سۋرەت: ru.freepik.com
جالپى, فرانتسيا 1973 جىلعا دەيىن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ جارتىسىن شەتەلدەن يمپورتتاپ, جارتىسىن مۇنايدان الاتىن. مۇناي داعدارىسى ءبىراز ەسەڭگىرەتكەننەن كەيىن, ەل ۇكىمەتى اتوم ەنەرگەتيكاسىن قارقىندى دامىتۋدى قولعا الدى. قازىر ەلدە 19 اتوم ەلەكتر ستانساسى بار. وندا 56 رەاكتور ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەپ تۇر. رەاكتورلارعا قاجەت وتىن-ۋراندى ءبىزدىڭ ەلدەن الادى. ەلدىڭ يادرولىق قاۋىپسىزدىك باسقارماسى ەڭ جوعارعى قاۋىپسىزدىك ستاندارتىن قولدانادى.
ءبىر قىزىعى, فرانتسۋزدار باسىندا ەڭ ارزان ەلەكتر ەنەرگيا ءوندىرۋ ماقساتىندا عانا يادرولىق ەنەرگەتيكانى دامىتقان. ءبىراز جىلعى ەڭبەكتەن كەيىن رەاكتورلارىن ىسكە قوسا باستادى. ال قازىر وزىنەن ارتىلعان قۋات كوزىن يسپانيا, يتاليا, شۆەيتساريا, ۇلىبريتانياعا ەكسپورتتاپ, جىلىنا 3 ملرد ەۋرو پايدا كورىپ وتىر. ارينە, الەم تاجىربيەسىنە سۇيەنسەك, ەكونوميكانى دەكاربونيزاتسيالاۋدا مۇناي مەن گازدى اتوم ەنەرگياسىمەن الماستىرۋ ماڭىزدى-اق.
«اەس ماڭىنداعى ءومىردىڭ قانداي بولاتىنى بىزگە تاڭسىق. مىسالى, وسى دامپەر اتوم ەلەكتر ستانساسىنىڭ اينالاسىندا تۇرىپ جاتقان ادامدار قالاي ءومىر سۇرەدى, نەندەي تىرشىلىك كەشەدى؟ دامپەر-ان-بيۋرلي ەلدى مەكەنىنەن بىرنەشە شاقىرىم جەردە اەس بار. ۇلكەن يادرولىق رەاكتورلار پاركىنەن شامامەن 10 كم قاشىقتىقتا 630 مىڭعا جۋىق ادام تۇرادى ەكەن. لۋار دەپارتامەنتىنىڭ تۇرعىندارى 40 جىلدان بەرى نىسان ماڭىندا ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى. كەيىنگى جىلدارى قىزىق قۇبىلىس ورناپ, اۋىل حالقىنىڭ سانى ءۇش ەسە وسكەن.
«اەس ماڭىندا ءومىر ءسۇرۋدىڭ ءبىراز ەرەكشەلىگى بار. بىراق ستانسا جانىنداعى ەلدى مەكەن تۇرعىندارى اتوم ەنەرگەتيكاسىنان ەش قورىقپايدى. ويتكەنى ولار اتوم ەلەكتر ستانساسىنىڭ قاۋىپسىز ەكەنىن جاقسى بىلەدى. ونىڭ ۇستىنە اەس جانىنداعى اۋماق قازىنالى ايماقتارعا جاتادى. تۇتاس ايماقتىڭ ەكونوميكاسى ءۇشىن دە ماڭىزى وراسان. جەرگىلىكتى تۇرعىندار ەلەكتر ستانساسىنىڭ جۇمىسىمەن جاقسى تانىس. ونداعى ۇدەرىستى تاماشالاۋ ءۇشىن نىساناعا ارنايى رۇقساتپەن كىرىپ, كورە الادى. بىراق باقىلاۋشى ورگان مەن اقپاراتتاندىرۋ كوميسسياسى كىم كەلسە دە, ول قىزمەتكەر, بيلىك وكىلى, بەلسەندى نەمەسە قاراپايىم تۇرعىن بولسىن قاتاڭ قاداعالايدى», دەيدى جەرگىلىكتى حالىقتى اقپاراتتاندىرۋ كوميسسياسىنىڭ پرەزيدەنتى جاك مەسا «24 KZ» تەلەارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا.
ماماندار 2050 جىلعا قاراي فرانتسيادا توقتى تۇتىنۋ 35%-عا وسەدى دەپ توپشىلاپ وتىر. سوندىقتان ەل ۇكىمەتى الداعى ۋاقىتتا تاعى 14 اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالماقشى. سايكەسىنشە, ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ باعاسى دا تومەندەپ, حالىقتىڭ ساتىپ الۋ قابىلەتى ارتا تۇسەدى.
ء«بىز جاقتاعى اەس قايناعان تىرشىلىكتىڭ قاق ورتاسىندا ورنالاسقان. سول سەبەپتى مۇندا قونىستانعان جەرگىلىكتى حالىقپەن سەنىمدى بايلانىس ورناتۋ وتە ماڭىزدى. مۇنداي سەنىم اشىق پىكىر, ۇگىت-ناسيحات جانە تۇسىندىرمە جۇمىستارى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل جۇمىستاردى جەرگىلىكتى اقپاراتتاندىرۋ كوميسسياسى دەپۋتاتتار, قاۋىمداستىق وكىلدەرى جانە تۇرعىنداردىڭ كومەگىمەن جۇيەلى جۇرگىزىپ وتىر», دەيدى دامپەر اەس ديرەكتورى لوران بەرتە.
