كەزىندە ارال تەڭىزىنىڭ قولتىعىندا ۇيالى دەيتىن اۋىل بولعان. بالىعى تايداي تۋلاعان, باقاسى قويداي شۋلاعان وسى قۇت مەكەندە 1933 جىلى دۇنيەگە كەلىپتى. اكەسى بايقادام تاجىباەۆ اياداي عانا ەلدى مەكەندەگى بەدەلدى ازاماتتاردىڭ ءبىرى بولدى. بۇل اۋىلداعى كاسىپ كوزى تەڭىزبەن تىكەلەي بايلانىستى. جەتىجىلدىق مەكتەپتە وقىعان كەيىپكەرىمىز وسى ىزبەن كىشكەنتايىنان قايىققا وتىردى. ء«بارى دە جەڭىس ءۇشىن, ءبارى دە مايدان ءۇشىن» دەگەن ۇراننىڭ اياسىندا وسىنداي ۇلانداردىڭ دا ەڭبەگى جاتىر.
بۇرىن-سوڭدى تەڭىز سۋى تاۋسىلادى دەگەندى كىم ەستىپتى. ادامنىڭ پيعىلى بۇزىلسا, تەلەگەي تەڭىزىڭ دە تۇك قالماي تارتىلادى ەكەن. ايدىنعا قاتار قۇيىپ جاتقان قوس وزەننىڭ ءبىرى ءامۋداريانىڭ جولى بۋىلىپ, شالقار كۇن ساناپ كەرى شەگىنە بەردى. بۇل اۋلەت 1960 جىلى ۇيالىنى تاستاپ قازالىعا قونىس تەپكەندە جاس ءجۇرسىناليدىڭ راحيما قۇلمىرزاقىزىمەن شاڭىراق قۇرعانىنا كوپ بولا قويماعان ەدى. جاڭا قونىستا «رەمستروي» مەكەمەسىنە كولىك جۇرگىزۋشى بولىپ ورنالاستى. بۇل جۇمىسى كەيىن اۋداندىق اۋرۋحانادا جالعاستى. «رەمبىتتەحنيكا» مەكەمەسىنەن زەينەتكە شىققان زايىبى راحيما ەكەۋى 9 پەرزەنت ءوسىردى.
بۇگىنگى بەرەكەگە مىڭ شۇكىر, كەشەگى توقسانىنشى جىلدارداعى قيىندىقتا كوپ جۇرت تۋعان جەرىن تاستاپ, جان-جاققا كەتكەنىن كوز كوردى. ارينە, بالانىڭ قامى بايىز تاپتىرماعان ولاردىڭ دا جايىن تۇسىنەدى. ال ءوزى بايىرعى قونىسىن قيماي قالىپ قويدى. «داراق ءبىر جەردە كوگەرەدى» دەمەي مە؟ قازىر وزىنەن وربىگەندەردەن ۇلدارى ىسقاق پەن يسمايل, قىزى ميرا – شىمكەنتتە. زەينەگ ۇلى – اتىراۋدا, انارگۇل اتتى قىزى ارىس قالاسىندا تۇرادى. باۋىرلار جان-جاقتان جينالعاندا قۇلسارىدان جادىراسى مەن اقتوبە قالاسىنداعى كەنجە قىزى جازيرا جەتەدى. بۇلاردىڭ الدى الدەقاشان اتا-اجە اتانسا دا, قوساعى راحيما ەكەۋىنە ءالى بالا سياقتى. وسى قازالىداعى سماع ۇلى مەن جانارگ ۇلى بۇلاردىڭ قاس-قاباعىن باعىپ, قىزمەتىن جاساپ وتىر. بىلتىر 90 جاستىڭ تورىنە شىققاندا قوس قاريانىڭ ىزىنەن ەرىپ, قۇرمەت كورسەتكەن بالالارى كوپتى ءسۇيسىنتتى.
اۋلەت اۋداندىق, وبلىستىق «مەرەيلى وتباسى» بايقاۋىندا دا قۇرمەتكە بولەنىپ ءجۇر. وتكەن جىلى اۋدان اكىمدىگى قازالىداعى ەرلى-زايىپتى قاريالاردى شاقىرىپ, ماراپاتتاعاندا دا كوش باسىندا وتاسقاندارىنا 65 جىل تولعان زايىبى ەكەۋى ءجۇردى. ءجۇرسىنالي قاريانىڭ وزىنەن كەيىنگى 11 باۋىرى دا ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىندە تۇرىپ جاتىر.
بالاسى سماعۇل ايتادى: «قارياسى بار ءۇيدىڭ قازىناسى بار» دەگەندى ءجيى ايتقانىمىزبەن, ماعىناسىن كوپ تۇسىنە بەرمەيتىنىمىز راس قوي. قاراشاڭىراقتا وتىرعاننىڭ ورنى بولەك بولادى ەكەن. باۋىرلارىم جان-جاقتان جيىلعانداعى اكە-شەشەمنىڭ قۋانىشىن ايتىپ جەتكىزە الماسپىن. الىستان كەلگەن اعايىن دا سالەم بەرۋگە الدىمەن وسى ۇيگە كەلگەن سايىن ءبىر جاساپ قالادى. «اكە – بالاعا سىنشى» دەگەن بار عوي. جاستايىمنان شارۋاعا, اعايىن اراسىنداعى ءجون-جورالعىعا بەيىمدىگىمنەن بولار اكەم ماعان ەرەكشە قارادى. ونىڭ ۇستىنە وزىمنەن كەيىنگى ءىنىم كاسىپ قۋىپ, سىرتقا كەتتى دە, اكە-شەشەمنىڭ قاسىندا مەن قالدىم. الگى جاراسقان اقىننىڭ «كەنجە بالا» ولەڭىندەگى قاراشاڭىراقتى كۇزەتكەن كەيىپكەر مەن بولارمىن, ءسىرا؟ اكەم مەن شەشەم الپەشتەپ وسىرگەن, باۋىرلارىممەن بىرگە وسكەن شاڭىراقتىڭ قادىرى بولەك قوي, شىركىن!»
اتا-انانى التىن دىڭگەككە بالاعان بايقاداموۆتار اۋلەتى تۋرالى قىسقاشا بايان وسىنداي. سەن نەتكەن قۇدىرەتتى ەدىڭ, قاراشاڭىراق!
قىزىلوردا وبلىسى,
قازالى اۋدانى
