بۇل باعىتتا ايەلدەردىڭ ەكونوميكالىق جانە ساياسي بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ, گەندەرلىك تەڭگەرىمسىزدىك ماسەلەلەرى, ەڭبەكاقى الشاقتىعى سياقتى بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلە قامتىلعان.
پالاتا توراعاسى اتاپ وتكەندەي, قازاقستان ءۇشىن گەندەرلىك تەڭدىك ماسەلەسىنىڭ ماڭىزى زور. ويتكەنى ەل حالقىنىڭ 50 پايىزدان استامىن ايەلدەر قاۋىمى قۇرايدى. ال بۇل – ازاماتتاردىڭ 10 ميلليوننان استامى دەگەن ءسوز. ايەلدەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ولاردىڭ الەۋەتىن ىسكە اسىرۋعا جاعداي جاساۋ – مەملەكەت پەن قوعامنىڭ الدىندا تۇرعان باستى مىندەتتەر. سوندىقتان اتالعان باعىتقا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ باسا ءمان بەرىپ وتىر.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن 2022 جىلى 2030 جىلعا دەيىنگى وتباسىلىق جانە گەندەرلىك ساياسات تۇجىرىمداماسى وزەكتەندىرىلدى. بىلتىر پرەزيدەنتىمىزدىڭ تاپسىرماسىمەن تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قاتىستى جاۋاپكەرشىلىك كۇشەيتىلدى. بۇل – پارلامەنت دەپۋتاتتارى, ۇكىمەت پەن ازاماتتىق سەكتوردىڭ اۋقىمدى ءارى ۇيلەسىمدى جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى. قازاقستان گەندەرلىك تەڭدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى مىندەتتەمەلەردى قوسا العاندا, ادام قۇقىقتارى سالاسىنداعى حالىقارالىق شارتتار مەن كەلىسىمدەردى بەلسەندى قولدايدى جانە ورىندايدى. بۇگىندە دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ جاھاندىق گەندەرلىك الشاقتىق يندەكسىنە سايكەس قازاقستان 146 ەلدىڭ ىشىندە 76-ورىندا تۇرعانىن اتاپ وتكەن ءجون», دەپ سەنات توراعاسى ەكونوميكالىق دامۋدى ايتارلىقتاي ىنتالاندىرۋعا جانە ەلدەگى ءوسۋدى ارتتىرۋعا قابىلەتتى ايەلدەردى ىسكەرلىك بەلسەندىلىككە كەڭىنەن تارتۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىنە نازار اۋداردى.
م.اشىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەڭبەك نارىعىنىڭ 48 پايىزعا جۋىعىن ايەلدەر قۇراسا دا, ولاردىڭ اراسىنداعى جۇمىسسىزدىق ۇلەسى جوعارى, ال جالاقى كولەمى ەرلەرگە قاراعاندا ورتا ەسەپپەن 26 پايىزعا از بولىپ قالىپ وتىر. اۋىلداعى ايەلدەردىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگى دە ءالى تومەن دەڭگەيدە. سونداي-اق جىنىسىنا قاراي كاسىبي ءبولىنۋ دەرەكتەرى دە جوق ەمەس. ايەلدەر نەگىزىنەن از تولەنەتىن جانە يننوۆاتسيالىق سەكتورلاردا كوپ شوعىرلانعان.
«ايەلدەردىڭ ەلدىڭ قوعامدىق جانە ساياسي ومىرىنە قاتىسۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارۋ كەرەك. جاھاندىق گەندەرلىك الشاقتىق يندەكسى بويىنشا قازاقستاننىڭ بۇل باعىتتاعى كورسەتكىشى كوڭىل كونشىتپەيدى. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە اتالعان كورسەتكىشتى جاقسارتاتىن ايتارلىقتاي الەۋەت بار. دەگەنمەن جوعارىدا اتالعان تەڭگەرىمسىزدىك ايەلدەردىڭ الەۋەتىن ىسكە اسىرۋدى جانە گەندەرلىك سالادا تەڭگەرىمدى ساياسات جۇرگىزۋدى شەكتەيدى. وسىعان بايلانىستى بۇگىندە بۇل باعىتتار دەپۋتاتتاردىڭ, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ازاماتتىق قوعام وكىلدەرىنىڭ ەرەكشە نازارىن جانە ولاردىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىسىن تالاپ ەتەدى», دەدى پالاتا سپيكەرى.
سونداي-اق پارلامەنتتىك كوميسسيا توراعاسى مۇددەلى تاراپتاردىڭ اتالعان سالاداعى قازىرگى جاعدايدى جاقسارتۋعا قاتىستى بىرلەسكەن جۇمىسىنا ارنالعان نەگىزگى مىندەتتەرگە توقتالدى.
«ايەلدەردىڭ ەكونوميكالىق جانە ساياسي ومىرگە بەلسەندى قاتىسۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن نەگىزگى فاكتورلاردىڭ ءبىرى ولاردىڭ قوعامداعى ءرولى تۋرالى ءداستۇرلى تۇسىنىكتەر مەن قاساڭ قاعيدالار ەكەنى بەلگىلى. ءبىز بۇل ماسەلەنى بايىپتى تۇردە تالداپ, وسىنداي ۇعىمدى وزگەرتۋ ءۇشىن بارلىق دەڭگەيدە ءتيىستى جۇمىس جۇرگىزگەن ءجون. ايەلدەردىڭ قوعامدىق جانە ساياسي ينستيتۋتتاردىڭ جۇمىسىنا بەلسەندى ارالاسۋىن قامتاماسىز ەتۋ دە ماڭىزدى. پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆ 2029 جىلعا قاراي ءىجو-ءنى ەكى ەسەگە ۇلعايتۋ جونىندە ناقتى مىندەت جۇكتەدى. بۇل تۇرعىدا ايەلدەردىڭ ەكونوميكالىق جانە كاسىپكەرلىك قىزمەتتەگى بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ يمپەراتيۆكە اينالاتىنى ءسوزسىز. وسى ماقساتقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن جۇمىسپەن قامتۋدى ىنتالاندىرۋعا جانە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا ارنالعان قولدانىستاعى باعدارلامالاردىڭ تيىمدىلىگىنە جان-جاقتى تالداۋ جۇرگىزۋدىڭ, قاجەت بولعان جاعدايدا ولاردى ىسكە اسىرۋ تاسىلدەرىن قايتا قاراۋدىڭ ماڭىزى زور. سەنىمدى جانە وزەكتى ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە سۇيەنبەي ءتيىمدى شەشىمدەر قابىلداۋ مۇمكىن ەمەس. بۇگىندە تالداۋعا قاجەتتى كورسەتكىشتەردىڭ ايتارلىقتاي بولىگى گەندەرلىك بولىمدە جوق. بۇل جاعدايدى تولىق تۇسىنۋگە كەدەرگى كەلتىرەدى. ءبىز وسى باعىتتا ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىمەن بەلسەندى جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك», دەگەن سەنات توراعاسى وتىرىس بارىسىندا ايتىلعان پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن پارلامەنت زاڭنامالىق تۇرعىدا قاجەتتى قولداۋ كورسەتۋگە دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.
كوميسسيا وتىرىسىنىڭ جۇمىسىنا سەنات جانە ءماجىلىس دەپۋتاتتارىمەن قاتار ۇكىمەت مۇشەلەرى, قوعامدىق جانە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى, سەنات جانىنداعى ساراپشىلار كلۋبىنىڭ مۇشەلەرى قاتىستى. ءىس-شارا بارىسىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى نۇرلان بايبازاروۆ, پارلامەنت سەناتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ولگا پەرەپەچينا, پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءلاززات رامازانوۆا, بۇۇ دب-نىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى وكىلىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى سۋحروب حودجيماتوۆ, قازاقستانداعى «بۇۇ-ايەلدەر» قۇرىلىمى كەڭسەسى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى دينا امرەشەۆا, «فەليكس استانا» جيھاز كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى بايان تويكەباەۆا جانە ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ مۇشەسى ءازيزا شوجەەۆا بايانداما جاسادى.
سونىمەن قاتار وتىرىستا كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ شەشىمىمەن سەناتتىڭ اگرارلىق ماسەلەلەر, تابيعاتتى پايدالانۋ جانە اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ كوميتەتىنىڭ حاتشىسى ولگا بۋلاۆكينا پارلامەنتتىك كوميسسيانىڭ حاتشىسى بولىپ سايلاندى.
م.اشىمباەۆ ءىس-شارانى قورىتىندىلاي كەلە, قاتىسۋشىلارعا مازمۇندى پىكىرتالاس ءۇشىن العىس ءبىلدىرىپ, ايتىلعان ۇسىنىمداردى ىسكە اسىرۋ بارىسى سەناتتىڭ ءتيىستى كوميتەتتەرىنىڭ باقىلاۋىندا بولاتىنىن جانە ونىڭ ءبارى كوميسسيانىڭ الداعى وتىرىستارىندا تالداناتىنىن اتاپ ءوتتى.
