اۋە تاسىمالى: جولاۋشى جايىن كىم ۇعار؟

ارانى اشىلعان اۋە كومپانيالارى

ءتىپتى ەلدەگى اۋە كومپانيالارى مەن جاۋاپتى ورگاندار وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن بەرىلگەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋعا ق ۇلىقسىز­دىق تانىتىپ كەلەدى. سالدارى­نان تۇتىنۋشىلار تاراپىنان شاعىم كوپ, ال ماسەلەنىڭ ءتۇيىنى تار­قاتىلار ءتۇرى جوق. اۋە رەيس­تەرىن كەشىكتىرۋدى ادەتكە اينال­دىرعانى بىلاي تۇرسىن, ميلليونداپ تابىس تاباتىن مونوپوليس­تەر بيلەت باعاسىن اسپانداتۋدان الدىنا جان سالمايتىن كۇيگە جەتتى.

كەيىنگى جىلدارى اۋە كومپانيالارىنا قاتىستى ارىز-شاعىم جيىلەگەن. ماسەلەن, تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتىنىڭ دەرەگىنشە, بىلتىر جارتى جىلدىڭ وزىندە اۋە تاسىمالداۋشىلارىنا 49 ارىز تۇسكەن. ال بيىل العاشقى التى ايداعى شاعىمدار سانى 68%-عا ءوسىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە جو­لاۋ­شى­لار رەيستەردىڭ كەشىگۋى جانە توق­تاتىلۋى, بيلەتتى ساتىپ الۋدان باس تارتۋ جانە رەيستەن باس تارت­قانى ءۇشىن قولما-قول اق­شا­نى قايتارماۋ, بيلەتتەردى ەكى رەت ساتۋ جانە رەيستەردىڭ كەشى­گۋى كەزىندە شارتتاردى ۇسىن­باۋعا قاتىستى بولعان. جالپى, بىل­تىر ءبىر جىل ىشىندە اۋە قىزمەت­تەرىن­ىڭ ساپاسىنا 50 مىڭنان اسا شاعىم تۇسسە, بۇل بۇرناعى جىل­مەن سالىستىرعاندا 40%-عا ارتىق. 

ەلوردالىق تۇرعىن كاۋسار ساتىبال­دىقىزى وسىدان ءبىر اي بۇرىن الماتىعا جولاۋشىلايمىن دەپ ءبىراز جۇيكەسىن جۇقارتقانىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, بيلەتتە كورسەتىلگەن ۋاقىتتىڭ باقانداي ءتورت ساعات كەشىككەنىن اۋەجايعا كەلگەندە ءبىر-اق بىلگەن. الايدا اۋە كومپانياسى ۇشۋ ۋاقىتىن الدىن الا حابارلاعانىن العا تارتىپتى. ونىڭ وزىندە جولاۋشى ۇيدەن ءبىر ساعات بۇرىن شىعىپ كەتكەندە عانا حابارلاما جىبەرگەنى بەلگىلى بولعان. ال, كەرىسىنشە, الماتىدان استاناعا بي­لەت العان امانجول نۇرپەيىسوۆ «ەل ىشىن­دە قاتىناۋىم شەكارا سىرتىنا شىق­قان­نان قىمباتقا ءتۇستى» دەيدى. تەلە­فون قوسىمشاسى ارقىلى جەڭىلدەتىلگەن باعا­عا بيلەت ساتىپ العانىنا وڭباي وكىنگەن ول دا اۋە كومپانياسىنىڭ تويىمسىزدى­عى­نا تاڭدانىسىن جاسىرمايدى.

«بيلەتتى ءبىر اپتا بۇرىن اكتسيا ارقىلى 17 مىڭعا ساتىپ الدىم. بىراق ەلورداعا ەرتە جەتۋ كەرەك بولعاندىقتان ەرتەسى كۇنى بيلەت ۋاقىتىن اۋىستىرىپ بەرۋدى سۇرادىم. كومپانيا بيلەتتى وتكىزگەنىمە ەمەس, اۋىستىرىپ بەرگەنىمە ايىپپۇل تولەتىپ, ەكىنشى بيلەتتى الدىڭعى بيلەت قۇنىنان ەكى ەسە باعاعا قايتا ساتىپ الۋىما تۋرا كەلدى», دەيدى.

كۇنى كەشە ءماجىلىس دەپۋتاتى ەربولات ساتىبالدين قىزمەت كورسەتۋ سا­پاسى تومەندەگەنىمەن, ۇشاق باعاسىن كۇن ساناپ اسپانداتىپ جاتقان اۋە تاسى­مالداۋشىلارىنىڭ ماسەلەسىن كوتەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, استانا-اقتاۋ باعى­تىندا بيلەت قۇنى 60 مىڭنان تۇسپەسە, جاڭا­دان قۇرىلعان وبلىستار: استانا –سەمەي – 21-60 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا استانا – جەزقازعان – 21-60 مىڭ, استانا – تالدىقورعان قالاسىنا قاتىناۋدىڭ ورتاشا باعاسى – 40 مىڭ تەڭگە.

«بيلەت قۇنىن اۋەجايدىڭ الىمدارى مەن جانارماي شىعىنى 80 پايىزىنا جۋىعىن قۇراسا, قالعان 20 بولىگى – اۋەجاي كومپانياسىنىڭ تابىسى. ال ەندى ۇشۋ ۋاقىتى تايانعاندا «قازاق ەير» كومپانياسىنىڭ 21 مىڭ تەڭگە ماڭايىندا ساتىلاتىن بيلەتتەردى 60 مىڭعا دەيىن شارىقتاتىپ جىبەرەتىنى قالاي؟ جانار­ماي مەن اۋەجاي قىزمەتى باعاسى وزگەرمەسە, ءوزىنىڭ تابىسىن بيلەتتىڭ قۇنىنان ءۇش ەسە ءوسىرىپ, قىسىلتاياڭدى پايدالانىپ, اشكوزدىكپەن پايدا تاپقانى ما؟ باعانىڭ بۇلاي ديناميكالىق ءوسۋى نارىقتىڭ سۇرانىسىمەن تۇسىندىرەرى حاق, الايدا حالىقتى كىم ويلايدى؟ وقىستان ءولىم-جىتىمگە, شۇعىل شارۋاسى شىققان جانداردىڭ ۇستىنەن پۇل ايىرىپ, قالتاسىن قاعۋ ادامگەرشىلىككە ساي ما؟ بۇل باعا جۇيەسى حالىقتى قاناۋعا عانا باعىتتالعان», دەيدى دەپۋتات.

سونداي-اق ول لوۋكوستەردىڭ دە نار­قى شارىقتاپ تۇرعانىنا قىنجىلىس ءبىل­دىردى. مىسالى, بىزدەگى لوۋكوستەرمەن 1,5 ساعات­تىق ۇشۋ كورشى ەلدەردىڭ باعاسىنان ەكى ەسە قىمبات. ونىڭ ۇستىنە جولاۋشىلار ۇشاققا بيلەت بولا تۇرا سالونىنداعى ورىندى بولەك ساتىپ الۋعا ءماجبۇر. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, اۋە قاتىناسى حالىققا قولجەتىمسىز ەكەنىن ايتقان ول باعا ساياساتىن قايتا قاراپ, اۋە تاسىمالى سەرۆيسى مەن قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى قۇزىر­لى ورگاننىڭ باعالاردى رەتتەۋدى مەملەكەت­تىك باقىلاۋىن ۇنەمى جۇزەگە اسىرۋىن, باعانى رەتسىز بەلگىلەيتىن جانە ساپا­سىز ۇشاقتارمەن قىزمەت كورسەتەتىن اۋە كومپانيالارىنا ءتيىستى جازالار قولدانۋىن, ۇشاققا بيلەتى بار ادامداردىڭ ۇستىنەن ورىنسىز الىمداردى الۋدى توقتاتۋىن تالاپ ەتتى.

ءماجىلىس دەپۋتاتى باقىتجان بازاربەك تە جا­قىن­دا تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقى­عىن قورعاۋ ماسەلەسى قارالعان وتىرىستا «Air Astana» جانە «Fly Arystan» كومپانيالارىنىڭ قاي­تارىلمايتىن اۆيابيلەتتەرى تۋرالى ماسەلەمەن ءبولىس­تى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەلدەگى اۋە كومپانيالارى حالىقتىڭ قۇقىعىن تاپتايتىن ارەكەتتەرگە ءجيى جول بەرەدى. ءتىپتى بۇگىندە بۇل سالا ءلوببيزمنىڭ ورداسىنا اينالدى. «Air Astana», «Fly Arystan» cياقتى كومپانيالاردىڭ باسسىزدىعى مەن زاڭسىزدىعىنان, بىلىقتارىنان حالىق شارشادى. سوعان قاراماستان اۋە تاسىمال­داۋشىلار بيلەتتەردى قايتارمايدى, نە رەيستەردى كەيىنگە قالدىرادى. سونىمەن قاتار ماجىلىسمەن مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتار مەن جاسوسپىرىمدەردى رەيستەن قالدىرىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. ايتۋىنشا, لوببيستەر كەزىندە تۇتىنۋشىلاردى قور­عاۋدى كوزدەيتىن تەكسەرىستىڭ ءبارىن الىپ تاستادى. ولاردىڭ قۇرىعى ءالى دە ۇزىن. ەندى ولار كوتەرىلگەن بيلەتتىڭ قۇنىن قايتادان كوتەرۋگە تىرىسىپ جاتىر.

مينيسترلىك كىمنىڭ مۇددەسىن قورعايدى؟

اۋە تاسىمالى ساپاسى سىن كوتەر­مە­سە دە, جىل ساناپ بيلەت قۇنىن قولدان شارىقتاتىپ جاتقاندارعا كەلگەندە زاڭى­مىز وسال, ايىپپۇل كولەمى از, بيلەت باعاسىن باقىلاپ وتىرعان قۇزىرلى ورگاندار جوق. كەيىنگى جىلدارى اۋە جولاۋشىلار كولىگى قىزمەتى بىرنەشە ەسەگە قىمباتتاعان. ايتالىق, بىلتىر ءبىر جىلدا ۇشاق بيلەتتەرى 27%-عا قىمباتتادى. الايدا وتاندىق اۆياكومپانيالاردىڭ باعاسى مەن ساپاسىنىڭ سايكەسسىزدىگى ءجيى ءسوز بولادى. سونداي-اق بۇل سەكتوردا زاڭ بۇزۋشىلىقتار دا ءجيى تىركە­لەدى. ماسەلەن, الماتى قالاسىنىڭ اۆيا­تسيالىق كولىك پروكۋراتۋراسى «Fly Arystan» اق اۋە كوم­پانياسى قىزمەتىنە جولاۋشىلاردىڭ قۇقىق­تارىن ساقتاۋىنا تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, حالىقارالىق رەيستەرگە بيلەتتەردى ساتۋ كەزىندە 2 جاستان 12 جاسقا دەيىنگى كامەلەتكە تولماعان جولاۋشىلارعا 50% كولەمىندە ارنايى جەڭىلدىكتەر قولدانباعانىن انىقتا­عان. ايتپاقشى, اۆياكومپانيالاردىڭ ۇشاققا مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ سانىن ەكى ادامنان اسپايتىن ەرەجەسى تاعى بار. ەسەسىنە, باعا قۇنىن وزدەرى بەلگىلەيتىن كومپانيالار جولاۋشىلارعا كەلگەندە ءتۇرلى ەرەجە ويلاپ تاۋىپ, قالاۋىن تاپسا, قازاقتىڭ قارا دومبىراسىنا دا قوسىمشا قۇن تولەتۋ ءۇشىن قولسومكە ساناتىنان سىزىپ تاستاي الادى.

بۇل تۋرالى پارلامەنتتە دەپۋتات امان­جول ءالتاي دا قوزعادى. «دومبى­را­نى ۇشاق بورتىندا الىپ جۇرۋگە شەك­تەۋ بار. بۇل ءبىزدىڭ ۇلتتىق نامىسىمىز­دى قورلاۋ دەپ تۇسىنەمىز. قازاقتىڭ قاسيەتتى دومبىراسى – قاتارداعى جۇك ەمەس, ءبىزدىڭ ۇلتتىق قۇندىلىعىمىز. سوندىقتان ابدەن تايراڭداپ كەتكەن اۋەكومپانيالارىن قاشان تارتىپكە شاقىراسىزدار؟» دەپ اشىنعان دەپۋتات ساۋالىنا كولىك ۆيتسە-ءمينيسترى ءساتجان ابلاليەۆ اۋە كەمەلەرىندە مۋزىكالىق اسپاپتاردى تاسۋ ولاردىڭ گاباريتتەرىنە بايلانىستى ەكەنىن ەسكە سالعان. دەمەك مينيسترلىكتىڭ نەگىزگى مىندەتى – جولاۋشىلارعا جايلىلىق سىيلاۋ ەمەس, وتاندىق اۆياكومپانيالاردىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋ ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى سەكىلدى. ايتپەگەندە كيەلى اسپاپقا كەلگەندە ءاربىر ۇساق-تۇيەككە مۇقيات نازار اۋداراتىن مينيسترلىك اۋە كومپانياسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن دە سولاي قاداعالار ەدى دەپ ويلايسىڭ. ماسەلەن, ىشكى نارىقتا كوش باس­تاپ جۇرگەن اۋە كومپانيالارى ادام­دارعا العاشقى كومەكتى ۇسىنا الماي ءجۇر. ەستە بولسا, تەلەجۇرگىزۋشى ءلايلا سۇلتان­قىزى «FlyArystan» اۋەكومپانياسىنا تيە­سىلى ۇشاق ىشىندە جەڭىل جاراقات العان. كومپانيا قاۋىپسىزدىك شاراسىن ساقتاماعانىن بىلاي قويعاندا, العاشقى كومەك كورسەتۋگە قاجەتتى قوبديشالارى بوس تۇرعان.

حالىقتىڭ جاعدايىنا قارايلاسۋعا ءتيىس مينيسترلىك جولداۋدا ايتىلعان تاپسىرمانى ورىنداۋدىڭ ورنىنا, جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ جۇمىسىن ءوز اتىنا تاڭۋدى ابدەن مەڭگەرىپ العانعا ۇقسايدى. اۆياساراپشى ابىل كەكىلباەۆتىڭ ايتۋىنشا, وسىدان بەس جىل بۇرىن بەرىلگەن تاپسىرمانىڭ سوڭى سيىرقۇيىمشاقتانىپ كەتتى.

«بىزدە توزىعى جەتكەن اۋەجايلار كوپ. ءتىپتى استانا مەن الماتىداعى اۋە­جايدىڭ جاعدايى كوڭىل كونشىتپەيدى. قازىر ءوزىن-ءوزى اسىراي الماي جاتقان اۋە­جاي­لاردى شەتەلدىكتەرگە بەرىپ جاتىر. ءبىر قىزىعى, كۇنى كەشە عانا اشىلعان تۇركىستان اۋەجايىن ۆەتنام ينۆەستورلارىنا بەرگەلى جاتقانى تۋرالى ەستىدىم. الايدا ارادا قانداي كەلىسىمشارت جاساسىپ جاتقانى اشىق ايتىلمايدى. مينيسترلىكتىڭ نە ويلاعانىن بىلمەيمىن, بىراق تەحنيكاسى, جاڭا تەرمينالدارى بار, كەم دەگەندە بەس جىل ىشىندە قوسىمشا اقشا قۇيۋدىڭ قاجەتى جوق تۇركىستان اۋە­جايىن شەتەلدىك ينۆەستورلارعا بەرۋ قان­شالىقتى دۇرىس؟ ونىڭ ورنىنا كوكشە­­تاۋ, پەتروپاۆل, مەملەكەت باسشىسى ايتىپ وتىرعان بالقاش اۋەجايىنا ينۆەس­­تور تارتىپ بەرمەيدى ما؟ سەبەبى ينۆەس­تور تارتۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى – جۇمىستى العا جىلجىتۋ جانە سول جۇمىسقا كوپ قار­­جى قۇيۋ. ال بىزدىكىلەر دايىن تۇرعان اۋە­جاي­دى بەرىپ, كوزبوياۋشىلىققا بارىپ وتىر», دەيدى ا.كەكىلباەۆ.

ءسوزىنىڭ جانى بار. سەبەبى پرەزيدەنت ينۆەستيتسيا تارتۋ دەگەندە سۋ جاڭا اۋە­جايدى بەرۋدى ايتىپ وتىرعان جوق. ەسكى اۋەجايلاردىڭ جاعدايىن جاقسارتىپ, ىشكى رەيستەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋدى مىندەتتەگەن جوق پا؟

تابىستى ساناۋلى كومپانيا كورەدى

قاراپ وتىرساق, قازىر ىشكى نارىقتا ساناۋلى عانا كومپانيا تۇگەل سالاداعى تابىستى ءوزى تاۋىپ, اۋەجايلاردى جا­لاڭاش قالدىردى. وسىلاي دەگەن ساراپشى مامان: «اۋەجايلاردىڭ جاعدايى جۇ­رەكتى اۋىرتادى. تەحنيكا جەتىسپەيدى, قىز­مەتكەرلەردىڭ جالاقىسىن تولەي المايدى. ماۋسىم كەزىندە ۇشاقتار جەت­پەي­دى. سول ءۇشىن بيلەت باعاسىن قولدان كوتەرىپ جىبەرەدى. 20 جىلدان اسا ۋاقىت بويى اۋە كومپانياسى عانا تابىس تاۋىپ, اۋەجايلار تابىسسىز قالدى. ويتكەنى اۋە كومپانيالارىنىڭ ارتىندا لوببيستىك توپ مىقتى جۇمىس ىستەپ جاتىر. قىزىعى سول, قازىر ازاماتتىق اۆياتسيا كوميتەتى «دايىن اسقا تىك قاسىق» بولىپ, جەرگىلىكتى اكىمدىك پەن جەكە ينۆەستورلاردىڭ ىستەگەن جۇمىسىنا ورتاقتاسىپ وتىر. كەلەسى اپتانىڭ ىشىندە مەملەكەت باسشىسى شىمكەنتتەگى اۋەجايدىڭ تەرمينالىن اشادى. وسى تەرمينال كاسىپكەرلەردىڭ ءوز اقشاسىنا سالىنعان. كەرىسىنشە, كەزىندە ۇكىمەت تەگىن بەرەمىن دەگەن جەرىن ساتقىزىپ, 2-3 جۇمىستى كىدىرتىپ قويدى. قىزىلوردا قالاسىندا دا جەكەمەنشىك مەتسەناتتار اۋەجايعا جاڭا تەرمينال سالىپ بەردى. بۇل دا مەتسەناتتار مەن اكىمشىلىكتىڭ كەلىسىمى ناتيجەسىندە جۇزەگە اسقان. ال جۇمىس ناتيجەلى بىتكەندە كولىك مينيسترلىگى ء«بىز سالىپ بەردىك» دەپ كوزبوياۋشىلىققا بارىپ وتىر. اتىراۋدا دا وسىنداي جاعداي قايتالانىپ جاتىر», دەيدى.

ساراپشىنىڭ سوزىنە سەنسەك, مەملە­كەت باسشىسىنىڭ تۋريستىك باعىتتاعى اۋە­جايلاردى سالۋ تۋرالى تاپسىرماسى الاڭداتادى. ويتكەنى ءتيىستى مينيسترلىك وبلىس پەن قالالارداعى اۋەجايدىڭ جاع­دا­يىن جاساي الماي جاتقاندا تۋريستىك با­عىت­تاردى قوسۋعا قاۋقارى جەتەدى دەگەنگە سەنۋ قيىن.

«بەس جىل بۇرىن اقتوبە اۋەجايىندا مۋلتيمودەلدى حاب جاسالۋ كەرەك بولعان. ءالى كورگەن جوقپىز. قازىر ىشكى رەيستەردىڭ باعاسى شارىقتاعانى بىلاي تۇرسىن, ەل ىشىندە ءبىر قالادان ءبىر قالاعا تىكە رەيس جوق. وتكەن جولى قىزىلوردادان پاۆلودارعا ۇشۋ ءۇشىن الماتىعا ۋداي قىمبات بيلەت الدىم. قىزىلوردادان پاۆلودارعا تەز ارادا ۇشىپ بارۋ قۇنى تۇركىستاننان تۇركياعا باراتىن بيلەتتەن قىمبات. جول مۇراتى – جەتۋ. سوندىقتان قىمبات بولسا دا الۋعا ءماجبۇرسىڭ. ىشكى نارىقتى «Air Astana»-عا تاپسىردىق. سەبەبى باسقا اۋە كومپانيالاردى ىشكى نارىققا كىرگىزبەيمىز. قولدان جاساعان قىمباتشىلىققا كوندىگۋدەن باسقا امالى جوق», دەيدى اۆياساراپشى.

ال شەتەلگە شىعاتىن رەيستەردىڭ 70 پايىزىن اۋەكومپانيالار الدىن الا ساتىپ جىبەرەدى دە, قالعان 30 پايىز بيلەتتى قولدان قىمباتتاتىپ, حالىقتىڭ قالتاسىنان الىپ وتىر. ءتىپتى قازىر بەس كيلودان اسقان جۇگىڭ ءۇشىن ءبىر بيلەتتىڭ قۇنىن سۇرايدى. سوندىقتان شەتەلگە ۇشۋ ءتيىمدى. ال ىشكى نارىققا قانشا ۇشاق قويساڭ دا ۋاقىتىندا ۇشپايدى. اۋە تاسىمالىندا باسەكەلەستىك جوق. مىسالى, «Air Astana» مەن ونىڭ ەنشىلەس كومپانياسى «Fly Arystan»-نىڭ» ىشكى نارىقتاعى ۇلەسى – 70, «سكات» – 29, «قازاق ەيردىڭ» تابىسى – 4 پايىز عانا.

قولدانىستاعى زاڭدى قولدانۋعا ق ۇلىقسىز

ءماجىلىس دەپۋتاتى سامات مۇساباەۆ وسىلاي دەيدى. ونىڭ ايتۋىنشا, 2022 جىلى ءبىر توپ دەپۋتات كولىك تاسىمالىنا قاتىستى زاڭعا تۇزەتۋ ەنگىزىپ, سول جىلى مەملەكەت باسشىسى قول قويعان. وسى زاڭدا ەگەر اۋە تاسىمالداۋ كومپانيالارىنىڭ كىناسىنەن كەشىگۋ بولعان جاعدايدا جولاۋشىعا ءاربىر ساعاتى ءۇشىن كومپانيا بيلەت قۇنىنىڭ ءۇش پايىزىن تولەۋگە مىندەتتەلدى. ياعني ءبىر ساعات كەش قالسا, بيلەت قۇنىنىڭ 3 پايىزى, ەكى ساعاتقا 6 پايىزى, ءۇش ساعاتقا 9 پايىزى تولەنەدى. پايىز كولەمى كەشىككەن ساعات سايىن قوسىلىپ وتىرادى. ماسەلەن, بيلەت قۇنى 70 مىڭ دەلىك, جولاۋشى – 10 ساعات كەش قالسا, كومپانيا بيلەتتىڭ 30 پايىزىن تولەيدى. بۇل زاڭ ۇشاققا عانا ەمەس, پويىزدار مەن اۆتوبۋستارعا دا قاتىستى.

«وسى زاڭدى كولىك مينيسترلىگى ورىن­داتۋعا ق ۇلىقسىز. ءبىر جولى استانادان اقتاۋعا ۇشتىم. ۇشاق ءۇش ساعاتقا كەش قال­دى. ارىز جازدىم, الايدا بۇل ۇزاق ۋاقىتتى الدى. سەبەبى ارىز جازۋ ءتورت كە­زەڭ­نەن تۇرادى. مۇنداي بيۋروكراتيا­لىق كەدەرگىلەردەن وتۋگە جولاۋشى جۇيكەسىن جۇقارتقىسى كەلمەيدى, كەيبىرىنىڭ ساۋاتى جەتپەيدى. بۇل ءۇشىن ءتيىستى زاڭدى ورىنداتۋدى وڭايلاتىپ, تەلەفون قوسىمشاسىن ىسكە قوستىرۋ اسا قيىن جۇمىس ەمەس. بارلىق جولاۋشى ءبىر مەزگىلدە قوسىمشا ارقىلى ارىز تۇسىرسە, كومپانيا ميلليونداعان شىعىنعا جاتادى. ءار رەيستەن شىعىن كورسە, شىرىلداعان حالىقتى ءتۇسىنىپ, تاسىمالداۋشى كومپانيالاردا ءتارتىپ ورنايتىن ەدى», دەيدى دەپۋتات.

ماجىلىسمەننىڭ سوزىنشە, قولدا­نىستاعى زاڭدا كەشىگۋ حابارلاماسىن جىبەرۋ, ەكى ساعات كەشىكسە, سۋ مەن شاي, بالالى انالار مەن مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا بولمە تاۋىپ بەرۋ كەرەك. ال جەتى ساعات كەش قالعاندا قوناقۇيگە ورنالاستىرۋعا مىندەتتى. سونداي-اق كەشىگۋدىڭ سالدارىنان جولاۋشى دىتتەگەن جەرىنە بارۋدان باس تارتسا, كومپانيا بيلەتتىڭ تۇگەل باعاسىن قايتارۋ كەرەك. ءبىر ەلدەن ءبىر ەلگە, ءبىر قالادان ەكىنشى قالاعا ۇشۋدا دا وسىنداي كەدەرگىلەر بولعان جاعدايدا, بيلەت قۇنى ءبىر پايىز ۇستالماي تۇتىنۋشىعا تولەنۋگە ءتيىس. بىراق بۇل دا ورىندالىپ جاتقان جوق. سەبەبى اقشانى ءوندىرىپ الۋدىڭ جۇمىسى كوپ. ال وزدەرى ءبىر قاعازبەن-اق ايىپپ ۇلىن قاعىپ الادى.

«بيلەت ساعات سايىن قىمباتتايدى. باعانى قاداعالايتىن مەملەكەتتىك مەكەمەلەر قالعىپ كەتتى. شىن مانىندە, مەم­لە­كەكەتتىڭ قاراماعىندا كومپانيا­نىڭ 50 پايىز ۇلەسى بار. ايتسە دە جولاۋ­شى مۇددەسىن ورىنداتۋعا كەلگەندە كۇشى جەتپەيدى. سوندىقتان بيلەت قۇنىن باعانى باقىلاۋشى ورگاندار كومپانيا شىعىنىن ەسەپتەپ, كورەتىن پايداسىنا قاراي بەكىتىپ بەرۋى كەرەك», دەيدى س.مۇساباەۆ.

ەكونوميكاسى كوش ىلگەرى كەتكەن ەلدەر­دى قويشى, كەشە عانا بىزبەن قاتار ەگەمەندىك العان ازەر­باي­جاننىڭ باكۋدەگى اۋەجايى مەن ىشكى رەيس­تەرىندەگى ساپا كورسەتكى­شىن بىزبەن سالىس­تىرۋعا كەلمەيدى. ال بىزدە التىن ۋاقى­تىن اۋە كومپانيالارىنا ۇرلاتقان جولاۋ­شىلار جۇكتەرىن دە ساعات­تاپ كۇتۋگە ءماج­بۇر. وسىعان قاراعاندا, اۋەجايدىڭ اۋماعىنا كولىكپەن كىرگەننەن باس­تاپ حالىقتىڭ قالتاسىن تەسپەي سورۋدى تەز مەڭگەرگەندەرگە مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ باسەكەلەستىك ورتا قالىپتاستىرۋ تۋرالى تاپسىرماسىن ورىن­داماعان الدەقايدا وڭ شەشىم بولىپ تۇر­عان سەكىلدى.