قولداۋعا لايىق جاستار باستامالارى

شىعىس قازاقستان وبلىسىندا جاس­تاردان قۇرالعان «Eastiler» ۇلتتىق-پاتريوتتىق ۇيىمى جۇمىس ىستەيدى. ماقسات – مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ, قوعامدىق ورىندارداعى قاتە جازىلعان قازاقشا اتاۋلار مەن جارنامالاردى تۇزەتىپ, وڭىردەگى جاس بۋىنعا كرەاتيۆتى, تانىمدىق, مادەني ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋ. ەلگە پايدالى ىستە باس بولعان ازاماتتاردى قوعام بەلسەندىسى ايان قالىمبەك ءبىر ۇيىم استىنا جيناعان.

– ستۋدەنت كەزدەن وسكە­مەن­دە ۇلتتى سۇيەتىن, وتانشىل جان­داردىڭ قاتارىن قا­لىپ­تاستىرۋدى كوزدەدىم. وسى­لاي­شا, ۇلتتىق-پاتريوتتىق ۇيىم قۇردىم. رەسمي تۇردە قوعامدىق بىرلەستىك رەتىندە تىركەلدىك. «Eastiler» اتاۋى – جاي عانا ءسوز ەمەس. اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعاندا ء«ۇنىمىز بيلىككە, حالىققا ەستىلەر», «ەستى جاندار», «شىعىستىقتار» دەگەن ماعىنا­نى بىلدىرەدى. بىزدە «Kitappen ÓskemMen» وقىرمان كلۋبى, «Kino kor» كينوكلۋبى, «Etno Quiz» زياتكەرلىك جارىسى سىندى باستامالارىمىز بار. ءار ايدا ارنايى جوسپار جاساقتالىپ, جاستاردى مادەنيەت, زياتكەر­­لىك تۇرعىدا جەتىلدىرۋدەن بولەك, الەۋمەت­تىك سالاعا, تۋريزمگە­ با­عىت­­­تال­­­عان ءىس-شارالار دا ات­قا­رىلادى. ماسەلەن, ۆانداليزم­­­­مەن كۇرەس, «تازا قازاقستان» ۇلت­تىق­ ناۋقانى اياسىندا سەنبىلىك وتكىزۋ, تۇمسا تابيعاتىمەن ەرەك­شەلەنەتىن وڭىردە ساياحات جاساۋ, – دەدى ۇيىم جەتەكشىسى.

ەل جاستارىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ جۇرگەن قوعامدىق قوردىڭ ءبىرى – «Debat Eli». جوبا 35-كە دەيىنگى وتانداستارىمىزدىڭ پىكىرسايىس نەگىزىندە ءوز الەۋەتىن اشۋعا كومەكتەسەدى.

– ماقسات – جاستار اراسىندا سىني ويلاۋدى, شەشەندىك ونەردى دامىتۋعا ىقپال ەتەتىن پلاتفورما قۇرۋ. قوردىڭ قۇ­رىلىمى­نا رەسپۋبليكالىق پىكىر­­سايىس تۋرنيرلەرى, ءبىلىم بەرۋ كۋرستارى, ەل چەمپيوناتتارى, سون­داي-اق ونلاين جوبالار كىرەدى. مۇنداي باس­تامالار – جاستارعا حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارىنا قول جەتكىزىپ قانا قويماي, الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك پىكىر­سايىسشىلارىمەن تاجىريبە الماسۋدا تاپتىرماس مۇمكىندىك. ەسەسىنە بۇل ولاردىڭ جەكە جانە كاسىبي وسۋىنە ىقپال ەتەدى. ءارى جوبا ازاماتتاردىڭ بولاشاق مانسابىندا, جالپى ومىرىندە پايدالى بولاتىن نەگىزگى داعدى­لاردى دامىتۋعا كومەكتەسەدى. ماسەلەن, پىكىرسايىستا الىن­عان داعدىلار باق-تاعى تابىس­تى مانساپتىڭ نەگىزىن قالاۋى مۇمكىن. ويتكەنى مۇندا ءوز-وزىنە سەنىمدىلىك پەن ءوز پىكىرلەرىڭىزدى دالەلدەي ءبىلۋ ماڭىزدى. ساياسات پەن الەۋمەتتىك بەلسەندىلىك­تە پىكىرسايىس داعدىلارى بولاشاق كوشباسشىلارعا ءوز يدەيالارىن سەنىمدى تۇردە جەتكىزۋگە, ماڭىزدى الەۋمەتتىك ماسەلە­لەر تۋرالى حاباردار بولۋعا قولعابىس بولادى. بۇعان قوسا كەلىسسوزدەر مەن كوپشىلىك الدىندا ءسوز سويلەۋ تابىسقا جەتۋدە ماڭىزدى ءرول اتقاراتىن بيزنەستە دالەلدەر قۇراستىرۋ, پىكىرتالاس جۇرگىزۋ قابىلەتى باعا جەتپەس تاجىريبە بولار ەدى, – دەيدى «Debat Eli» قوعامدىق قور جەتەكشىسى جانەركە شايمەردەن.

جالپى, ەلىمىزدە وسىنداي قوعامدىق بىرلەستىكتەر مەن ۇيىم­دار بارشىلىق. الايدا وعان جاستاردىڭ قاتىسۋ كورسەتكىشى كوڭىل كونشىتپەيدى. بيىلعى «قازاقستان جاستارى» تالداما­لىق بايانداماسىنىڭ ساۋالداما­لىق ناتيجەلەرىنە نازار سالساق, ەل جاستارىنىڭ 12,8 پايىزى عانا قوعامدىق ۇيىمداردىڭ جۇمىسىنا تۇراقتى قاتىسادى. ال 62,2 پايىزى مۇلدەم ارالاسپايدى دەۋگە بولادى. قۇجاتتاعى تاعى ءبىر دەرەكتە رەسپوندەنتتەردىڭ 78,5%-ى ءدىني, 76,4%-ى قۇقىق قور­­­عاۋ ۇيىمدارىنا, 76%-ى­ ­سايا­سي­ پارتيالارعا, 75,4%-ى قو­عام­­­دىق كەڭەستەرگە قاتىسقىسى كەلمەيتىنىن كورسەتكەن. سونداي-اق ساراپشىلار جاس بۋىننىڭ 66,2 پايىزى بوس ۋاقىتىن الەۋ­مەتتىك جەلىلەرگە جۇمسايتىنىن انىقتاعان.

بۇگىندە ەلىمىزدە 6 ملن-عا جۋىق جاس بار دەسەك, ولاردىڭ باسىم بولىگى استانا, الماتى, شىمكەنت سىندى ءىرى مەگاپوليستەردە شوعىر­لانعان. بۇل ايماقتاردا جاس­تار اراسىن­داعى جۇمىسسىزدىق ماسەلەسىن شەشۋ, بيزنەس-باستامالارىن قولداۋ, سونداي-اق ءبىلىم مەن مادەنيەت دەڭگەيىن كوتەرۋ جۇيەلى ىسكە اسىرىلادى. ال وزگە وڭىرلەردە كوپ جاعدايدا 35-كە­ دەيىنگى وتانداستارىمىزدىڭ الەۋ­­مەتتىك جانە تۇلعالىق دامۋىنا جاردەمدەسەتىن, جاستار ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتىنە قول­داۋ كورسەتەتىن جاستار رەسۋرس­تىق ورتالىعى ءوز دەڭگەيىن­دە قىزمەت اتقارىپ وتىر دەۋ قيىن. بۇل تۋرالى بىلتىر ءماجىلىس مىنبەرىندە نارتاي سارسەنعاليەۆ ماسەلە كوتەرگەن ەدى. دەپۋتات ورتالىقتارداعى شتاتتىق بىرلىكتىڭ جەتىس­پەۋ­شىلىگىن, ايلىقتىڭ از ەكەنىن, قارجىلاندىرۋ تەتىگىنىڭ ناقتى بولماۋىن ءسوز ەتكەن. بۇل ماسەلە ءالى دە تۇبەگەيلى شەشىلگەن جوق. ويتكەنى جاستار باعدارلامالارى كوپ بولعانىمەن, بۇنى كوپشىلىك بىلە بەرمەيدى.

سوندىقتان ساراپشىلار ءوڭىر جاستارىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا ناقتى شەشىم ۇسىنۋمەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحات­تار وتىرىستارىندا جاستار پروبلەماسىن توقسان سايىن قاراۋ جۇيەسىن ەنگىزۋدى ۇسىنادى. ءارى جەرگىلىكتى جاستاردىڭ پروبلەماسىن جەكە-جەكە انىقتاۋدا ديالوگتىك الاڭدار قۇرۋدى العا تارتادى.

– ءىستىڭ جالپى جاعدايىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن ستاندارتتى, تسيفر­لانعان مەتريكا ءار ۋاقىتتا بىردەي ءتيىمدى بولا بەرمەيدى. كەي ستاتيستيكالىق ورتاشا كور­سەت­كىشتەر, وسى باعىتتا اتقارى­لىپ جاتقان جۇمىستاردى مۇل­دەم جوققا شىعارۋى ىقتيمال. قوعامنىڭ, جاستاردىڭ كوڭىل كۇيى جاستار ساياساتىنىڭ تيىمدىلىگى ­تۋرالى حابار بەرەدى. سول سياق­تى ديالوگتىك الاڭدار جانە جەرگى­­لىكتى ماسەلەلەردى ساۋالدار ارقى­لى الۋعا بولاتىن ءتۇرلى ءادىس-ءتاسىلدى قاراستىرۋ قاجەت. ويت­كەنى قازىر جاستار رۋحاني تۇرعىدان جۇتاڭ. سالدارىنان الەۋمەتتىك جەلىدەگى نەشە ءتۇرلى كۋرستى ساتىپ الادى. كرەديت, ءبولىپ تولەۋ ادىسىمەن الىنعان ءبىلىم اقشا تابۋدا يگىلىككە جاراماي جاتادى. سوندىقتان جاس­تاردىڭ وزدەرى­نىڭ ومىردەگى ميسسياسىن ­تاۋىپ, ارمان-ماقساتى ايقىن ­بولۋى ءۇشىن قوعامدىق ۇيىم­دار­دىڭ, بىرلەستىكتەردىڭ, توپتاردىڭ ­ساپاسىنا قاراي, سانىن كوبەيتۋ كەرەك, – دەدى جاستار جاناشىرى ­ ايبار قاسىم.