ءبىر ينجەنەر 28 نىسانعا جاۋاپتى
بىلتىر ورتالىقتىڭ ساپا ساراپتاماسى شەڭبەرىندە تالاپقا ساي كەلمەيتىن 12 مىڭنان استام سىناما انىقتالعان. ونىڭ 95%-ى جەرگىلىكتى جەلىدە ىسكە اسىرىلعان نىساندارعا تيەسىلى. وندا 3 مىڭنان استام اقاۋ بار.
«كورسەتىلگەن فاكتىلەر جەرگىلىكتى جەلى بويىنشا جول جوبالارىن ىسكە اسىرۋ كەزىندەگى جۇمىستاردىڭ ساپاسى تومەن دەڭگەيدە قالىپ وتىرعانىن ايعاقتايدى. بۇل تەحنيكالىق قاداعالاۋ قىزمەتى جول-جوندەۋ نىساندارىندا جوبالىق جانە تەحنولوگيالىق تالاپتىڭ ساقتالۋىن تۇراقتى باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرمايتىنىنا بايلانىستى بولىپ وتىر», دەيدى «جول اكتيۆتەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» رمك باس ديرەكتورى بولاتبەك ايتباەۆ.
ايتباەۆتىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلى جۇمىس جۇرگىزۋ نىساندارىندا تەحنيكالىق قاداعالاۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ قۇرىلىس الاڭىندا بولماۋىنىڭ 200-دەن استام فاكتىسى كەزدەسكەن.
ويتكەنى ينجەنەرلەر ءبىر ۋاقىتتا بىرنەشە جوباعا قاتىسادى. مىسالى, بىلتىر ءبىر ينجەنەر 28 نىسانعا ءبىر ۋاقىتتا جەتەكشىلىك ەتكەن. ءبىر ينجەنەردىڭ بىرنەشە وڭىرگە تارتىلعان نەمەسە بىرنەشە ۇيىمداعى تىزىمگە ەنگىزىلۋى دە ءجيى كەزدەسەدى.
«تاعى ءبىر ءتۇيىندى ماسەلە – جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قۇرامىندا جول سالاسى مامانىنىڭ تاپشىلىعى نەمەسە مۇلدە جوقتىعى. سونىڭ سالدارىنان, ونداعى جول جوندەۋ جۇمىسىنىڭ ساپاسى تولىقتاي تەحنيكالىق قاداعالاۋ ينجەنەرى قۇزىرەتىندە قالادى. الايدا ولاردىڭ قىزمەت كورسەتۋى تىم تومەن دەڭگەيدە. تاپسىرىس بەرۋشى تاراپىنان باقىلاۋ ءالسىز, سەبەبى ولار جول مامانى ەمەس», دەدى باس ديرەكتور.
ۇلكەن تۇيتكىلدىڭ ءۇش سەبەبى
ەلدەگى ۇلكەن-كىشى اسفالت جولدار نە سەبەپتى تەز توزىپ, شۇرىق-تەسىك بولىپ كەتەدى؟ اسفالت جۇقا توسەلگەن سوڭ با, جوق الدە پايدالانعان ماتەريال ساپاسى ناشار ما؟
«رەسپۋبليكالىق جولداردىڭ شامامەن 16-17 مىڭ شاقىرىمىن جىل سايىن دياگنوستيكالايمىز. ناتيجەسىندە, جولداردىڭ ناقتى جاي-كۇيىن, قالدىق رەسۋرسىن كورەمىز. ءسويتىپ, ءدال قازىر جولعا قاجەتتى جوندەۋ ءتۇرىن انىقتاۋعا نەگىزدەمە الامىز. بۇل – جولدىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن, ونىڭ بارىنشا ۇزاق مەرزىمدە بەرىكتىگىن ساقتاۋدىڭ العىشارتتارى. دەگەنمەن جەرگىلىكتى جەلىدە اۆتوجولداردى جوندەۋ ءتۇرىن انىقتاۋ ءالى كۇنگە ۆيزۋالدى تۇردە جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل ءوز كەزەگىندە جولدىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن بۇزىلۋىن, وندا شۇڭقىر, جارىق جانە تاعى باسقا اقاۋدىڭ پايدا بولۋ قاۋپىن ۇلعايتادى. سونداي-اق جەرگىلىكتى جولداردىڭ كەڭ تارماقتىلىعى, جوندەۋدى قاجەت ەتەتىن تەلىمدەردىڭ جول شارۋاشىلىعىنىڭ نەگىزگى وندىرىستىك قۋاتتارىنان شالعاي ورنالاسۋى (اسفالتبەتون زاۋىتى, ماتەريال ءوندىرۋشى كاسىپورىندار نەگىزىنەن وبلىس ورتالىقتارىندا شوعىرلانعان) جۇمىستى ۋاقتىلى اتقارۋعا قول بايلاۋ بولادى», دەيدى ساپانى باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى قۋانىش تولەۋحانوۆ.
ۇلتتىق ورتالىقتىڭ ساراپشىسى قايرات كارەباەۆتىڭ سوزىنشە, جولعا قاتىستى كاسىپورىننىڭ الىستا ورنالاسۋى اسفالتبەتون قوسپالارىن ءوندىرۋ جانە توسەۋ تەحنولوگياسىن بۇزۋ قاۋپىن كۇشەيتەدى.
«مىسالى, وبلىس ورتالىعىنداعى اسفالتبەتون زاۋىتىندا وندىرىلگەن قوسپا شالعايداعى جول قۇرىلىس الاڭىنا جەتىپ بولعانشا سۋىپ كەتەدى. ونداي قوسپانى نورماتيۆتىك تالاپتارىنا دەيىن تىعىزداۋ مۇمكىن بولماي قالادى. سالدارىنان جاڭا اسفالتبەتون جابىنىنىڭ ساپاسى تومەندەپ, مەرزىمىنەن بۇرىن توزىپ, قوزعالىس جاعدايى ناشارلاپ كەتەدى», دەيدى.
جەرگىلىكتى جولدا كەزدەسەتىن تاعى ءبىر ماسەلە – مەردىگەر مەكەمەنىڭ, اسفالت-بەتون زاۋىتىنىڭ ءوز مەنشىگىندە سىناق زەرتحانالارىنىڭ بولماۋى. سونىڭ سالدارىنان جوندەۋ الاڭىنا كەلگەن قۇرىلىس ماتەريالىنىڭ ساپاسىن باقىلاۋ دۇرىس اتقارىلمايدى. ءسويتىپ, ساپاسىز ماتەريال پايدالانۋعا كەتىپ قالادى. بۇدان بولەك, اۆتوجولداردىڭ تەز توزۋىنا شامادان تىس جۇك تيەپ جۇرەتىن اۋىر جۇك كولىكتەرى دە اسەر ەتەدى. ۋاقتىلى كۇتىپ-ۇستاۋ جۇمىستارىن دەر كەزىندە جۇرگىزبەۋ دە – كوپ پروبلەمانىڭ كوتەرىلۋىنە سەبەپ.
جول ساپاسىنا «قازاۆتوجول» جاۋاپتى
اۆتوجولداردىڭ جالپى ۇزىندىعى 168 مىڭ كم-دەن اسادى. ونىڭ 25 مىڭ كيلومەترى رەسپۋبليكالىق ماڭىزعا يە. 70 مىڭ كم – وبلىستىق جانە اۋداندىق جولدار. 73 مىڭ كم – ەلدى مەكەن كوشەلەرى. رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولداردى دامىتۋ, پايدالانۋ جانە جوندەۋدى ۇيىمداستىرۋمەن «قازاۆتوجول» اينالىسادى. وبلىس جانە اۋدان اكىمدىكتەرى ءتيىستى اۋماقتارداعى جەرگىلىكتى ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارى ءۇشىن جاۋاپ بەرەدى. قالا مەن ەلدى مەكەن كوشەسىن جوندەۋ, كۇتىپ-ۇستاۋ جۇمىسىمەن سونداعى اكىمدىكتىڭ «تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, جولاۋشى كولىگى, اۆتوموبيل جولدارى» ءبولىمى شۇعىلدانادى.
«اسفالتبەتون جابىنىنداعى ۇساق زاقىمدى ۋاقتىلى جوندەمەۋ ولاردىڭ ورشۋىنە جانە ۇلكەن اقاۋلاردىڭ پايدا بولۋىنا اكەلەدى. كىشكەنتاي جارىقشانىڭ از ۋاقىتتا شۇڭقىرعا اينالۋ قاۋپى وتە جوعارى. بۇل ءۇردىس مەرزىمارالىق كەزەڭدە ەرەكشە, تەز ورىن الادى. سەبەبى – اۋا تەمپەراتۋراسىنىڭ وزگەرۋى, قۇبىلۋى. تۇندە جارىقشالارعا ەنگەن سۋ مۇزعا اينالىپ ىسىنگەندە, اسفالت جارىلا باستايدى», دەدى ب.ايتباەۆ.
ق ۇلىقسىز قۇرىلىستىڭ جازاسى قانداي؟
كاسىپورىن ماماندارى جۇمىس پەن ماتەريال ساپاسىنا ساراپتاما جۇرگىزگەن كەزدە ءارتۇرلى بۇزۋشىلىق انىقتايدى. ماسەلەن, اسفالتبەتون جابىنىن توسەگەندە تەحنولوگيادان اۋىتقۋ تابىلادى. زەرتحانالىق سىناق جۇرگىزىلگەننەن كەيىن ساپاسىز ماتەريال پايدالانىلعانى بەلگىلى بولىپ جاتادى. نورماتيۆتىك-تەحنيكالىق قۇجات پەن رەگلامەنتكە سايكەس اقاۋ انىقتالعان جاعدايدا مەكەمە تاراپىنان تاپسىرىس بەرۋشىگە جانە مەردىگەر كومپانياعا اقاۋدى جويۋ جونىندە حابارلاما جىبەرىلەدى. جاۋاپ بەرمەسە, مەردىگەر كومپانيا مەن تەحنيكالىق قاداعالاۋ قىزمەتىن جازالاۋ تۋرالى حات مەملەكەتتىك ساۋلەت-قۇرىلىس باقىلاۋ باسقارماسىنا جونەلتىلەدى. ساپانى باقىلاۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىققا بيىلدان باستاپ نىساندى قابىلداۋ نەمەسە پايدالانۋعا بەرۋ كاسىپورىن بەرگەن بارلىق انىقتالعان بۇزۋشىلىق پەن سايكەسسىزدىك جويىلعاننان كەيىن عانا جۇزەگە اسىرىلاتىن تالاپ ەنگىزىلگەن.
«تاپسىرىس بەرۋشى مەن مەردىگەر اراسىنداعى كەلىسىمشارتتا جۇمىستى ساپاسىز اتقارعانى ءۇشىن ايىپپۇل كوزدەلگەن. مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى زاڭناماعا سايكەس, تاپسىرىس بەرۋشى جۇمىستى ناشار اتقارعان مەكەمەنى جوسىقسىز وندىرۋشىلەر رەەسترىنە ەنگىزە الادى. ساپا ورتالىعى مەردىگەر مەن تاپسىرىس بەرۋشى اراسىنداعى كەلىسىمشارتقا سايكەس ورىندالعان جۇمىس بويىنشا قورىتىندى جاساپ, انىقتالعان اقاۋ مەن بۇزۋشىلىقتى بىرىڭعاي تسيفرلىق بازادا تىركەيدى. ەگەر وسى انىقتالعان كەمشىلىكتى ەلەمەي, اقاۋدى جويماي, تاپسىرىس بەرۋشى نىساندى قابىلداعان جاعدايدا ۋاكىلەتتى ورگان ءوز قۇزىرىندا ءتيىستى شارا قولدانادى», دەدى ق. تولەۋحانوۆ.
جولعا قويىلاتىن تالاپتار
جول ينفراقۇرىلىمىنا شەتەلدىك ينۆەستيتسيا اسا قاجەت. بىراق حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارى نورماتيۆتىك بازانى جالپىالەمدىك ستاندارتتارعا سايكەس بولسىن دەدى. قازىر ەلدە جۇرگىزىلىپ جاتقان بارلىق قۇرىلىس, قايتا سالۋ جانە جوندەۋ جۇمىسى مەملەكەتتىك جانە حالىقارالىق تالاپتارعا سايكەس جاساقتالادى. سوعان سايكەس قولدانىلاتىن ينەرتتى ماتەريالدارعا, بيتۋمدى قوسپالارعا دا قاتاڭ تالاپ قويىلادى. مىسالى, وڭتۇستىك وڭىرلەردە ىستىق اۋا رايىنا بايلانىستى 70/100 ماركىلى بيتۋم, سولتۇستىك وڭىرلەردە 100/130 ماركىلى بيتۋم قولدانىلادى. دەسە دە جول ساپاسى ءالى دە ەل كوڭىلىنەن شىقپاي تۇر.
زاڭ بۇزاتىن مەردىگەرلەر
«كاسىپورىننىڭ ءار وبلىستا جانە رەسپۋبليكالىق ماڭىزدى قالالاردا 20 جەرگىلىكتى فيليالى بار. ولار حالىقارالىق «ISO 17025» جانە «ILAC» ستاندارتتارى بويىنشا اككرەديتتەلگەن سىناق زەرتحانالارىمەن جابدىقتالعان. مەكەمە قۇرىلعان ساتتەن باستاپ 700-دەن استام اسپاپتى, ونىڭ ىشىندە اسفالتبەتوندى, بيتۋمدى, ينەرتتى ماتەريالداردى سىناۋ بويىنشا قۇرالداردى جاڭارتتىق», دەيدى مەكەمە باسشىسى.
ايتۋىنشا, مامان سانى جەتكىلىكتى. ينجەنەرلەر ساراپتاما جۇرگىزەردە نىسانعا تىكە بارۋى ءۇشىن 50 ارنايى اۆتوكولىك جۇمىلدىرىلدى. سونداي-اق ورتالىقتا جول داتچيكتەرىمەن, گەومەتريالىق پارامەتردى انىقتاۋ جۇيەسىمەن, جولدىڭ بويلىق جانە كولدەنەڭ تەگىستىگىمەن جابدىقتالعان 16 دياگنوستيكالىق اۆتوكولىگى بار ەكەن.
«جالپى, رەسپۋبليكا بويىنشا جول-جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بارلىق رەسۋرسپەن قامتاماسىز ەتىلدىك», دەدى ق.كارەباەۆ.
ناشار توسەلگەن جولداردى امالداپ تاپسىرۋ ءۇشىن مەكەمە قىزمەتكەرىنە سىياقى ۇسىنىپ, قىلمىسقا يتەرمەلەيتىن مەردىگەر كومپانيالار دا بار ەكەن. ونى باس ديرەكتور ب.ايتباەۆتىڭ ءوزى ايتتى.
«سىيلىق ۇسىنىپ, قىلمىسقا جەتەلەيتىن مەردىگەرلەر بار. ونداي جاعدايدا قىزمەتكەر دەرەۋ كومپلاەنس قىزمەتىنە حابارلاسادى. كاسىپورىندا سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋعا, انىقتاۋعا, جول بەرمەۋگە قاتىستى كومپلاەنس ساياساتى جانە سونداي جاعدايلار تۋىنداعاندا قىزمەتكەردىڭ ءىس-قيمىلى تۋرالى نۇسقاۋلىق بەكىتىلگەن. قىزمەتكەردىڭ شاعىمى بويىنشا جاسالعان سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىق فاكتىسى انىقتالعان جاعدايدا بەكىتىلگەن مولشەرگە دەيىن سىياقى قاراستىرىلعان», دەدى ول.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلتتىق قۇرىلتايدا بەرگەن تاپسىرماسىنا سايكەس بيىل رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولداردىڭ 12 مىڭ كيلومەترىن رەكونسترۋكتسيالاۋ جانە جوندەۋ جوسپارلانعان. ونىڭ 2,5 مىڭ كيلومەترى نەمەسە 109 نىسان ورتاشا جوندەلىپ بولىپتى. تەحنيكالىق قۇجاتتامالارى ۆەدومستۆولىق ساراپتامادان وتكىزىلگەن.
«بۇگىنگى كۇنى 25 مىڭ كم رەسپۋبليكالىق جولدىڭ 23 مىڭ كيلومەترگە جۋىعى نەمەسە 92%-ى جاقسى جانە قاناعاتتانارلىق جاعدايدا», دەدى ق.تولەۋحانوۆ. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, جول جاساۋدا ەرەجە مەن نورماتيۆتەر تۇگەل تۇزەلىپ, تالاپ بارىنشا قاتايدى. ەندى مەردىگەر مەن جولعا جاۋاپتى مەكەمەلەر دە تۇزەلەدى دەگەن ءۇمىت بار.
