ءبىز – قازاقستاندىقتارمىز!
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اۋماعىندا 2010 جىلدىڭ ەسەبىمەن العاندا 425110 وزبەك تۇرادى. باسقا ەتنوس وكىلدەرىمەن سالىستىرعاندا, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا وزبەكتەر ەكىنشى ورىندا تۇر.
وتىرار اۋدانىنىڭ اكىمى بەيبىت سىزدىقوۆ وسى قىزمەتكە دەيىن تۇركىستان قالاسىندا اكىم بولعان ەدى. وتىراردا وتكىزگەن ءبىر جيىنىنا قاتىستىق. “تۇركىستانداعى ءوزىمىزدىڭ وزبەك اعايىندارىمىزدىڭ كەدەيى جوق, – دەدى بەيبىت شالدار ۇلى. – وتە ەڭبەكقور حالىق. ءتىپتى ءوز ۇيىنە جاققان وتىنىنىڭ جىلۋىن ەسىك الدىنداعى شاعىن جىلىجايى ارقىلى جىبەرىپ, پايداعا شىعادى. قيار ەگەدى, قىزاناق ەگەدى. وزدەرىڭىز بايقادىڭىزدار عوي, تۇركىستاندا كوكونىس, ازىق-ت ۇلىك ارزان. سوناۋ اقتوبەدەن مىنا جەزقازعانعا دەيىن جۇك ماشينەلەرىن تىرەپ قويىپ, العاشقى قار تۇسكەنگە دەيىن قاۋىن-قاربىز تاسيدى.
تۇركىستانعا باۋ-باقشا ونىمدەرى باسقا جاقتان اكەلىنىپ جاتقان جوق. سونداعى اعايىنداردىڭ تابان اقى, ماڭداي تەرىنىڭ وتەۋى.
وتىرار تۇركىستانمەن كورشى. ءبىر بەلدەۋدە جاتىر. جەر ورتاق. كۇن ورتاق. جەل, سۋ ورتاق. ونداعى مولشىلىق نەگە سىزدەردە بولماسقا؟ ءبىز وزبەك اعايىندارىمىزدان ۇيرەنۋىمىز كەرەك”.
اكىم ماجىلىستە اڭگىمەنى وسىلايشا قابىرعاسىنان قويدى. ەشكىم داۋ ايتقان جوق. ايتسا, قازاق تا باي بولسىن دەگەن نيەت.
تۇركىستاندى بىلەمىز عوي. وزبەك اعايىندارىمىزدىڭ قارا شارۋاعا مىقتى ەكەندىگى بەلگىلى. ەسىگىنىڭ الدىنداعى الاقانداي جەرىنەن ءبىر ماۋسىمدا ەكى-ءۇش قايتارا ءونىم الىپ, داستارقانى جايناپ وتىرادى. بار بولسا تاسىنبايدى, جوق بولسا اياققا باس ۇرىپ جالىنبايدى. ماڭداي تەرىنەن كورەدى. ءوڭتۇستىكتىڭ ادامدارىنىڭ جۇرەگى ءوزىنىڭ تابيعاتىنداي جۇمساق. مىناۋ وزگە ۇلت وكىلى دەپ سىرتقا تەبە بەرمەيدى. قازاقستاننان قونىس تاپقاندار جۇرەك جىلۋىن بىلدىرسە, قازاقتار ەكى ەسە ىستىق ىقىلاسپەن جاۋاپ بەرەدى. ونى وزگە ۇلت وكىلدەرى تۇسىنەدى.
كەشەگى يمپەريانىڭ ىقپالىمەن ءالى دە شوۆينيستىك پيعىلدا, ۋاقىتشا قوناقتا جۇرگەندەي سەزىنەتىن بىرەن-ساراندار بولماسا, وسىنداعى وزبەك, تۇرىك, پارسى, كورەي اعايىنداردىڭ الدى ماقال-ماتەلدەتىپ ءسويلەگەندە قازاقتاردىڭ ءوزىن جاڭىلدىرىپ جىبەرەدى.
كەڭقولتىق قازاقتىڭ مەيىرىنىڭ تاسۋىنا, قولىنداعى نانىنىڭ جارتىسىن ءبولىپ بەرۋىنە وسىنىڭ ءوزى جەتىپ جاتىر.
وبلىستىق وزبەك ورتالىعىنىڭ توراعاسى يكرام حاكيمجانوۆپەن ءجيى ۇشىراسىپ تۇرامىز. ىشىندە قىرتىسى جوق جارقىلداعان ازامات.
“تاتۋ ەلگە تىنىشتىق پەن تاتۋلىق ءناسىپ”, دەپ كۇلتەگىن بابامىز ايتقانداي, ءبىزدىڭ بەرەكەمىز – بىرلىكتە. قازاق, وزبەك دەپ بولەتىن ەشتەڭە جوق, بۇلاي ەتۋ – ارامىزدى ايىرعىسى كەلەتىندەردىڭ, ەكى تۋىسقان حالىقتىڭ جاراسىمدى تاتۋلىعىن, ەل ىشىندەگى تىنىشتىقتى قالامايتىنداردىڭ ارەكەتى. قازاق وراز جاندوسوۆ تاشكەنتتە بيلىك جۇرگىزىپ, مۇستافا شوقاي قوقان رەسپۋبليكاسىن قۇرعاندا, سوندا تۇراتىن اعايىندار بۇلار سىرتتان كەلدى دەگەن جوق, تۇركى حالىقتارىنىڭ باسىن ءبىر ماقساتقا جۇمىلدىراتىن, بوداندىقتىڭ بۇعاۋىنان قۇتقاراتىن ادال پەرزەنتتەرىمىز دەپ ءبىلدى. ءبىز سول اعالار ۇلگىسىنەن ونەگە الۋىمىز كەرەك. قازاقتار وزبەكتەردى قاتتى باعالايدى, ال بىزدەرگە قازاقتاردىڭ دوسقا پەيىلى, مەيماندوستىعى, ەشكىمدى جات كورمەيتىن كەڭ جۇرەگى ۇنايدى”, دەيدى يكرام.
حالىقتار دوستىعىنا ولشەۋسىز ەڭبەك ءسىڭىرىپ جاتقان وبلىستىق وزبەك مادەني ورتالىعى 1992 جىلى قۇرىلعان.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اۋماعىندا 2010 جىلدىڭ ەسەبىمەن العاندا 425110 وزبەك تۇرادى. باسقا ەتنوس وكىلدەرىمەن سالىستىرعاندا, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا وزبەكتەر ەكىنشى ورىندا تۇر.
وبلىس قالالارى مەن اۋداندارىندا ورتالىقتىڭ 11 فيليالى جۇمىس ىستەيدى. وبلىستىق وزبەك مادەني ورتالىعى اتالعان ورتالىقتاردىڭ قىزمەتىن ۇيلەستىرەدى, ولارعا ادىستەمەلىك جانە پراكتيكالىق كومەك كورسەتەدى. وبلىس كولەمىندە جىل سايىن ء“تىل, ءداستۇر جانە مادەنيەت كۇندەرى” مەرەكەسىن, “وفارين”, “لاپار” كونكۋرستارىن, “اسكيا” كۇلكى فەستيۆالىن وتكىزۋ داستۇرگە ۇلاستى. وبلىس تۇرعىندارى ء“ۇمىت”, “نۇر”, “پارۆاز”, “گۋنچا”, “سايرام”, “نۋليفار”, “كۋنگيل”, “يۋلدۋزچا”, “ساداف” سىندى انسامبلدەردى جاقسى بىلەدى. وبلىستىق وزبەك تەاترى جۇمىس ىستەيدى. ورتالىقتىڭ جاستار قاناتى بەلسەندى جۇمىستارىمەن بەلگىلى. مادەني ورتالىقتىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى دارىندى جاستارعا قولداۋ كورسەتىپ, ولاردى مادەني ءىس-شارالارعا, ۇلتتىق مەرەكەلەرگە, حالىقتىق ونەرگە تارتۋ بولىپ تابىلادى.
وبلىستا تازا وزبەك تىلىندە وقىتاتىن 64, ارالاس 75 مەكتەپ جۇمىس جاسايدى. بيىلعى 2009-2010 وقۋ جىلىندا 5 536 ءبىتىرۋشىنىڭ 345-ءسى ۇبت-عا قاتىستى. 89 وقۋشى “التىن بەلگىدەن” ۇمىتكەر.
وبلىس ورتالىعىندا وزبەك تىلىندە 10 باسىلىم شىعادى. بۇدان باسقا وبلىستىق “قازاقستان-شىمكەنت”, “وتىرار”, اۋداندىق “سايرام اقشامى” تەلەارنالارىندا وزبەك تىلىندە حابار-جاڭالىقتار بەرىلەدى.
وبلىسقا بەلگىلى ازامات, قازاقستان جوعارعى كەڭەسى مەن سەزدەرىنە دەلەگات بولعان يساقوۆ ماحاماتراسۋل اقساقال وزبەك مادەني ورتالىعىنىڭ قالىپتاسۋىنا, ەكى حالىقتىڭ اراسىندا دانەكەر بولۋعا بارىنشا اتسالىسقان ەدى. سول ءداستۇر, سول دوستىققا سىنا قاعىلعان كەزى جوق. بۇگىندە وزبەك مادەني ورتالىعى مەملەكەتتىك شارالاردىڭ باسى-قاسىندا جۇرەدى.
سايرام اۋدانىنان وزبەك وبلىستىق دراما تەاترى اشىلعاندا قازاقستان پرەزيدەنتى ارنايى كەلىپ, تۇساۋكەسەر تويىندا بولعان ەدى. ەكى حالىقتىڭ ءتۇبى ءبىر تۇركى بالاسى ەكەندىگىن اڭعارتىپ, وزبەك جۇرتىنا اق تىلەۋ ايتقان.
قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ وسى مادەني شاراعا ارنايى كەلۋى وزبەك ەتنوس وكىلدەرىنىڭ كوڭىلىن مەيلىنشە كوتەردى. قازاقپەن بىرگە وسى ۇلى دالادا بىرگە جاساپ كەلە جاتقاندىعىن ايتىپ, مەملەكەتتىك تۇتاستىقتى ساقتاۋدا قويان-قولتىق جۇمىس جاساپ كەلەدى.
وزبەك مادەني ورتالىعى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى يشپۋلات قىرعىزباەۆ ءبىلىم سالاسىن كوتەرۋدە ۇلكەن جۇمىستارعا باستاماشى بولا ءبىلدى. وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنان قازاقستانداعى وزبەك تۇلەكتەرى ءۇشىن ءبىرتالاي كۆوتا بولگىزدى. وزبەكستانداعى قازاق جاستا-رىنىڭ قازاقستاندا ءبىلىم الۋىنا سەپتەستى. يشپۋلاتتىڭ ءىسىن ابدۋحامكوۆ ابدۋۆالي مەن بەگمات تۇردىقۇلوۆ جالعاستىرىپ كەلەدى. وزبەك مادەني ۇلتتىق ورتالىعى مەن وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن وزبەك ءتىلى مەن ادەبيەتىنەن وبلىستىق اۋقىمدا وتكەن وليمپيادا قازىر رەسپۋبليكالىق مارتەبە العان.
ورتالىق مەملەكەتتىك ءتىلدى وزبەك جاستارىنىڭ تەرەڭ بىلۋىنە ۇيىتقى بولىپ كەلەدى. مەملەكەتتىك تىلدە عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيالار مەن كونكۋرستار ءجيى وتەدى. بۇعان پارلامەنت دەپۋتاتتارى ساتىبالدى يبراگيموۆ پەن روزاقۇل حالمۇرادوۆ جانە وبلىس, اۋدان ءماسليحاتتارىنىڭ دەپۋتاتتارى قاتىسقانىن سان رەت كوردىك.
قازاقستان باسەكەگە قابىلەتتى ەلۋ ەلدىڭ قاتارىنا ەركىن كىرۋى ءۇشىن ساپالى قادرلاردى مەكتەپ پارتاسىنان باستاپ دايىنداۋ كەرەك. سايرام اۋدانىنداعى يۋ.سارەمي اتىنداعى مەكتەپ-گيمنازيا ومىرىنەن وسىنى ايقىن بايقاۋعا بولادى. مۇندا 5-6 جىلدان بەرى مەملەكەتتىك تىلدەن بولەك, وزبەك, ورىس جانە شەت تىلدەردىڭ بىرىنەن ساباق بەرىلەدى. ناتيجە جامان ەمەس. 2007 جىلى وسى مەكتەپتىڭ تۇلەكتەرى 40 گرانتقا يە بولسا, ءبىر جىلدان سوڭ مەكتەپ-گيمنازيانى تامامداعان 92 تۇلەكتىڭ 72-ءسى قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندا-رىنىڭ گرانتىن جەڭىپ الدى. ال مادەني ورتالىقتىڭ تاعى ءبىر بەلدى مۇشەسى ماماجانوۆ شۇكىريللو قاجى ءدىني باعىتتا شىعاتىن “سايرام سابوسي” گازەتىنىڭ قۇرىلتايشىسى بولىپ وتىر. قاجىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جاستاردى وتان سۇيۋگە, پاتريوتيزمگە ءتاربيەلەۋ ماقساتىندا دوڭگەلەك ۇستەلدەر وتكىزىلىپ تۇرادى.
حالىق ءۇشىن پايدالى ىسكە يسمايلوۆا تۇرسىنوي, قىرعىزباەۆ گايروت, ناروۆا گۇلنار, ماحامادجانوۆا راحبارا, مۇحيددينوۆ حايتمۇراد, اتاجانوۆ اكمال, تەشەباەۆا حاميدا, اليمجانوۆا فەرۋزا سەكىلدى كوپتى كورگەن جاندار ارالاسىپ, بەلسەندى جۇمىس جاسايدى. ولار حالىق اراسىندا وزبەك حالقىنىڭ سالت-داستۇرلەرى, ءتىلى مەن مادەنيەتى جايىندا پىكىر الىسىپ, جۇرتتىڭ رۋحاني جاعىنان مەشەۋ بولماۋىنا سەپتەسىپ كەلەدى. ءتىلى, ءدىلى ساقتالماعان حالىق – كەلەشەگى جوق حالىق.
تۋعان جەرگە قۇرمەت ەتۋگە بولادى, مىندەت ەتۋگە بولمايدى. كوپتەگەن يگى شارالاردىڭ ىشىندە ءوز ىسىمەن ۇلگى بولىپ جۇرگەن جايساڭ اعالار بار. سولاردىڭ ءبىرى قازاقستان ينجەنەرلەر اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, پروفەسسور, حيميا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, نيۋ-يورك اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, رەسپۋبليكا مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, كوپتەگەن مەملەكەتتىك ناگرادالاردىڭ يەسى يريسمبەتوۆ ماحمۋدجان مەن تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ابدۋۆالەۆ تۋلەنباي سياقتى اعالار. جاستار ارتىندا ولمەيتىندەي ءىز قالدىرعان وسىنداي جانداردىڭ ۇلگىسىمەن ءوسىپ كەلەدى.
حالىقتىڭ ءتىلى مەن مادەنيەتىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان جازۋشىلار مەن اقىنداردىڭ ۇلكەن ءبىر شوعىرى بار. ەرنازار روزمەتوۆ, باحادير سابيتوۆ, حاۆازمات كوچكاروۆ, زاكيرجان مومينجانوۆ, ابدرۋراحيم پراتوۆ, يبراحيم حۋحكيەۆ, يكرام حاشيمجانوۆ, مۇرادجان ابۋباكيروۆ سياقتى قالامگەرلەر قازاقستان جازۋشىلار جانە جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەلەرى بولعاندى-عىن ارداق تۇتادى. قالامىمەن ەل اراسىن ءبولشەكتەۋ ءۇشىن ەمەس, ىرگەسىن بۇتىندەۋگە, دوستىقتىڭ بەرىك بولۋىنا قىزمەت ەتىپ كەلە جاتقان شىعارماشىلىق يەلەرى وزبەكستان جازۋشىلار جانە جۋرناليستەر وداعىمەن تىعىز-قارىم قاتىناس جاساپ, ونداعى اقىن-جازۋشىلاردىڭ قازاقستاندا كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرۋىنا ۇيىتقى بولىپ كەلەدى.
“وزبەك حالقىنىڭ سالت-داستۇرلەرى, ءتىلىنىڭ كۇنى” مەيرامى سايرام اۋدانىندا اتالىپ وتكەندە وزبەكستاننان “نۋرونيلار جامگارمايس” رەسپۋبليكالىق قورىنىڭ توراعاسى نۋمون كاسيموۆ باستاعان اقىندارى مەن جازۋشىلار, تاشكەنت وبلىسىنىڭ سپورت جانە مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باستىعى ماحمۋدجان ابدۋنازاروۆ سياقتى قادىرلى قوناقتار ارنايى كەلدى.
وزبەك مادەني ورتالىعى وزبەكستانداعى قازاق مادەني ورتالىعىمەن جاندى بايلانىس جاساپ تۇرادى. جىزاق وبلىسىنداعى گاگارين قالاسىندا قازاق دراما تەاترى اشىلعاندا اعايىننىڭ قۋانىشىن بىرگە ءبولىستى. جىزاق جانە سايرام دراما تەاترلارى ءبىر-بىرىمەن سپەكتاكلدەر الماسىپ تۇرادى.
قازاقستاندا تاعدىر تالايىمەن ورنىققان, ءوزىن وسى جەردىڭ ءبىر بولشەگىندەي كورەتىن وزبەك اعايىندار قيىن-قىستاۋ كەزدەردە دە شەتتە قالىپ كەتپەيدى.
سوناۋ ءبىر جىلى كۇرت ەرىگەن قاردان وڭتۇستىكتىڭ ءۇش اۋدانىنداعى ەكى مىڭعا جۋىق وتباسىنىڭ ۇيلەرى قارعىن سۋعا جەم بولدى.
ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن ۇكىمەت ىسكە كىرىسكەندە حالىق تا شەتىن كوتەرىپ كەتتى. سوندا وسى وزبەك مادەني ورتالىعىنىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن “وفوت ايتيب كەلمايدي” اكتسياسى ءوتىپ, سارىاعاش اۋدانىندا تاسقىن سۋدان زارداپ شەككەندەرگە 2 ملن. 300 مىڭ تەڭگە كومەك بەرگەن.
– ءبىز ءوزىمىزدى قازاق حالقىنىڭ ءبىر بولشەگىندەي سەزىنەمىز, – دەيدى وبلىستىق وزبەك گازەتىنىڭ باس رەداكتورى مۋرادجان ابۋباكيروۆ.
– قازاقستان قيىن-قىستاۋ كەزدە باستارىنا ءىس تۇسكەن جۇزدەگەن ۇلتقا پانا بولدى. اكە-شەشەسىندەي قامقورلىق كورسەتتى. ال ءبىزدىڭ ءجونىمىز بولەك. ەنشى الىسپاعان اعايىندارداي قازاقتارمەن بىرگە ءومىر ءسۇرىپ كەلەمىز. وسىنى سايرامداعى وزبەك دراما تەاترىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ تا ەرەكشە ايتقان بولاتىن. قازاقتاردىڭ ءبىزدى ءوزىمسىنىپ, ىشكە تارتاتىندىعى جۇرەگىمىزدى جىلىتادى.
راس, قازاقتىڭ دوسقا قۇشاعى ءوزىنىڭ سالقار دالاسىنداي كەڭ. پەيىلى ىستىق. اعايىنعا ءتورىن بەرەدى.
سانداعان عاسىرلار بويى بىرگە جاساپ, قۋانىش پەن قايعىنى قاتار كوتەرىپ كەلە جاتقان سوڭ با, مۇنداعى وزبەكتەر وزدەرىن وسى ەلدە ۋاقىتشا جۇرگەندەي ەشقاشان سەزىنگەن ەمەس.
وزبەكستانعا ساپارلاپ بارسا ونداعى اعايىندارى “قازاق سياقتى اشىقسىڭدار, تىلدەرىڭ دە قازاق” دەپ كۇلەدى ەكەن.
قازاق ەمەسپىز دەپ بويدى الا قاشاتىن بۇلار ەمەس.
قازىعۇرت اۋدانىنىڭ اكىمى تۇمانباي اليەۆ ۋاقىتىندا كاسىپكەرلىكپەن اينالىسقان. ءىستىڭ ىعىتىن بىلەدى. قازىعۇرتقا دەيىن سايرام اۋدانىنداعى اقسۋكەنت قالاسىنىڭ اكىمى بولعان. قارابۇلاق سەكىلدى اۋىلداردا جايىلىمدىق جەرلەر جوق بولسا دا ونداعى وزبەك اعايىندار دەنى 100-200 باس ءىرى قارانى بورداقىلاپ, كول-كوسىر پايدا تاۋىپ وتىر. تۇمانباي اليەۆ قازىعۇرتتان ءبىر توپ كاسىپكەردى اپارىپ, جۇمىستارىمەن تانىستىرعان ەكەن. كوزدەرى وتتاي جانعان كاسىپكەرلەردىڭ الدى وسى جۇمىستى ۇيىمداستىرۋعا بەل شەشە كىرىسىپ كەتتى.
ء“بىز – اعايىنبىز”. وسىنى وزبەك تە ايتادى, قازاق تا ايتادى. باۋىرلاستار ءبىر-ءبىرىنىڭ جاقسى قاسيەتتەرىنەن ۇيرەنىپ, ءبىر-بىرىنە دەمەۋ بولىپ كەلەدى. دوسقا قۇشاعى اشىق قازاقتار ء“وزىمىزدىڭ وزبەكتەر عوي” دەپ وزىمسىنەدى. ال ءوزىمىز دەگەن... ءوزىمىز عوي, توننىڭ ىشكى باۋىنداي جاقىندىقتى بىلدىرەدى.
“قازاقستان ءوز ىشىندە ۇلتارالىق تاتۋلىق نەگىزىندە ساياسي تۇراقتىلىقتى بەرىك ورنىقتىردى. سوندىقتان دا قازاقستان دۇنيە جۇزىندە ەشكىمگە ۇقسامايتىن, تەك قانا ءوز ەلىمىزدىڭ ىشكى ەرەكشەلىكتەرىنەن تۋىندايتىن, ۋاقىت سىنىنان سۇرىنبەي وتكەن ساياسي, الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جانە ۇلتتىق دامۋدىڭ قازاقستاندىق مودەلىن قالىپتاستىردى. بۇل بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ ابىروي-بەدەلىن بۇرىن-سوڭدى جەتپەگەن بيىككە كوتەرىپ, ءبىزدى الەمدىك دامۋدىڭ الدىڭعى قاتارىنا شىعاردى. ءدال وسى تاريحي كەزەڭدە قازاق حالقى تاعى دا ءوزىنىڭ ۇزدىك قاسيەتتەرىن تانىتىپ, ەلىمىزدى مەكەندەگەن كوپ ۇلت پەن ۇلىستىڭ باسىن قوسىپ, تاۋەلسىز ەل بولا الاتىنىن كورسەتتى. كورسەتىپ قانا قويعان جوق, دۇنيە جۇزىنە ۇلگى بولا ءبىلدى.
بارىنە دە ءادىل باعاسىن بەرەتىن – ۋاقىت. ءوزى جۇرگەن ورتانىڭ جاراستىعىن ويلاعان ادام عانا جاراسىمدى ءومىر سۇرە الادى. قازاقستاننىڭ ىشكى ساياساتىندا ەتنوسارالىق كەلىسىم باستى ءرول اتقارىپ, ونىڭ جۇزەگە اسۋ تەتىكتەرى ءومىر تالابىنا ساي ايقىندالدى. قازىر, مىنە, ەل قاۋىپسىزدىگىنىڭ ىشكى سيپاتىندا اتالمىش سالاعا باسىمدىق بەرىلە وتىرىپ, ونىڭ ساياسي نەگىزدەمەسى ەلدەگى ۇساق ەتنوستاردىڭ مۇددەسىن قازاق ۇلتى مەن قازاقستان مەملەكەتىنىڭ مۇددەسى ەسەبىنەن قامتۋ قولعا الىندى. بۇل سايىپ كەلگەندە, ءوزىن اقتايتىنداي ساياسي تەتىك. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى اتاۋىنان “حالىقتارى” ءسوزى ىعىستى. ويتكەنى قازاقستان ۋنيتارلى مەملەكەت جانە بۇل ەلدە ءبىر عانا حالىق تۇرادى. ۇلتتىق يدەياعا الەمدىك اقىل-وي مەن ونى قاجەت ەتكەن ۇلتتىڭ دانالىعى, بۇگىنگى ەستى ۇلدارىنىڭ كورەگەندىگى مەن بىلىكتىلىگى, مەملەكەتتىڭ ساياسي قۋاتى كەرەك.
قۋاتتىلىعى جاعىنان الەمدە ءتورتىنشى ورىن الاتىن يادرولىق قارۋ-جاراقتان باس تارتقان بىردەن-ءبىر مەملەكەت قازاقستان شىن مانىندە الەمگە بايىپتى وي ايتۋعا لايىقتى ەل. ءبىز الەمدىك ساياساتتى باقىلاپ قانا وتىرماي, الەمدىك ارەنادا جۇرت ساناساتىنداي تۇعىرعا كوتەرىلدىك. قازىر حالقىنىڭ باسىم بولىگى مۇسىلمان سانالاتىن, تاريحتا تۇڭعىش رەت ازيالىق مەملەكەت ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋدە. مىنە, بىزدەر, قازاقتىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ارقاسىندا عاجاپ تاريحي ۇردىستەردىڭ كۋاسى بولۋدامىز.
عاسىرلاردىڭ سىن تەزىنەن اتتاپ ءوتىپ, قۇتتى دا قايىرلى كۇنگە جەتكەنىمىزگە تاۋبە ايتاسىڭ”.
بۇل وبلىستىق وزبەك مادەني ورتالىعىنىڭ توراعاسى يكرام حاشيمجانوۆتىڭ جۇرەكجاردى ءسوزى. اعايىننىڭ, ءوزىمىزدىڭ وزبەكتىڭ ءسوزى.
باقتيار تايجان, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
وتىرار اۋدانىنىڭ اكىمى بەيبىت سىزدىقوۆ وسى قىزمەتكە دەيىن تۇركىستان قالاسىندا اكىم بولعان ەدى. وتىراردا وتكىزگەن ءبىر جيىنىنا قاتىستىق. “تۇركىستانداعى ءوزىمىزدىڭ وزبەك اعايىندارىمىزدىڭ كەدەيى جوق, – دەدى بەيبىت شالدار ۇلى. – وتە ەڭبەكقور حالىق. ءتىپتى ءوز ۇيىنە جاققان وتىنىنىڭ جىلۋىن ەسىك الدىنداعى شاعىن جىلىجايى ارقىلى جىبەرىپ, پايداعا شىعادى. قيار ەگەدى, قىزاناق ەگەدى. وزدەرىڭىز بايقادىڭىزدار عوي, تۇركىستاندا كوكونىس, ازىق-ت ۇلىك ارزان. سوناۋ اقتوبەدەن مىنا جەزقازعانعا دەيىن جۇك ماشينەلەرىن تىرەپ قويىپ, العاشقى قار تۇسكەنگە دەيىن قاۋىن-قاربىز تاسيدى.
تۇركىستانعا باۋ-باقشا ونىمدەرى باسقا جاقتان اكەلىنىپ جاتقان جوق. سونداعى اعايىنداردىڭ تابان اقى, ماڭداي تەرىنىڭ وتەۋى.
وتىرار تۇركىستانمەن كورشى. ءبىر بەلدەۋدە جاتىر. جەر ورتاق. كۇن ورتاق. جەل, سۋ ورتاق. ونداعى مولشىلىق نەگە سىزدەردە بولماسقا؟ ءبىز وزبەك اعايىندارىمىزدان ۇيرەنۋىمىز كەرەك”.
اكىم ماجىلىستە اڭگىمەنى وسىلايشا قابىرعاسىنان قويدى. ەشكىم داۋ ايتقان جوق. ايتسا, قازاق تا باي بولسىن دەگەن نيەت.
تۇركىستاندى بىلەمىز عوي. وزبەك اعايىندارىمىزدىڭ قارا شارۋاعا مىقتى ەكەندىگى بەلگىلى. ەسىگىنىڭ الدىنداعى الاقانداي جەرىنەن ءبىر ماۋسىمدا ەكى-ءۇش قايتارا ءونىم الىپ, داستارقانى جايناپ وتىرادى. بار بولسا تاسىنبايدى, جوق بولسا اياققا باس ۇرىپ جالىنبايدى. ماڭداي تەرىنەن كورەدى. ءوڭتۇستىكتىڭ ادامدارىنىڭ جۇرەگى ءوزىنىڭ تابيعاتىنداي جۇمساق. مىناۋ وزگە ۇلت وكىلى دەپ سىرتقا تەبە بەرمەيدى. قازاقستاننان قونىس تاپقاندار جۇرەك جىلۋىن بىلدىرسە, قازاقتار ەكى ەسە ىستىق ىقىلاسپەن جاۋاپ بەرەدى. ونى وزگە ۇلت وكىلدەرى تۇسىنەدى.
كەشەگى يمپەريانىڭ ىقپالىمەن ءالى دە شوۆينيستىك پيعىلدا, ۋاقىتشا قوناقتا جۇرگەندەي سەزىنەتىن بىرەن-ساراندار بولماسا, وسىنداعى وزبەك, تۇرىك, پارسى, كورەي اعايىنداردىڭ الدى ماقال-ماتەلدەتىپ ءسويلەگەندە قازاقتاردىڭ ءوزىن جاڭىلدىرىپ جىبەرەدى.
كەڭقولتىق قازاقتىڭ مەيىرىنىڭ تاسۋىنا, قولىنداعى نانىنىڭ جارتىسىن ءبولىپ بەرۋىنە وسىنىڭ ءوزى جەتىپ جاتىر.
وبلىستىق وزبەك ورتالىعىنىڭ توراعاسى يكرام حاكيمجانوۆپەن ءجيى ۇشىراسىپ تۇرامىز. ىشىندە قىرتىسى جوق جارقىلداعان ازامات.
“تاتۋ ەلگە تىنىشتىق پەن تاتۋلىق ءناسىپ”, دەپ كۇلتەگىن بابامىز ايتقانداي, ءبىزدىڭ بەرەكەمىز – بىرلىكتە. قازاق, وزبەك دەپ بولەتىن ەشتەڭە جوق, بۇلاي ەتۋ – ارامىزدى ايىرعىسى كەلەتىندەردىڭ, ەكى تۋىسقان حالىقتىڭ جاراسىمدى تاتۋلىعىن, ەل ىشىندەگى تىنىشتىقتى قالامايتىنداردىڭ ارەكەتى. قازاق وراز جاندوسوۆ تاشكەنتتە بيلىك جۇرگىزىپ, مۇستافا شوقاي قوقان رەسپۋبليكاسىن قۇرعاندا, سوندا تۇراتىن اعايىندار بۇلار سىرتتان كەلدى دەگەن جوق, تۇركى حالىقتارىنىڭ باسىن ءبىر ماقساتقا جۇمىلدىراتىن, بوداندىقتىڭ بۇعاۋىنان قۇتقاراتىن ادال پەرزەنتتەرىمىز دەپ ءبىلدى. ءبىز سول اعالار ۇلگىسىنەن ونەگە الۋىمىز كەرەك. قازاقتار وزبەكتەردى قاتتى باعالايدى, ال بىزدەرگە قازاقتاردىڭ دوسقا پەيىلى, مەيماندوستىعى, ەشكىمدى جات كورمەيتىن كەڭ جۇرەگى ۇنايدى”, دەيدى يكرام.
حالىقتار دوستىعىنا ولشەۋسىز ەڭبەك ءسىڭىرىپ جاتقان وبلىستىق وزبەك مادەني ورتالىعى 1992 جىلى قۇرىلعان.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اۋماعىندا 2010 جىلدىڭ ەسەبىمەن العاندا 425110 وزبەك تۇرادى. باسقا ەتنوس وكىلدەرىمەن سالىستىرعاندا, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا وزبەكتەر ەكىنشى ورىندا تۇر.
وبلىس قالالارى مەن اۋداندارىندا ورتالىقتىڭ 11 فيليالى جۇمىس ىستەيدى. وبلىستىق وزبەك مادەني ورتالىعى اتالعان ورتالىقتاردىڭ قىزمەتىن ۇيلەستىرەدى, ولارعا ادىستەمەلىك جانە پراكتيكالىق كومەك كورسەتەدى. وبلىس كولەمىندە جىل سايىن ء“تىل, ءداستۇر جانە مادەنيەت كۇندەرى” مەرەكەسىن, “وفارين”, “لاپار” كونكۋرستارىن, “اسكيا” كۇلكى فەستيۆالىن وتكىزۋ داستۇرگە ۇلاستى. وبلىس تۇرعىندارى ء“ۇمىت”, “نۇر”, “پارۆاز”, “گۋنچا”, “سايرام”, “نۋليفار”, “كۋنگيل”, “يۋلدۋزچا”, “ساداف” سىندى انسامبلدەردى جاقسى بىلەدى. وبلىستىق وزبەك تەاترى جۇمىس ىستەيدى. ورتالىقتىڭ جاستار قاناتى بەلسەندى جۇمىستارىمەن بەلگىلى. مادەني ورتالىقتىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى دارىندى جاستارعا قولداۋ كورسەتىپ, ولاردى مادەني ءىس-شارالارعا, ۇلتتىق مەرەكەلەرگە, حالىقتىق ونەرگە تارتۋ بولىپ تابىلادى.
وبلىستا تازا وزبەك تىلىندە وقىتاتىن 64, ارالاس 75 مەكتەپ جۇمىس جاسايدى. بيىلعى 2009-2010 وقۋ جىلىندا 5 536 ءبىتىرۋشىنىڭ 345-ءسى ۇبت-عا قاتىستى. 89 وقۋشى “التىن بەلگىدەن” ۇمىتكەر.
وبلىس ورتالىعىندا وزبەك تىلىندە 10 باسىلىم شىعادى. بۇدان باسقا وبلىستىق “قازاقستان-شىمكەنت”, “وتىرار”, اۋداندىق “سايرام اقشامى” تەلەارنالارىندا وزبەك تىلىندە حابار-جاڭالىقتار بەرىلەدى.
وبلىسقا بەلگىلى ازامات, قازاقستان جوعارعى كەڭەسى مەن سەزدەرىنە دەلەگات بولعان يساقوۆ ماحاماتراسۋل اقساقال وزبەك مادەني ورتالىعىنىڭ قالىپتاسۋىنا, ەكى حالىقتىڭ اراسىندا دانەكەر بولۋعا بارىنشا اتسالىسقان ەدى. سول ءداستۇر, سول دوستىققا سىنا قاعىلعان كەزى جوق. بۇگىندە وزبەك مادەني ورتالىعى مەملەكەتتىك شارالاردىڭ باسى-قاسىندا جۇرەدى.
سايرام اۋدانىنان وزبەك وبلىستىق دراما تەاترى اشىلعاندا قازاقستان پرەزيدەنتى ارنايى كەلىپ, تۇساۋكەسەر تويىندا بولعان ەدى. ەكى حالىقتىڭ ءتۇبى ءبىر تۇركى بالاسى ەكەندىگىن اڭعارتىپ, وزبەك جۇرتىنا اق تىلەۋ ايتقان.
قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ وسى مادەني شاراعا ارنايى كەلۋى وزبەك ەتنوس وكىلدەرىنىڭ كوڭىلىن مەيلىنشە كوتەردى. قازاقپەن بىرگە وسى ۇلى دالادا بىرگە جاساپ كەلە جاتقاندىعىن ايتىپ, مەملەكەتتىك تۇتاستىقتى ساقتاۋدا قويان-قولتىق جۇمىس جاساپ كەلەدى.
وزبەك مادەني ورتالىعى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى يشپۋلات قىرعىزباەۆ ءبىلىم سالاسىن كوتەرۋدە ۇلكەن جۇمىستارعا باستاماشى بولا ءبىلدى. وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنان قازاقستانداعى وزبەك تۇلەكتەرى ءۇشىن ءبىرتالاي كۆوتا بولگىزدى. وزبەكستانداعى قازاق جاستا-رىنىڭ قازاقستاندا ءبىلىم الۋىنا سەپتەستى. يشپۋلاتتىڭ ءىسىن ابدۋحامكوۆ ابدۋۆالي مەن بەگمات تۇردىقۇلوۆ جالعاستىرىپ كەلەدى. وزبەك مادەني ۇلتتىق ورتالىعى مەن وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن وزبەك ءتىلى مەن ادەبيەتىنەن وبلىستىق اۋقىمدا وتكەن وليمپيادا قازىر رەسپۋبليكالىق مارتەبە العان.
ورتالىق مەملەكەتتىك ءتىلدى وزبەك جاستارىنىڭ تەرەڭ بىلۋىنە ۇيىتقى بولىپ كەلەدى. مەملەكەتتىك تىلدە عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيالار مەن كونكۋرستار ءجيى وتەدى. بۇعان پارلامەنت دەپۋتاتتارى ساتىبالدى يبراگيموۆ پەن روزاقۇل حالمۇرادوۆ جانە وبلىس, اۋدان ءماسليحاتتارىنىڭ دەپۋتاتتارى قاتىسقانىن سان رەت كوردىك.
قازاقستان باسەكەگە قابىلەتتى ەلۋ ەلدىڭ قاتارىنا ەركىن كىرۋى ءۇشىن ساپالى قادرلاردى مەكتەپ پارتاسىنان باستاپ دايىنداۋ كەرەك. سايرام اۋدانىنداعى يۋ.سارەمي اتىنداعى مەكتەپ-گيمنازيا ومىرىنەن وسىنى ايقىن بايقاۋعا بولادى. مۇندا 5-6 جىلدان بەرى مەملەكەتتىك تىلدەن بولەك, وزبەك, ورىس جانە شەت تىلدەردىڭ بىرىنەن ساباق بەرىلەدى. ناتيجە جامان ەمەس. 2007 جىلى وسى مەكتەپتىڭ تۇلەكتەرى 40 گرانتقا يە بولسا, ءبىر جىلدان سوڭ مەكتەپ-گيمنازيانى تامامداعان 92 تۇلەكتىڭ 72-ءسى قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندا-رىنىڭ گرانتىن جەڭىپ الدى. ال مادەني ورتالىقتىڭ تاعى ءبىر بەلدى مۇشەسى ماماجانوۆ شۇكىريللو قاجى ءدىني باعىتتا شىعاتىن “سايرام سابوسي” گازەتىنىڭ قۇرىلتايشىسى بولىپ وتىر. قاجىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جاستاردى وتان سۇيۋگە, پاتريوتيزمگە ءتاربيەلەۋ ماقساتىندا دوڭگەلەك ۇستەلدەر وتكىزىلىپ تۇرادى.
حالىق ءۇشىن پايدالى ىسكە يسمايلوۆا تۇرسىنوي, قىرعىزباەۆ گايروت, ناروۆا گۇلنار, ماحامادجانوۆا راحبارا, مۇحيددينوۆ حايتمۇراد, اتاجانوۆ اكمال, تەشەباەۆا حاميدا, اليمجانوۆا فەرۋزا سەكىلدى كوپتى كورگەن جاندار ارالاسىپ, بەلسەندى جۇمىس جاسايدى. ولار حالىق اراسىندا وزبەك حالقىنىڭ سالت-داستۇرلەرى, ءتىلى مەن مادەنيەتى جايىندا پىكىر الىسىپ, جۇرتتىڭ رۋحاني جاعىنان مەشەۋ بولماۋىنا سەپتەسىپ كەلەدى. ءتىلى, ءدىلى ساقتالماعان حالىق – كەلەشەگى جوق حالىق.
تۋعان جەرگە قۇرمەت ەتۋگە بولادى, مىندەت ەتۋگە بولمايدى. كوپتەگەن يگى شارالاردىڭ ىشىندە ءوز ىسىمەن ۇلگى بولىپ جۇرگەن جايساڭ اعالار بار. سولاردىڭ ءبىرى قازاقستان ينجەنەرلەر اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, پروفەسسور, حيميا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, نيۋ-يورك اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, رەسپۋبليكا مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, كوپتەگەن مەملەكەتتىك ناگرادالاردىڭ يەسى يريسمبەتوۆ ماحمۋدجان مەن تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ابدۋۆالەۆ تۋلەنباي سياقتى اعالار. جاستار ارتىندا ولمەيتىندەي ءىز قالدىرعان وسىنداي جانداردىڭ ۇلگىسىمەن ءوسىپ كەلەدى.
حالىقتىڭ ءتىلى مەن مادەنيەتىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان جازۋشىلار مەن اقىنداردىڭ ۇلكەن ءبىر شوعىرى بار. ەرنازار روزمەتوۆ, باحادير سابيتوۆ, حاۆازمات كوچكاروۆ, زاكيرجان مومينجانوۆ, ابدرۋراحيم پراتوۆ, يبراحيم حۋحكيەۆ, يكرام حاشيمجانوۆ, مۇرادجان ابۋباكيروۆ سياقتى قالامگەرلەر قازاقستان جازۋشىلار جانە جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەلەرى بولعاندى-عىن ارداق تۇتادى. قالامىمەن ەل اراسىن ءبولشەكتەۋ ءۇشىن ەمەس, ىرگەسىن بۇتىندەۋگە, دوستىقتىڭ بەرىك بولۋىنا قىزمەت ەتىپ كەلە جاتقان شىعارماشىلىق يەلەرى وزبەكستان جازۋشىلار جانە جۋرناليستەر وداعىمەن تىعىز-قارىم قاتىناس جاساپ, ونداعى اقىن-جازۋشىلاردىڭ قازاقستاندا كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرۋىنا ۇيىتقى بولىپ كەلەدى.
“وزبەك حالقىنىڭ سالت-داستۇرلەرى, ءتىلىنىڭ كۇنى” مەيرامى سايرام اۋدانىندا اتالىپ وتكەندە وزبەكستاننان “نۋرونيلار جامگارمايس” رەسپۋبليكالىق قورىنىڭ توراعاسى نۋمون كاسيموۆ باستاعان اقىندارى مەن جازۋشىلار, تاشكەنت وبلىسىنىڭ سپورت جانە مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باستىعى ماحمۋدجان ابدۋنازاروۆ سياقتى قادىرلى قوناقتار ارنايى كەلدى.
وزبەك مادەني ورتالىعى وزبەكستانداعى قازاق مادەني ورتالىعىمەن جاندى بايلانىس جاساپ تۇرادى. جىزاق وبلىسىنداعى گاگارين قالاسىندا قازاق دراما تەاترى اشىلعاندا اعايىننىڭ قۋانىشىن بىرگە ءبولىستى. جىزاق جانە سايرام دراما تەاترلارى ءبىر-بىرىمەن سپەكتاكلدەر الماسىپ تۇرادى.
قازاقستاندا تاعدىر تالايىمەن ورنىققان, ءوزىن وسى جەردىڭ ءبىر بولشەگىندەي كورەتىن وزبەك اعايىندار قيىن-قىستاۋ كەزدەردە دە شەتتە قالىپ كەتپەيدى.
سوناۋ ءبىر جىلى كۇرت ەرىگەن قاردان وڭتۇستىكتىڭ ءۇش اۋدانىنداعى ەكى مىڭعا جۋىق وتباسىنىڭ ۇيلەرى قارعىن سۋعا جەم بولدى.
ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن ۇكىمەت ىسكە كىرىسكەندە حالىق تا شەتىن كوتەرىپ كەتتى. سوندا وسى وزبەك مادەني ورتالىعىنىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن “وفوت ايتيب كەلمايدي” اكتسياسى ءوتىپ, سارىاعاش اۋدانىندا تاسقىن سۋدان زارداپ شەككەندەرگە 2 ملن. 300 مىڭ تەڭگە كومەك بەرگەن.
– ءبىز ءوزىمىزدى قازاق حالقىنىڭ ءبىر بولشەگىندەي سەزىنەمىز, – دەيدى وبلىستىق وزبەك گازەتىنىڭ باس رەداكتورى مۋرادجان ابۋباكيروۆ.
– قازاقستان قيىن-قىستاۋ كەزدە باستارىنا ءىس تۇسكەن جۇزدەگەن ۇلتقا پانا بولدى. اكە-شەشەسىندەي قامقورلىق كورسەتتى. ال ءبىزدىڭ ءجونىمىز بولەك. ەنشى الىسپاعان اعايىندارداي قازاقتارمەن بىرگە ءومىر ءسۇرىپ كەلەمىز. وسىنى سايرامداعى وزبەك دراما تەاترىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ تا ەرەكشە ايتقان بولاتىن. قازاقتاردىڭ ءبىزدى ءوزىمسىنىپ, ىشكە تارتاتىندىعى جۇرەگىمىزدى جىلىتادى.
راس, قازاقتىڭ دوسقا قۇشاعى ءوزىنىڭ سالقار دالاسىنداي كەڭ. پەيىلى ىستىق. اعايىنعا ءتورىن بەرەدى.
سانداعان عاسىرلار بويى بىرگە جاساپ, قۋانىش پەن قايعىنى قاتار كوتەرىپ كەلە جاتقان سوڭ با, مۇنداعى وزبەكتەر وزدەرىن وسى ەلدە ۋاقىتشا جۇرگەندەي ەشقاشان سەزىنگەن ەمەس.
وزبەكستانعا ساپارلاپ بارسا ونداعى اعايىندارى “قازاق سياقتى اشىقسىڭدار, تىلدەرىڭ دە قازاق” دەپ كۇلەدى ەكەن.
قازاق ەمەسپىز دەپ بويدى الا قاشاتىن بۇلار ەمەس.
قازىعۇرت اۋدانىنىڭ اكىمى تۇمانباي اليەۆ ۋاقىتىندا كاسىپكەرلىكپەن اينالىسقان. ءىستىڭ ىعىتىن بىلەدى. قازىعۇرتقا دەيىن سايرام اۋدانىنداعى اقسۋكەنت قالاسىنىڭ اكىمى بولعان. قارابۇلاق سەكىلدى اۋىلداردا جايىلىمدىق جەرلەر جوق بولسا دا ونداعى وزبەك اعايىندار دەنى 100-200 باس ءىرى قارانى بورداقىلاپ, كول-كوسىر پايدا تاۋىپ وتىر. تۇمانباي اليەۆ قازىعۇرتتان ءبىر توپ كاسىپكەردى اپارىپ, جۇمىستارىمەن تانىستىرعان ەكەن. كوزدەرى وتتاي جانعان كاسىپكەرلەردىڭ الدى وسى جۇمىستى ۇيىمداستىرۋعا بەل شەشە كىرىسىپ كەتتى.
ء“بىز – اعايىنبىز”. وسىنى وزبەك تە ايتادى, قازاق تا ايتادى. باۋىرلاستار ءبىر-ءبىرىنىڭ جاقسى قاسيەتتەرىنەن ۇيرەنىپ, ءبىر-بىرىنە دەمەۋ بولىپ كەلەدى. دوسقا قۇشاعى اشىق قازاقتار ء“وزىمىزدىڭ وزبەكتەر عوي” دەپ وزىمسىنەدى. ال ءوزىمىز دەگەن... ءوزىمىز عوي, توننىڭ ىشكى باۋىنداي جاقىندىقتى بىلدىرەدى.
“قازاقستان ءوز ىشىندە ۇلتارالىق تاتۋلىق نەگىزىندە ساياسي تۇراقتىلىقتى بەرىك ورنىقتىردى. سوندىقتان دا قازاقستان دۇنيە جۇزىندە ەشكىمگە ۇقسامايتىن, تەك قانا ءوز ەلىمىزدىڭ ىشكى ەرەكشەلىكتەرىنەن تۋىندايتىن, ۋاقىت سىنىنان سۇرىنبەي وتكەن ساياسي, الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جانە ۇلتتىق دامۋدىڭ قازاقستاندىق مودەلىن قالىپتاستىردى. بۇل بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ ابىروي-بەدەلىن بۇرىن-سوڭدى جەتپەگەن بيىككە كوتەرىپ, ءبىزدى الەمدىك دامۋدىڭ الدىڭعى قاتارىنا شىعاردى. ءدال وسى تاريحي كەزەڭدە قازاق حالقى تاعى دا ءوزىنىڭ ۇزدىك قاسيەتتەرىن تانىتىپ, ەلىمىزدى مەكەندەگەن كوپ ۇلت پەن ۇلىستىڭ باسىن قوسىپ, تاۋەلسىز ەل بولا الاتىنىن كورسەتتى. كورسەتىپ قانا قويعان جوق, دۇنيە جۇزىنە ۇلگى بولا ءبىلدى.
بارىنە دە ءادىل باعاسىن بەرەتىن – ۋاقىت. ءوزى جۇرگەن ورتانىڭ جاراستىعىن ويلاعان ادام عانا جاراسىمدى ءومىر سۇرە الادى. قازاقستاننىڭ ىشكى ساياساتىندا ەتنوسارالىق كەلىسىم باستى ءرول اتقارىپ, ونىڭ جۇزەگە اسۋ تەتىكتەرى ءومىر تالابىنا ساي ايقىندالدى. قازىر, مىنە, ەل قاۋىپسىزدىگىنىڭ ىشكى سيپاتىندا اتالمىش سالاعا باسىمدىق بەرىلە وتىرىپ, ونىڭ ساياسي نەگىزدەمەسى ەلدەگى ۇساق ەتنوستاردىڭ مۇددەسىن قازاق ۇلتى مەن قازاقستان مەملەكەتىنىڭ مۇددەسى ەسەبىنەن قامتۋ قولعا الىندى. بۇل سايىپ كەلگەندە, ءوزىن اقتايتىنداي ساياسي تەتىك. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى اتاۋىنان “حالىقتارى” ءسوزى ىعىستى. ويتكەنى قازاقستان ۋنيتارلى مەملەكەت جانە بۇل ەلدە ءبىر عانا حالىق تۇرادى. ۇلتتىق يدەياعا الەمدىك اقىل-وي مەن ونى قاجەت ەتكەن ۇلتتىڭ دانالىعى, بۇگىنگى ەستى ۇلدارىنىڭ كورەگەندىگى مەن بىلىكتىلىگى, مەملەكەتتىڭ ساياسي قۋاتى كەرەك.
قۋاتتىلىعى جاعىنان الەمدە ءتورتىنشى ورىن الاتىن يادرولىق قارۋ-جاراقتان باس تارتقان بىردەن-ءبىر مەملەكەت قازاقستان شىن مانىندە الەمگە بايىپتى وي ايتۋعا لايىقتى ەل. ءبىز الەمدىك ساياساتتى باقىلاپ قانا وتىرماي, الەمدىك ارەنادا جۇرت ساناساتىنداي تۇعىرعا كوتەرىلدىك. قازىر حالقىنىڭ باسىم بولىگى مۇسىلمان سانالاتىن, تاريحتا تۇڭعىش رەت ازيالىق مەملەكەت ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋدە. مىنە, بىزدەر, قازاقتىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ارقاسىندا عاجاپ تاريحي ۇردىستەردىڭ كۋاسى بولۋدامىز.
عاسىرلاردىڭ سىن تەزىنەن اتتاپ ءوتىپ, قۇتتى دا قايىرلى كۇنگە جەتكەنىمىزگە تاۋبە ايتاسىڭ”.
بۇل وبلىستىق وزبەك مادەني ورتالىعىنىڭ توراعاسى يكرام حاشيمجانوۆتىڭ جۇرەكجاردى ءسوزى. اعايىننىڭ, ءوزىمىزدىڭ وزبەكتىڭ ءسوزى.
باقتيار تايجان, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
