كوپتەگەن انانى جەسىر, بالانى جەتىم ەتكەن سۇراپىل سوعىس جىلدارى ەرلىكتىڭ نەبىر ۇلگىسىن كورسەتكەن قازاقستاندىقتار از ەمەس. قولىنا قارۋ الىپ, باسقىنشى جاۋعا قارسى تۇرعان, وتان قورعاۋ جولىندا وت كەشىپ, مۇز جاستانعان مايدانگەر اعالارىمىز بەن اتالارىمىزدىڭ جانقيارلىق ەرلىك ىستەرى ەشقاشان ۇمىتىلمايدى. سولاردىڭ ءبىرى – ەل قۇرمەتتىسىنە اينالعان اۆاكري سابيروۆ ەدى.
الماتى وبلىسىنىڭ ۇيعىر اۋدانىنا قاراستى ۇلكەنديقان اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن ول 18 جاسقا تولىسىمەن, اۋداندىق اسكەري كوميسسارياتقا بارىپ, مايدانعا جىبەرۋ جونىندە ءوتىنىش جازادى. كوپ كەشىكپەي ونىڭ ءوتىنىشى قاناعاتتاندىرىلادى. ءسويتىپ, ىشىندە اۆاكري سابيروۆ بار ءبىر توپ وڭىردەي جاستى العاشقى اسكەري دايىندىقتان وتكىزۋ ءۇشىن الماتى قالاسىنا الىپ كەلەدى. جاتتىعۋلار كەزىندە شىمىر دەنەلى, قانداي جاعدايدا دا تەز قيمىلداپ, شۇعىل ارەكەت ەتەتىن ول كومانديرلەر نازارىنا بىردەن ىلىگەدى. ويتكەنى, ونىڭ وسىنداي قارىم-قابىلەتى, كەز كەلگەن ادامنىڭ بويىنان كەزدەسە بەرمەيتىن قاسيەتى اسكەري بارلاۋشىعا سۇرانىپ-اق تۇر ەدى.
وسىلايشا, قاتارداعى جاۋىنگەر اۆاكري سابيروۆ اتقىشتار ديۆيزياسىنا قاراستى بارلاۋشىلار دايىندايتىن ارنايى توپ قۇرامىنا قابىلدانادى. ءۇش اي بويى اسكەري دايىندىقتان ءوتىپ, بارلاۋشىعا ءتان ارەكەت ەتۋ تۇرلەرىن ءسال دە بولسا مەڭگەرگەن ولار 1941 جىلعى قىركۇيەك ايىنىڭ ورتاسىندا مايدانعا اتتانادى. فاشيستەرمەن بەتپە-بەت كەلگەن العاشقى ۇرىستى ول ۋكراينانىڭ كونتيميروۆسك قالاسى ماڭىندا وتكەردى. جان بەرىپ, جان الىسقان, ءومىر مەن ءولىم ارپالىسقان سوعىستىڭ قانداي بولاتىنىنا سوندا بارىپ كوز جەتكىزەدى.
بارلاۋشى رەتىندە ول تالاي مارتە قاۋىپ-قاتەرگە باسىن تىكتى, ەلىن قورعاۋ جولىندا ولىممەن بەتپە-بەت كەلدى. قانداي قيىن جاعدايلار بولسا دا, بەرىلگەن جاۋىنگەرلىك تاپسىرمالاردى ورىنداپ وتىردى. سوعىس جاعدايىندا كەز كەلگەن جاۋىنگەرلەرگە, اسىرەسە, بارلاۋشىعا بۇيرىق رەتىندە بەرىلگەن العاشقى تاپسىرما ەرەكشە سىن بولىپ تابىلادى. وسىنى سابيروۆ تا باسىنان وتكەردى. ول قىزمەت ەتەتىن پولك بەلورۋسسيا جەرىندە باسقىنشى جاۋعا قارسى سوعىس قيمىلدارىنا قاتىسىپ جۇرگەن بولاتىن. قۇرامىندا جاۋىنگەر سابيروۆ بار بارلاۋشىلار توبىنا جاۋ تىلىنان «ءتىل» الىپ كەلۋ جۇكتەلەدى. ابجىلدىك تانىتىپ, جاۋ شەبىنە وتكەن ولار ورايىن كەلتىرىپ, وق شىعارماي-اق فاشيستەردىڭ ورتاشا دارەجەلى ءۇش وفيتسەرىن قولعا تۇسىرەدى. ەكى كۇن دەگەندە, ءوز پولكتەرىنە امان-ەسەن جەتەدى. ال نەمىس وفيتسەرلەرىنەن قۇندى مالىمەتتەر الىنادى. ءسويتىپ, بارلاۋشى اۆاكري سابيروۆ العاشقى تاپسىرمانى ءساتتى ورىنداپ, العاشقى سىننان ويداعىداي وتەدى. سابيروۆتىڭ قاتىسۋىمەن جۇزەگە اسىرىلعان بارلاۋشىلار توبىنىڭ ەكىنشى «ساپارى» دا ويداعىداي بولىپ, ولار اكەلگەن «ءتىل» ديۆيزيا ءۇشىن اسا قۇندى مالىمەتتەر بەرەدى. وسى وپەراتسياعا قاتىسقان بەس بارلاۋشى جاۋىنگەرلىك «قىزىل تۋ» وردەنىمەن ناگرادتالادى. سولاردىڭ ءبىرى – اۆاكري سابيروۆ بولاتىن.
كەيىن, ياعني 1943 جىلى ول قىزمەت ەتەتىن اسكەري قۇراما كروسنويار ولكەسىنە كوشىرىلدى. وسىنداعى ءاربىر ەلدى مەكەن ءۇشىن قيان-كەسكى ۇرىستار ءبىر اي بويى تولاستامادى دەسە دە بولادى. بىردە نەمىستەر جاعى باسىمدىق كورسەتسە, بىردە كەڭەس اسكەرلەرى باسىمدىق تانىتىپ وتىردى. اسىرەسە, سەبرسكوە دەرەۆنياسى ءۇشىن بولعان ۇرىس ونىڭ ەسىندە ماڭگى ساقتالىپ قالعان-دى. اتالعان ەلدى مەكەن بىرنەشە مارتە قولدان-قولعا ءوتىپ, ەكى جاق تا كوپ شىعىنعا ۇشىرادى. دەرەۆنيانى جاۋدان ازات ەتۋدە بارلاۋشىلار ۇلكەن ءرول اتقاردى. سەرجانت سابيروۆ باسقارعان بولىمشە اسا ساقتىقپەن جاۋدىڭ شەبىنە ءوتىپ, نەمىستىڭ ءبىر وفيتسەرىن جانە التى جاۋىنگەرىن قولعا ءتۇسىردى. وسى ارقىلى جاۋدىڭ ادام كۇشى مەن تەحنيكاسى, سونداي-اق, سوعىس قيمىلدارىن جۇرگىزۋدىڭ ۇلگى-جوباسى بەلگىلى بولادى. كورسەتكەن وسى ەرلىگى ءۇشىن سەرجانت ا.سابيروۆ «جاۋىنگەرلىك ەرلىگى ءۇشىن» مەدالىمەن ناگرادتالادى.
ەرجۇرەك بارلاۋشىنىڭ بۇدان كەيىنگى جورىق جولدارى قىرىم مەن كەرچ قالاسىن ازات ەتۋ كەزىندەگى قيان-كەسكى ۇرىستارىمەن ءارى قاراي جالعاستى. وسى جولدا ول كوپتەگەن وپەراتسيالارعا قاتىسىپ, ەرلىك كورسەتتى. قىرىمدا جۇزەگە اسىرىلعان ءبىر وپەراتسيا كەزىندە ونىڭ بولىمشەسى فاشيستەردىڭ جوعارى شەندى ءبىر گەنەرالىن, ءۇش وفيتسەرىن جانە ءتورت اسكەرىن تۇتقىنعا الادى. وسى ەرلىگى ءۇشىن ول III دارەجەلى «داڭق» وردەنىن ومىراۋىنا تاعادى. ال 1944 جىلى اۆاكري سابيروۆ قىزمەت ەتەتىن پولك سەۆاستوپولدى ازات ەتۋ ۇرىستارىنا قاتىسادى, ەرەكشە قاھارماندىق كورسەتەدى, دۇشپاننىڭ 4 مىڭعا جۋىق اسكەرى مەن وفيتسەرلەرىن قولعا تۇسىرەدى. وسىعان بايلانىستى ول ءبىر توپ بارلاۋشىلارمەن بىرگە «قىزىل جۇلدىز» وردەنىمەن ناگرادتالدى.
نەبىر قيىن وپەراتسيالارعا قاتىسىپ, بەرىلگەن تاپسىرمالاردى مۇلتىكسىز ورىنداعان تاجىريبەلى بارلاۋشى حينگان اسۋىنا جانە جاپون باسقىنشىلارىنا قارسى بولعان ۇرىستار كەزىندە دە تالاي رەت ناعىز بارلاۋشىعا ءتان كاسىبي شەبەرلىك كورسەتتى. كسرو جوعارعى كەڭەسىنىڭ تورالقاسى ونى «سوۆەت ەلىن جانە دۇنيەجۇزى حالقىن نەمىس باسقىنشىلارىنان ازات ەتۋدە اتلانت مۇحيتىنان تىنىق مۇحيتىنا دەيىن بولعان ۇرىستارعا قاتىسقانى ءۇشىن» دەپ جازىلعان گراموتامەن ناگرادتادى. مۇنداي ناگرادا ۇلى وتان سوعىسىندا ەرەكشە باتىلدىق كورسەتكەن جاۋىنگەرلەرگە عانا بەرىلەدى ەكەن.
اۆاكري سابيروۆ ءوزىنىڭ تۋىپ-وسكەن اۋىلى – ۇلكەنديقانعا 1947 جىلى ورالدى. زەينەتكەرلىككە شىققانعا دەيىن ول سول كەزدەگى «وكتيابر» ۇجىمشارىندا ەسەلى ەڭبەك ەتتى, ەگىن ەگىپ, ءشوپ شاپتى, ونشاقتى جىل ۇجىمشاردىڭ بولىمشەسىن باسقاردى. سونداي-اق, كەشەگى جۇرەك جۇتقان بارلاۋشى ۇلى جەڭىستىڭ 55 جىلدىعىنا وراي, استانا قالاسىندا وتكەن اسكەري پارادقا قاتىسقان مايدانگەرلەردىڭ ءبىرى بولدى.
«تاۋ الىستاعان سايىن بيىكتەيدى» دەگەندەي, بۇدان ءبىراز جىل بۇرىن ومىردەن وزعان اۆاكري سابيروۆتىڭ سوعىس جىلدارىندا كورسەتكەن ەرلىكتەرى, ودان كەيىنگى كەزەڭدەردەگى ەسەلى ەڭبەكتەرى بۇگىنگى ۇرپاققا ۇلگى ونەگە بولىپ كەلەدى. ويتكەنى, ەل باسىنا قيىندىق تۋعان كەزدەگى ەرلىك تە, قوعام داۋلەتىن مولايتۋعا قوسقان ەرەن ەڭبەك تە ەشقاشان ۇمىتىلمايدى.
ءاليسۇلتان قۇلانباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى وبلىسى,
ۇيعىر اۋدانى.
سۋرەت 1945 جىلى تۇسىرىلگەن.
