وسى رەتتە قوعامدىق باقىلاۋعا قاتىستى وي قوسا كەتسەم دەيمىن. جالپى, الەمدىك تاجىريبەگە سۇيەنسەك, كەيبىر ەلدەردە قىلمىس كورسەتكىشتەرى جوعارى, كەيبىرىندە تومەن. ول ەندى ءبىرىنشى كەزەكتە قابىلدانعان زاڭدارعا, ەكىنشىدەن, سول زاڭنامالاردىڭ جۇمىس ىستەۋىن قاداعالايتىن ءتيىستى ورگاندارعا دا تىكەلەي بايلانىستى.
ەلىمىزدە قىلمىس تۇبەگەيلى جويىلدى دەپ تە ايتا المايمىز. ادام ومىرىنە قول سۇعۋ, جەكە باس قاۋىپسىزدىگىنە اسەر ەتۋ فاكتىلەرى بار. سول سەبەپتى مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندى قاۋىپسىز ءارى جايلى ەلگە اينالدىرۋ پرەزيدەنت رەتىندەگى باستى مىندەتىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جانە باسقا دا جاۋاپتى مەكەمەلەرگە ازاماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن بارىنشا قامتاماسىز ەتۋدى جۇكتەدى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگى ۇساق بۇزاقىلىق پەن ۆانداليزمنەن باستاپ, شەتەلدىكتەردىڭ زاڭسىز كوشىپ كەلۋىنە جانە باسقا دا اۋىر قىلمىستارعا قاتاڭ توسقاۋىل قويىپ, دەرەۋ جولىن كەسۋگە مىندەتتى ەكەنىن ناقتىلاپ ايتتى. ياعني مينيسترلىككە باعىتتالعان بۇل تاپسىرمانىڭ استارىندا مەملەكەتتەگى قىلمىس الەمىن قۇرتىپ, قاراقشىلىقتى ءتۇپ-تامىرىمەن جويۋ قاجەتتىگى تۇر.
ەگەر بۇل ماسەلەدە قۇقىقتىق جاعىنان وزگەرىستەر قاجەت بولىپ, زاڭنامالاردى قاتايتۋ كەرەكتىگى تۋىنداسا, ءبىز, دەپۋتاتتار وعان دايىنبىز. ماسەلەن, ەسىرتكىگە قاتىستى زاڭناما بويىنشا ونى تاراتۋشىلارعا عانا ەمەس, وندىرۋشىلەرگە دە بارىنشا قاتاڭ جازا تاعايىنداۋدى ۇسىنىپ وتىرمىز. قازىر تاراتۋشى دا, جاساۋشى دا بىردەي باپپەن جازالانادى. شىن مانىندە, نەگىزگى ماسەلە ونى دايىنداۋدا بولىپ تۇر. مىنە, الدىمەن سول دايىنداۋشىلاردى قاتاڭ جازالاۋ كەرەك. ال سول دايىن ءونىمدى تاراتىپ, دىتتەگەن جەرىنە جەتكىزىپ جۇرگەن – جاستار. كوبىنە سولار ۇرىنادى.
تاعى ءبىر ماسەلە رەتىندە اۋىر جازانى كەيبىر ازاماتتارعا جەڭىلدەتۋ جايىن ايتا كەتۋگە بولادى. ياعني قاتەلىكپەن, جاستىقپەن, قىسىلعاننان قىلمىسقا بارىپ, اۋىر جازا, ۇزاق مەرزىم ارقالاپ كەتىپ جاتقاندار دا جوق ەمەس. ال كەرىسىنشە, قىلمىستىق ارەكەتتەرمەن ۇنەمى ءارى جۇيەلى تۇردە اينالىسىپ جۇرگەندەرگە وتە قاتاڭ جازا قاراستىرىلۋى كەرەك-اق. شەشىم ءادىل بولۋعا ءتيىس.
اسكەردەگى ءولىم-ءجىتىم دە الاڭداتىپ وتىرعانى بەلگىلى. جالپى, ءبىزدىڭ اسكەردە, كەز كەلگەن كۇشتىك قۇرىلىمنىڭ اسكەري بولىمدەرىندە تاربيە ماسەلەسى دۇرىس جولعا قويىلۋ قاجەت. ونىڭ ۇستىنە قازىرگى زاڭناما بويىنشا اتا-انا ءوزىنىڭ بالاسى اسكەري مىندەتىن وتەپ جاتقان بولىمگە بارىپ, ونىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن, حال-جاعدايىمەن تانىسا الادى. مۇنداي وزگەرىسكە ۇكىمەتتىڭ قارسى بولعانىنا قاراماستان, دەپۋتاتتار وتكەن سەسسيادا بۇل نورمانى قابىلدادى.
ءبىز, راسىندا, وفيتسەرلەردىڭ ساربازدارعا دەگەن كوزقاراسىن وزگەرتۋىمىز كەرەك. ولار اسكەرگە ەندى كەلگەن جاس جىگىتتەردى ءوزىنىڭ بالاسىنداي, ىنىسىندەي, جاقىن تۋىسىنداي كورگەنى ءجون. ەگەر ءبىز ول كوزقاراستى وزگەرتە الماساق, جاعداي وسىلاي جالعاسا بەرمەك. ارينە, اسكەري جارعى, ءتارتىپتىڭ بۇزىلۋىنا جول بەرىلمەۋى كەرەك. دەگەنمەن ەشبىر اتا-انا بالاسىن اسكەرگە اۋرۋ ارقالاپ, مۇگەدەك بولىپ كەلسىن دەپ جىبەرمەيدى. ەل الدىنداعى ازاماتتىق بورىشىن وتەۋ ارقىلى وتانسۇيگىشتىك تاربيەمەن سۋسىنداپ, ۇلكەن مەكتەپتەن ءوتىپ, ازامات رەتىندە قالىپتاسىپ كەلسىن دەپ اسكەرگە اتتاندىرادى. سوندىقتان ول جاقتاعى ونىڭ اتا-اناسى, اعاسى, ۇستازى, تالىمگەرى وفيتسەر بولماق. ال ولار وسىنى تۇبەگەيلى تۇسىنبەيىنشە ءبىز ەشنارسە وزگەرتە المايمىز.
مينيستردەن باستاپ, قورعانىس سالاسىنداعى بارلىق دەڭگەيدەگى, اسىرەسە, تاربيەگە جاۋاپتى باسشىلار, كومانديرلەر وسىنى وفيتسەرلەردىڭ ساناسىنا قۇيۋى كەرەك. زاڭمەن ءبارىن تۇزەي المايمىز. ول مۇمكىن ەمەس. ساناعا, كوزقاراسقا وزگەرىس قاجەت. ەندىگى جەردە ءتيىستى ورگاندار, مەكەمەلەر وسى ماسەلە توڭىرەگىندەگى ناسيحاتتى قولعا الۋعا ءتيىس. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى دا اسكەردەگى الىمجەتتىك ىسىنە, وفيتسەرلەردىڭ ساربازعا دەگەن كوزقاراسىنىڭ دۇرىستالۋىنا كوبىرەك قالام تەربەگەنى ءجون. قوعامداعى بەلسەندى ازاماتتار دا بۇل ەلدىك دەڭگەيدەگى ىستەن شەت قالماعانى ءجون.
ەدىل جاڭبىرشين,
ءماجىلىس دەپۋتاتى
