تالبەسىك • 19 قازان, 2024

تابيعاتتى تۋعان اناڭداي قادىرلە

270 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

تابيعاتتى قورعاۋ – وتاندى قورعاۋمەن بىر­دەي. كەيدە ءبىز ورمانىمىز ورتەنىپ, جان-جانۋار­لارىمىزدى جوعالتقاندا سولارعا جاناشىر جان­دارعا ءۇمىت ارتامىز. سول تۇرعىدا بايتاق دالا­داعى تابيعي ءورىستى قىزعىشتاي قورعاپ جۇرگەن كاسىبي ما­مانداردىڭ, ورمان شارۋا­شىلىعى قىزمەت­كەرلە­رىنىڭ ەڭبەگى ەرەسەن. ءبىز بۇ­گىن سولاردىڭ ءبىرى, ونەگەلى ىسىمەن ءوڭىر ازاماتتارىنا ۇلگى ۇسەن سا­بىر­بەكوۆ تۋرالى ءسوز قوز­عاماقپىز.

تابيعاتتى تۋعان اناڭداي قادىرلە

ورمانعا ءورت تيگەندە نە تابيعاتتى توپان سۋ باسقاندا عانا ەر­لىگى كوزگە ەرەك كورىنەتىن ورمان شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرىنىڭ بىلايعى ءومىرى دە قاۋىپ-قاتەرگە تولى. ونى جىلى جەردە وتىرعان ادام وڭايلىقپەن تۇسىنبەيدى. مەم­لەكەت باسشىسى حالىققا جول­داۋىندا: «ەرىنبەي ەڭبەك ەتكەن جان ءوز ءىسىنىڭ مايتالمانى اتانادى. ال كاسىبىن تولىق مەڭگەرگەن ادام, قاشاندا سۇرانىسقا يە بولادى. ءبىز ەڭبەك ادامىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋگە باسا ءمان بەرەمىز», دەپ اشىپ ايتتى.

وسى رەتتە تالاي جىلدان بەرى تابيعاتپەن بىرگە تىنىستاپ, ورمانداردى مولىقتىرۋ مەن قورعاۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان ءاربىر ازاماتتىڭ ءىسى ەلەۋسىز قالماۋى قاجەت. ايتالىق, الپىس جىلدىق عۇمىرىنىڭ 40 جىلىن ورمان سالاسىنا ارناعان ۇسەن سابىربەكوۆتى ناعىز «ەڭبەك ادامى» دەسە بولاتىنداي.

ول ەڭبەك جولىن الماتى وبلىسىنا قاراستى شەلەك ورمان شارۋاشىلىعىندا قاتارداعى جۇمىسشى بولىپ باستايدى. كەيىن­نەن ورمان شەبەرى, مەحانيك, ورمانشى دارەجەسىنە كوتەرىلەدى. كوپ ۇزاماي قىزىلجيدە ورمان شارۋاشىلىعىنا ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى بولىپ اۋىسادى. وسى كەزەڭدە ورمان وسىرۋدەگى جەتىس­تىكتەرىمەن ەرەكشەلەنىپ, وب­لىستىق باسقارما تاراپى قىز­مەتىنە رازى بولادى. 2018-2021 جىلدارى سارقان اۋدانىنداعى بورلىتوبە ورمان شارۋاشىلىعىندا ديرەكتور بولىپ قىزمەت ەتەدى. بۇل جەردە دە مەملەكەتتىك ورمان قورىن 44 مىڭ گەكتارعا ۇلعايتىپ, ورمان تۇقىم­باعىن ۇيىمداستىرادى.

«كەزىندە زاڭنامادا مەكتەپ ورمان شارۋاشىلىعى دەگەن ۇعىم ەنگىزىلەدى. وندا ورمان شا­رۋاشىلىقتارىن قارجى­لان­دىرۋ, كومەك كورسەتۋ تەتىكتەرى قا­­راس­تىرىلعان. بالالارعا ارنايى فورمالار مەن اسپاپتار, ار­نايى جابدىقتار بەرۋ جاعدايى ەرەكشە ايتىلادى. بۇل كۇندە وسى دۇنيە كەمشىن قالىپ جاتىر. ورمان ورتەنسە, ونى قايتا قال­پىنا كەلتىرۋگە 20 جىل ۋاقىت كەرەك. تابيعاتتى قايتا تۇلەتۋدە الدىمىزدان ەكى جول شىعادى. ءبىرى – تەحنيكالىق جول, ياعني دايىن اعاشتاردى وتىرعىزىپ, ونى ءوسىرۋ. ەكىنشىسى – تابيعي جول, ياعني ەگىن ەكپەي, اعاشتىڭ ءوز بەتىنشە وسۋىنە مۇمكىندىك جاساۋ», دەيدى ۇسەن اعا.

بۇگىندە ءۇ.سابىربەكوۆ قاپال ورمان شارۋاشىلىعى ديرەكتورى قىزمەتىن اتقارىپ ءجۇر. قاي مەكەندە ەڭبەك ەتسە دە, سول جەردى گۇلدەندىرۋگە بارىن سالاتىن مايتالمان ماماننىڭ باستاماسىمەن ورمان القابى ۇلعايىپ كەلەدى. ماسەلەن, مەملەكەت باسشىسىنىڭ جول­داۋىنا ساي, وسىدان 4 جىل بۇرىن قاپال اۋىلىنىڭ باتىس جا­عىنان 1 گەكتار اۋماقتا ۇلكەن ساياباق اشىلۋىنا تۇرتكى بولدى. ول جەرگە 12 ءتۇرلى كوشەت ەگىلگەن. بۇرىندارى كۇل-قوقىس شاشىلىپ, بوس جاتقان اۋماق بۇگىندە كوگالدانىپ, اۋىل كور­كىن كەلتىرىپ تۇر. سونداي-اق اقسۋ اۋدانىنىڭ اراسان, سۋىقساي, قاپال, جانسۇگىروۆ, ماتاي, تاعى باسقا سەلولىق وكرۋگتەرىندە كوگالداندىرۋ جۇمىستارىنا بەل­سەندى تۇردە اتسالىسىپ كەلەدى.

ۇسەن مەدەۋبەك ۇلىنىڭ ناتي­جەلى بولعان تاعى ءبىر ءىسى – ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن مەكەمەسىنىڭ «جوڭعار ورمان شارۋاشىلىعى» دەگەن اتاۋىن وزگەرتۋ جونىندەگى باستاماسى. شىندىعىندا, «جوڭعار» ءسوزى مۇنداعى ورمان شارۋاشىلىعىنا مۇلدە قاتىسى جوق تىركەس ەدى. ول اتالعان مەكەمەنىڭ تاريحي اتىن قايتارۋعا كۇش سالىپ, ونىڭ قادىر-قاسيەتىن ارداقتاۋدى مۇرات ەتتى. باستاماسى ونوماستيكالىق كوميس­سيا تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ, جەتىسۋ وبلىسى اكىمىنىڭ 2023 جىلعى 13 ماۋسىمداعى №175 قاۋلىسىنا سايكەس, «قاپال ورمان شارۋا­شى­لىعى» كوممۋنالدىق مەم­لەكەتتىك مەكەمەسى دەپ اتالدى.

«تۋعان جەرىنە قىزمەت ەتۋ – ءار ادامنىڭ بورىشى. ورمان شا­رۋا­شىلىعىنداعى ءورتتىڭ 70-80 پايىزى براكونەرلەردىڭ قولدان ءورت قويۋ سالدارىنان بولادى. برا­كونەرلەر ورمانداردى ورتەپ, اعاش ساتقاندارىنىڭ سالدارىنان ەلىمىزدەگى قانشاما تابيعي ورمان قورىنان ايىرىلىپ جاتىرمىز. بۇل – تولعاقتى ماسەلە. سوندىقتان ءاربىر جەرگىلىكتى ازامات تابيعاتقا تۋعان اناسىنداي قاراۋى قاجەت», دەيدى كەيىپكەرىمىز.

جارتى عاسىرعا جۋىق عۇ­مى­رىن ورمان شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋگە ارناعان ۇسەن مە­دەۋبەك ۇلى – كا­سىبىنە ادال ازامات. اۋداننىڭ تىنىس تىر­شىلىگىنە, قو­عامدىق ءىس-شارالارعا بەلسەنە قاتىسىپ, از قامتىلعان, جاعدايى تومەن وتباسىلارعا ماتە­ريال­دىق كومەك كورسەتەدى. تابي­عاتتى الەمدەگى بارلىق ءتىرى اعزانىڭ ءتۇپ نەگىزى دەپ سانايتىن بىلىكتى مامان كەيىنگى بۋىن وكىلدەرىنە باي تاجىريبەسىن تالماي ۇيرەتىپ, ىزگىلىككە باۋلىپ كەلەدى.

 

جەتىسۋ وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار