مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «ادىلەتتى قازاقستان: زاڭ مەن ءتارتىپ, ەكونوميكالىق ءوسىم, قوعامدىق وپتيميزم» اتتى بيىلعى جولداۋىندا ينۆەستيتسيا ماسەلەسىنە ارنايى توقتالدى. «دۇنيەجۇزىندە ينۆەستيتسياعا تالاس ءورشىپ تۇرعان كەزدە ەلگە قارجى تارتۋ ءۇشىن ء«دال وسى جەردە جانە ءدال قازىر» قاعيداسى بويىنشا شەشىم قابىلداۋ – ەڭ قاجەت شارا» دەدى.
وبلىستاعى قولايلى تابيعي-كليماتتىق جاعداي جاسىل ەنەرگەتيكانى دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. سارقان اۋدانىنىڭ باسقان وزەنىندە سالىنىپ جاتقان ەكى بىردەي سۋ ەلەكتر ستانساسى – وسى باعىتتاعى بىرەگەي جۇمىس. قۋاتى جىلىنا 76,5 ملن كۆت/ساع بولاتىن ەكى جوباعا 9,3 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, جەرگىلىكتى تۇرعىندار جۇمىسپەن قامتىلماق. وبلىستا بەلگىلەنگەن قۋاتى 210,5 مۆت بولاتىن جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ 15 نىسانى بار بولسا, سونىڭ 4-ەۋى سارقان اۋدانى اۋماعىندا ورنالاسقان.
«لەپسى, سارقان, باسقان وزەندەرىندە 4 ستانسا جۇمىس ىستەپ تۇر. بۇدان بولەك, «Baskan Power» جشس-نىڭ «باسقان گەس-2» جانە «باسقان گەس-3» جوبالارىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. قازىر جۇمىستىڭ شامامەن 90%-ى ءتامامدالدى. نىساندار الداعى قازان ايىندا سالىنىپ ءبىتىپ, ىسكە قوسىلادى دەپ جوسپارلانعان. مۇنداي جوبالار ءبىز ءۇشىن اسا قاجەت. بىرىنشىدەن, ايماققا ينۆەستيتسيا تارتىلادى, ەكىنشىدەن, تۇرعىندار ءۇشىن جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلادى, ۇشىنشىدەن, ەلەكتر قۋاتىنىڭ ءوندىرىسى ارتادى», دەيدى سارقان اۋداندىق كاسىپكەرلىك ءبولىمى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى اقان يمانجانوۆ.
ەكىاشا اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى ايماقتا سالىنعان ەكى سۋ ەلەكتر ستانساسىن باسقارۋ جۇيەسى تۇتاستاي اۆتوماتتاندىرىلعان. نىساندار زاماناۋي قۇرىلعىلارمەن تولىقتاي جابدىقتالعان. قازىر «باسقان گەس-2» نىسانىندا 27 ادام جۇمىسقا كىرىستى. ال ەكى ستانسا تولىق ىسكە قوسىلعاندا تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلعان ازاماتتار سانى 50-گە جەتەدى.
گەس-كە جۇمىسقا ورنالاساتىنداردىڭ قاتارىندا ەكىاشا اۋىلىنىڭ تۇرعىنى كۇنتۋعان مۇقاشەۆ تا بار.
«1986 جىلى قاراعاندىداعى ەنەرگەتيكا ينستيتۋتىن «ەنەرگەتيكا» ماماندىعى بويىنشا ءبىتىرىپ شىقتىم. اۋىلعا كەلگەن سوڭ ماماندىق بويىنشا جۇمىس تابىلماي, دانەكەرلەۋشى بولدىم. ەندى مىنە, اۋىلىمىزدىڭ ىرگەسىنەن سۋ ەلەكتر ستانساسى سالىنىپ, ماماندىعىم بويىنشا جۇمىس كوزى شىعىپ وتىر. تۇراقتى جۇمىسقا الىناتىن ازاماتتار قازىردەن-اق وندىرىستىك-تاجىريبەدەن ءوتىپ جاتىرمىز. ارامىزدا ەنەرگەتيكا ماماندىعىن بىتىرگەن ەرەسەك ازاماتتار دا, اۋىلعا ورالعان ديپلومدى جاستار دا بار», دەيدى اۋىل تۇرعىنى.
ەكىاشا اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى داۋلەت دۇيسەنبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋىلدا 3 مىڭعا جۋىق تۇرعىن بار. ەلدى مەكەن حالقى نەگىزىنەن ەگىن سالىپ, مال وسىرەدى. گەس قۇرىلىسى باستالعالى جەرگىلىكتى ازاماتتار تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاسىپ, تابىس تاۋىپ وتىر. سونداي-اق «Baskan Power» جشس ءوز قاراجاتىنا ەكىاشا اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن ەلدى مەكەنگە باۋ-باقشالىق سۋ جەتكىزەتىن ء«الىمباي», «قايران» كانالدارىنىڭ 37 شاقىرىمىن جاڭعىرتىپ, 7 شاقىرىم اۋىلىشىلىك جولعا جوندەۋ جۇرگىزۋدى قولعا العان.
جالپى, وڭىردە بيىل قۋاتتىلىعى 42,1 مۆت بولاتىن جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ 3 جوباسىن اياقتاۋ جوسپارلانعان. سونىڭ 2-ەۋى سارقان اۋدانىندا, 1-ەۋى ەسكەلدى اۋدانىندا ورنالاسقان. 2026 جىلعا دەيىن تاعى وسىنداي 8 نىساندى ىسكە قوسۋ مەجەلەنىپ وتىر. جاقىندا سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى الىبەك قۋانتىروۆتىڭ وبلىسقا جاساعان ساپارى كەزىندە دە ينۆەستيتسيا ماسەلەسى تالقىلاندى.
«قىتايمەن شەكارالاس ەكونوميكالىق ايماقتاردا كولىك-لوگيستيكالىق باعىتتى جانداندىرۋ, ونەركاسىپ ايماعىن دامىتۋ, ساۋدا-ساتتىقتى وركەندەتۋ باعىتىندا كوپتەگەن جوبا بار. «قورعاس» ايماعىنا گاز تارتۋ جۇمىستارى قولعا الىنىپ جاتىر. كوكساي مىس كەن ورنىندا قۇنى 1,4 ترلن تەڭگە بولاتىن اۋقىمدى جوبا ىسكە اسىرىلا باستادى. جاسىل ەنەرگەتيكا باعىتىندا دا تارتىمدى باستامالار بار», دەدى ايماق باسشىسى.
ءوڭىردىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتىن ەسەلەپ ارتتىرۋعا بولادى. اسىرەسە اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋ, كولىك جانە لوگيستيكا, تۋريزم, بالامالى ەنەرگەتيكا, جەر قويناۋىن پايدالانۋدى دامىتۋ قاجەتتىلىگى بايقالادى. سول سياقتى ەكى ارنايى ەكونوميكالىق ايماق – «دوستىق» جانە «قورعاس» شەكارالىق ايماقتارىنىڭ جۇزەگە اسپاي جاتقان مۇمكىندىگى قانشاما.
«بىرىنشىدەن, بىزگە جۇگەرىنى تەرەڭ وڭدەيتىن زاۋىت قاجەت. وسى سالاعا قارجى قۇيۋعا نيەتتى ينۆەستورلار ىزدەيمىز. جەتىسۋدىڭ جەرى جۇگەرى وسىرۋگە وتە قولايلى. ەگەر زاۋىت سالىنسا, ونى شيكىزاتپەن ءوڭىر شارۋاشىلىقتارى تولىق قامتي الادى. ەكىنشىدەن, وڭىرگە قۇس فابريكاسى كەرەك. وبلىستا قازىر ءبىر عانا قۇس فابريكاسى بار, ونىڭ ءوزى تەك جۇمىرتقا باعىتىندا جۇمىس ىستەيدى. ۇشىنشىدەن, بالىق وڭدەۋ سالاسىنا دا ينۆەستور تارتۋ وزەكتى. سىزدەر تاراپىنان وسى ءۇش ماسەلەگە ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ, الەۋەتتى ينۆەستور تارتۋ جاعىنان قولداۋ كورسەتىلسە دەيمىز», دەدى ب.يساباەۆ.
ايتا كەتەيىك, جەتىسۋ وبلىسى قۇرىلعان ساتتەن باستاپ 89,4 ملرد تەڭگە سوماعا 86 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلىپ, 2 مىڭنان استام جۇمىس ورنى قۇرىلعان. بيىل 2,9% وسىممەن 375 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتۋ جوسپارلانىپ وتىر. وتكەن جەتى ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا نەگىزگى كاپيتالعا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 188,2 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.
ينۆەستيتسيا كوميتەتىنىڭ توراعاسى عابيدوللا وسپانقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە حالىقارالىق تسيفرلىق ينۆەستيتسيالىق پلاتفورما ازىرلەنىپ, ىسكە قوسىلعان.
«وندا ەلىمىزدە شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن بىرىگىپ جۇزەگە اسىرىلۋ كوزدەلگەن ينۆەستيتسيالىق جوبالار تۋرالى مالىمەتتەر ورنالاستىرىلىپ, جوبالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسىنا مونيتورينگ جاسالىپ, وڭىرلەر رەيتينگى ءتۇزىلىپ وتىرادى. سونىمەن قاتار پلاتفورمادا شەتەلدىك ينۆەستورلار ءوز ۇسىنىسىن قالدىرا الادى. بۇل ۇسىنىستار ءتيىستى ورگان تاراپىنان قاراستىرىلىپ, ينۆەستورمەن بايلانىس ورناتىلادى. پلاتفورما ءالى دە جەتىلدىرىلەدى», دەيدى.
مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, ۇكىمەت جانىنداعى ينۆەستيتسيالىق شتابقا اۋقىمدى قۇزىرەت بەرىلىپ وتىر. بۇل قادام مەتالدى تەرەڭ وڭدەۋ, مۇناي-گاز-كومىر حيمياسى, تۋريزم, ەنەرگەتيكا جانە ماشينا جاساۋ سياقتى ماڭىزدى سالالارداعى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ قارقىنىن ارتتىرۋعا جول اشپاق.
جەتىسۋ وبلىسى
