قازاقتىڭ اياۋلى اقىن قىزىنىڭ مەرەيتويىن تۋعان جەرىندە اتاپ وتۋگە جىل بويىنا كوپتەگەن ءىس-شارا جوسپارلانعان ەدى. كەزدەسۋلەر, پوەزيا ساعاتتارى, اقىن وقۋلارى, ءتۇرلى بايقاۋ وبلىستىڭ بىرنەشە اۋدانىندا ءوتىپ, اقىن شىعارماشىلىعى كەڭىنەن ناسيحاتتالدى. بۇل ءىس-شارالاردىڭ بارىندە اقۇشتاپ پوەزياسىمەن بىرگە جالپى ادەبيەت الەمى, قازاق مادەنيەتى, ۇلتتىڭ ۇلاعاتى دا شىرقاۋ بيىككە شىعىپ, حالىق سۇيىسپەنشىلىگىنە بولەندى.
مىسالى, اقىن مەرەيتويىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان قىز-كەلىنشەكتەر اراسىنداعى وبلىستىق جىر ءمۇشايراسىنا قازىلىق ەتكەن قالامگەر, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى باۋىرجان عۇبايدۋللين وسىنداي ءىس-شارالار جاستاردى ادەبيەت الەمىنە تارتىپ, كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا سەپ بولاتىنىن اتاپ ءوتتى.
وسى مەرەيتوي اياسىندا ورال قالاسىندا «اقۇلپا» رەسپۋبليكالىق كومپوزيتورلار بايقاۋى دا تابىستى ءوتتى. اقىننىڭ ليريكالىق جىرلارى بۇرىن دا اسەم اۋەنگە بولەنىپ, ەل اۋزىندا جۇرسە, جاڭا بايقاۋدىڭ ارقاسىندا تاعى دا ءبىر توپ جاڭا تۋىندى ساحناعا جول تارتتى. بۇل بايقاۋعا استانا قالاسى, اقمولا, اقتوبە, تۇركىستان, ماڭعىستاۋ, باتىس قازاقستان وبلىستارىنان ۇمىتكەرلەر ءوتىنىش بەرگەن ەكەن. ناتيجەسىندە, باس جۇلدە اقىننىڭ «ماحابباتىم جايلى جازباس ەدىم» ولەڭىنە ءان شىعارعان باتىسقازاقستاندىق جاس كومپوزيتور ەلجاس ماعزومعا بۇيىردى. سىيلىق سازگەرگە اۆتوردىڭ ءوز قولىمەن تابىستالدى. ايتا كەتەيىك, جاڭا ءان شىنىمەن دە جۇرەك قىلىن شەرتەتىن اسەرلى دۇنيە بولىپ شىققان. بايقاۋدىڭ وزگە جۇلدەلەرى دە وسال ەمەس. اقىننىڭ مەرەيتويىنان كۇللى قازاق مادەنيەتى پايدا كوردى, بيىكتەي ءتۇستى دەپ وتىرعانىمىزدىڭ دالەلى وسى.
اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆا مەرەيتويىنىڭ شىرقاۋ شەگى ونىڭ تۋعان جەرى – تەرەكتى اۋدانىندا بولدى. اقىننىڭ كىندىك قانى تامعان اقجايىق اۋىلىندا ادەبيەتشىلەر ءۇيى اشىلدى. التى بولمەلى ساۋلەتتى سارايدا ءوڭىردىڭ ونەر ادامدارىنا بارلىق جاعداي جاسالعان. اقىننىڭ جەكە بۇيىمدارىنان جيناقتالعان بولمە – جەكە كابينەت مۋزەي سىندى اسەر بەرسە, وزگە بولمەلەردە جاستار باس قوسىپ, ءتۇرلى ۇيىرمە جۇمىسىن جۇرگىزۋىنە مۇمكىندىك جاسالعان. باتىس قازاقستان وبلىسىندا بۇعان دەيىن دە تابىستى قىزمەت ەتىپ كەلە جاتقان جۇبان ءۇيى, قادىر سارايى سەكىلدى ونەر ورداسىنا اينالار دەپ ءۇمىت ەتتىك.
– بۇل تەرەكتى اۋدانى – تاريحى جوعالعان, تولىق تۇگەندەلمەي جۇرگەن ءوڭىر. ويتكەنى وتارشىلدىقتىڭ وسپادار ساياساتى بۇل جەردە كۇشتى ءجۇردى. ءتىپتى كەشەگى تىڭ يگەرۋ ناۋقانى كەزىندە تەرەكتى توپىراعى تۇرەننىڭ استىندا قالدى. ىلعي تۇرمەدەن شىققان, تەك قانا تراكتور ايداي بىلەتىندەر كەلدى. تەرەكتى اۋدانىنىڭ نەگىزىن سولار قۇراپ, سودان بىزدە ءتىل جوعالدى. ءتىل جوعالسا, كوپ نارسە جوعالادى. ەندى وسى ادەبيەتشىلەر ءۇيىنىڭ اسەرىنەن تۋعان جەردىڭ ءتول تاريحى جيناقتالسا, ءتىلىمىز تورگە شىقسا, مەنىڭ ارمانىم جوق. وسىعان قاتتى قۋانىپ وتىرمىن, – دەدى اقۇشتاپ اقىن.
اقجايىقتاعى ادەبيەتشىلەر ءۇيىنىڭ العاشقى ءىس-شاراسى اقىننىڭ ءوزى قاتىسقان قالامگەرلەر كونفەرەنتسياسى بولدى. جيىندى جازۋشىلار وداعى باتىس قازاقستان وبلىسى فيليالىنىڭ توراعاسى, وبلىستىق «ورال ءوڭىرى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى, ۇلتتىق قۇرىلتاي مۇشەسى باۋىرجان عۇبايدۋللين جۇرگىزىپ, بىرنەشە تاقىرىپ تالقىلاندى. «Aqjaiyq» تەلەارناسىنىڭ ديرەكتورى كلارا قامبەتوۆا اقۇشتاپ باقتىگەرەيقىزىن ارنانىڭ الپىس جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان مەرەكەلىك مەدالمەن ماراپاتتادى. كەزدەسۋدە اقىننىڭ 80 جاسىنا ارنايى تۇسىرىلگەن فيلمنەن ءۇزىندى كورسەتىلدى.
اقىن مەرەيتويىنا ارنالعان ءىس-شارالاردىڭ قورىتىندى نۇكتەسى اۋدان ورتالىعى تەرەكتى اۋىلىندا «اقجايىققا جىر ارناعىم كەلەدى» اتتى ادەبي-سازدى كەشپەن قويىلدى. ساحنادا اقىن سوزىنە جازىلعان اندەر شىرقالىپ, جاس اقىندار توي يەسىنە ارناۋ ولەڭدەرىن وقىدى. ءوز كەزەگىندە اقۇشتاپ باقتىگەرەيقىزى دا جاڭا جىرلارىن ورتاعا سالدى.
كەش سوڭىندا اقىن سوزىنە جازىلعان «ورالدىڭ ەركە سامالى» ءانى شىرقالدى. تەرەكتى اۋدانىنىڭ اكىمى ءاليا مۇحانبەتجانوۆا مەرەيتوي يەسىنىڭ يىعىنا اۋدان جۇرتى اتىنان كامزول مەن اق ورامال جاپتى.
باتىس قازاقستان وبلىسى
