيىل 400 ملرد تەڭگە ءبولىندى. كورسەتىلگەن سوما 4-5 جىلدا 1,5 ترلن تەڭگەنى قۇرايدى. مۇنشا قارجى جەرمەن جۇمىس ىستەيتىندەردىڭ بارلىعىنا جەتەدى», دەدى ق.بيسەتاەۆ.
