قويما نارىعى: مۇمكىندىكتى ۇيلەستىرە الماي وتىرمىز

الماتىدا وتكەن ورتالىق ازيا قويما سامميتىندە (Central Asia Warehouse Summit) سالا تۇيتكىلدەرى ايتىلدى. «IBC Global» كومپانياسىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ستانيسلاۆ احمەدزيانوۆتىڭ ايتۋىنشا, ورتالىق ازيا ەلدە­رىنە تەحنولوگيانىڭ سوڭعى مۇم­كىندىگىمەن جابدىقتالعان قوي­مالار كەرەك. ساپالى قويما جىلجىمايتىن م ۇلىك نارىعى, بيلىك پەن بيزنەس اراسىنداعى كوممۋنيكاتسيا پلاتفورماسىنا اينالادى.

«ايماقتاعى لوگيستيكالىق جىلجى­مايتىن م ۇلىكتىڭ قازىرگى تاپشىلىعى شامامەن 20 ملن شارشى مەترگە باعالانادى. بۇل وزبەكستان, تاجىكستان, قىرعىزستانعا قاتىستى. اتالعان  ەل­دەردە قولدا بار قويما الاڭ­دا­رى­نىڭ باسىم بولىگى ۆ كلاس­تى. 2024 جىلدىڭ اياعىنا دەيىن وزبەكستان نارىعىندا 60 مىڭ شارشى مەترگە ساپالى قويما الاڭدارى پايدالانۋعا بەرىلەدى دەگەن دەرەك بار. نارىقتىڭ وسى سەگمەنتىندە جالداۋ قۇنى قۇبىلمالى. بىراق نارىقتاعى ويىنشىلاردى سا­ۋاتتى كەڭەسشى مەن نارىق ساراپ­شىلارىنىڭ ازدىعى دا الاڭداتىپ وتىر. قويما نارىعى ۇساق تاپسىرىستار سانىنىڭ ءوسۋى, تاۋاردى جەتكىزۋگە قويىلاتىن جاڭا تالاپتار (جىلدام, تەگىن, كوپ ارنالى) مەن ترانسشەكارالىق ساۋدانىڭ وسۋىنە بايلانىس­تى وزگەردى, الەمدىك تەحنولوگيامەن ترانسفورماتسيالانىپ جاتىر. مۇمكىندىكتى پايدالانا الماي وتىرسىزدار. ورتالىق ازيا ەلدەرى ساپالى قويمالىق جىلجىمايتىن م ۇلىك كولەمى بويىنشا رەسەي مەن قىتاي اراسىنان ورىن الۋعا لايىقتى. ەلەكتروندى كوممەرتسيا دامىعان. ىشكى نارىقتا كومپانيالار 3PL قىزمەتتەردى پايدالانۋعا كوشە باستادى. دەموگرافيالىق ءوسۋ بار. ۋربانيزاتسيا رەتتەلگەن», دەيدى ستانيسلاۆ احمەدزيانوۆ.

ايتۋىنشا, ەلىمىزدە ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ دەپوزيتىندەگى جەكە تۇلعالار سالىمى 2019 جىل­دان باستاپ ەكى ەسە, 45 ملرد دول­لارعا ءوستى. حالىق باعالى قاعازدار نارىعىندا دا وتە بەل­سەندى, سەبەبى ينۆەستيتسيالاۋعا جاع­داي جاسالعان. قور نارى­عىن­داعى ينۆەستورلاردىڭ 62 پايى­زى – جەكە تۇلعالار. «باعالى قاعاز نارىعىندا سۇرانىس ەندى قالىپتاسىپ كەلە جاتىر. بىراق قور نارىعىنىڭ كولەمى جىلجىمايتىن قويما بيزنەسىن ينۆەس­تيتسيالاۋعا جەتپەيدى. ولارعا الەۋەتتى ينۆەستورلار كەرەك» دەپ اتاپ ءوتتى ستانيسلاۆ احمەدزيانوۆ.

«Focus Logistics» باس ديرەكتورى دياس عاليەۆ ەلدەگى جاعدايدى رەسەيمەن سالىستىرىپ, كورشى مەملەكەتتەگى جۇيەنىڭ كەيبىر ارتىقشىلىعىن اتاپ ءوتتى. بىرىن­شى­دەن, رەسەيدە قويمالارداعى جالداۋ كەلىسىمشارتىنىڭ ۇزاق­تىعى 5,7,10 جىلدان اسادى, بۇل ۇزاقمەرزىمدى اقشا اعىنىن قامتاماسىز ەتەدى. ەكىنشىدەن, رەسەيلىك قويما نارىعىنداعى كومپانيالاردىڭ ارقايسىسى IPO-مەن ينتەگراتسيالانعان. ۇشىن­شىدەن, نارىقتىڭ قالىپ­تاسۋىنا حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعى دا اسەر ەتىپ وتىر.

ءبىر عانا «وzon»-دا كۇن سا­يىن 25 مىڭ ادام ساۋدا جاسايدى. دەمەك بۇل كومپانيانىڭ دامۋى­نا قارجى اينالىمى ەمەس, قور نارىعى دا اسەر ەتىپ وتىر.

«حالىقارالىق نارىقتا مۇنى ۇجىمدىق ينۆەستيتسيا دەپ ايتادى. مۇنداي كومپانيالاردىڭ جۇمىس ىستەۋ تاسىلىنە نازار اۋدارعان دۇرىس. ولار سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىزدە قولدانىستا جوق باسقا ويىن ەرەجەسىمەن دامىپ وتىر. قويماعا ينۆەستيتسيا قۇيۋدىڭ ماڭىزى زور. كليەنتتەردى ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن قويما قۇرىلىسىن كەيىن قالدىرۋعا بولمايدى. دامىپ كەلە جاتقان نارىق الپاۋىت كومپانيا­لار ءۇشىن – يگەرىلمەگەن كەڭىستىك. بىراق ولار ءبىرىنشى كەزەكتە ساپالى, ينفراقۇرىلىممەن جاراقتالعان, ساۋاتتى ماماندارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن كويمالارعا باسىمدىق بەرەدى. ايتالىق, قويماداعى قول جۇمىسىن روبوتپەن الماس­تىرۋعا جۇمسالعان شىعىن 2,5 جىل ىشىندە ءوزىن اقتايدى. 2035 جىلعا قاراي جاساندى ينتەللەكت (جي) الەمدىك لوگيستيكانىڭ ونىمدىلىگىن 20 پايىزعا ارتتىرادى. جي الگوريتمدەرى قويما قىزمەتكەرلەرىن باقىلاۋ جانە قورلاردى باسقارۋ ماقساتىندا قولدانىلادى: كومپيۋتەرلىك كورۋ جۇيەسى بەينەجازبالاردى تالدايدى, ادامداردىڭ مىنەز-قۇلقىنداعى اۋىتقۋلاردى تىركەي­دى نەمەسە تاۋاردىڭ تاۋسىلاتىنىن ەسكەرتەدى», دەيدى.

ورتالىق ازيا  ەلدەرىندە قويما نارىعى دامۋ تابالدىرىعىندا تۇر. بىراق نارىقتىڭ تىزگىنى قانداي ويىنشىلاردىڭ قولىندا كەتەرى بەلگىسىز. قحر نەمەسە رەسەي تاۋارلارىن سىرتقى نارىقتا ساۋدالايمىن دەگەن كاسىپكەرلەرىنە قويما قۇرىلىسىنا سۋبسيديا بەرۋگە نيەتتەنىپ وتىر. مۇنداي ارەكەت وزبەكستان جاعىنان دا بايقالىپ قالادى.

الماتى