ءوڭىر تۋريزمىندەگى وزگەرىس

جالپى, وڭىردە تىكەلەي تۋريزم سالاسىنا قاتىستى 5 ورىن بار. ولار شيپالى سانالاتىن الاكول جانە بالقاش كولدەرىنىڭ جاعالاۋلارى, ودان كەيىن تابيعاتى عاجايىپ «التىن ەمەل» جانە «جوڭعار-الاتاۋ» ۇلتتىق پاركتەرى, سوڭ­عىسى – تالايدى تامساندىرعان جوڭعار-الاتاۋ تاۋ جۇيەسى. وعان بۇرقان-بۇلاق سارقىراماسى مەن تامشىبۇلاقتى قوسىپ قويىڭىز. بۇگىندە وسى تۋريستىك نىساندارعا باراتىن جولدار مەن ينجەنەرلىك ينفرا­قۇرىلىمداردى دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. كۋرورتتىق ورىندارعا تۋريس­تەردىڭ كولىكپەن جەتۋىنە جول اشىل­عانىمەن, ارى قاراي ارالاۋعا جاعداي جاسالماعان. كولگە اپاراتىن اۆتوموبيل جولدارىنا, اۋەجايدىڭ ۇشۋ-قونۋ جولاعىنا قايتا جاڭارتۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. بيىل پويىزداردىڭ سانى ارتقان.

– ء«ۇشارال-دوستىق» جولىن قايتا جاڭارتۋ جۇمىسى اياقتالدى. شيپالى كولگە اپاراتىن «تالدىقورعان-وسكەمەن» اۆ­توموبيل جولى جاڭعىرتىلدى. ءۇش­ارال قالاسىنداعى اۋەجايدىڭ ۇشۋ-قونۋ جولاعىنا جاڭارتۋ جۇرگىزىلدى. جازعى ماۋ­سىمدا الماتى جانە تالدىقور­عان قالالارىنان سۋبسيديالاناتىن اۋە­رەيس­تەرى, سونداي-اق استانا قالاسىنان كوم­مەرتسيالىق رەيستەر جۇزەگە اسىرىلادى. الاكولگە استانا, الماتى, وسكەمەن, سەمەي جانە قىزىل­وردا قالالارىنان 12 پويىز قاتىنايدى. بىلتىر «استانا-دوستىق» باعىتى بويىنشا «تالگو» پويىزى ىسكە قوسىلدى, – دەيدى وبلىستىق كاسىپكەرلىك جانە ين­دۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باس­قارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى دانيار يسكاكوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, بىلتىر وڭىرگە 1,6 ملن-نان اسا تۋريست كەلگەن. الداعى 2 جىل­دا الاكول كولى جاعالاۋىنىڭ ينفرا­قۇرى­لىمىن دامىتۋ ءۇشىن قوسالقى ستانسا­لارى ىسكە قوسىلادى. اقشي جانە كوكتۇ­ما اۋىلدارىنا دەيىن جوعارى ۆولت­تى ەلەكتر جەلىلەرى بەرىلەدى. مەم­لەكەت باس­شىسىنىڭ تاپسىرماسىنا ساي, كارىز-تازار­تۋ قۇرىلىستارىن سالۋ جانە كولدىڭ جاعا­لاۋىن نىعايتۋ جۇمىستارى جالعاسا بەرەدى.

– تالدىقورعانداعى تۋىستارىمىزعا قوناققا كەلگەن سايىن الاكولگە شومى­لۋعا بارامىز. ودان بولەك, تەكەلىنىڭ تابيعاتى ۇنايدى, تامشىبۇلاقتا دا بولدىق. مەنىڭ ءبىر بايقاعانىم, مۇن­دا تۋريستەرگە قولايلى جاعداي جاسال­ماعان. جاعالاۋدا دۇكەندەر جوق. قا­لا­عان زاتىڭ­دى تابۋ وتە قيىن. جول ماسەلەسى دە كەدەرگى. مىنانداي عا­جايىپ تابيعاتتى ءتۋريزمنىڭ ءبىر بو­لى­گىنە اينالدىرۋعا بولادى. سوسىن با­عا­سى وتە قىمبات. اقشيدەگى ستاندارتتى قوناقۇيلەردىڭ باعاسى شەتەلدىك بەس­­جۇلدىزدى قوناقۇيدىڭ باعاسىمەن بىر­دەي. ال الاكولدىڭ جاعاسى جاز بويى قوقىسقا تولىپ جاتادى, – دەيدى سانكت-پەتەر­بۋرگ قالاسىنان كەلگەن ا.يۆانوۆ.

شىنىندا, الاكول جاعالاۋىندا ورنا­لاسقان اۋىلداردىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەسى – ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ السىزدىگى. ءبىر ءوشىپ, ءبىر جانعان جارىق تولقىنى تۇرعىنداردى ابىگەرگە سالىپ وتىر. وسى ماسەلەنى الدىن الۋ جۇمىستارى ەندى قولعا الىنباق.

– ۇزىندىعى 56,7 كم 110 كۆ ەلەكتر بەرۋ جەلىسى بار «اقشي» جاڭا قوسالقى ستان­ساسىنىڭ قۇرىلىسى جوباسى بويىن­شا ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنە بيۋد­جەتتىك ءوتىنىم بەرىلدى. ءوتىنىم سوماسى – 2 ملرد تەڭگە, جوبانىڭ جالپى قۇنى 10,3 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. سونداي-اق «220/110/35/10كۆ جاڭا «كوكتۇما» جانە «اقتوعاي» ستانساسىنىڭ جوبالاۋ جۇمىستارى اياقتالدى. ونىڭ الدىن الا قۇنى 40 ملرد تەڭگەنى قۇراپ وتىر, – دەيدى د.يسكاكوۆ.

بيىل مۇندا كارىز تازارتۋ قۇرىلىس­ى دا قولعا الىنباق. قازىرگى ۋاقىتتا كارىز تازارتۋ قۇرىلىسىن سالۋدىڭ جوبا­لاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاماسىنا تۇزەتۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. جىل سوڭىنا دەيىن اياقتالادى. ال «الاكول كولىنىڭ قورشاۋ بوگەتىن سالۋ» جوباسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى قورىتىندىلانعان. قۇنى 19,1 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن جوباعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قاراجات ءبولۋ ءۇشىن توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنە بيۋدجەتتىك ءوتىنىم بەرىلگەن. ودان بولەك, جاعالاۋدى اباتتاندىرۋ ءۇشىن جسق ازىرلەنىپ جاتىر. سونداي-اق باسەكەگە قابىلەتتى تۋريستىك يندۋستريانى قۇرۋ, ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ جاڭا نۇكتەلەرىن قالىپتاستىرۋ جانە ينۆەستيتسيا تارتۋ ماقساتىندا بالقاش كولىنىڭ جاعالاۋىندا ءتۋريزمدى دامىتۋ جالعاسا بەرمەك. وسى باعىت بويىنشا لەپسى اۋىلىنان بالقاش كولىنىڭ جاعالاۋىنا دەيىنگى جول جاڭعىرتىلدى.

– «الماتى – وسكەمەن – لەپسى – اق­توعاي» اۆتوموبيل جولىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بالقاش كولىنىڭ جاعالاۋىندا تۋريستىك-رەكرەاتسيالىق ايماقتىڭ ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق جەلىلەرىنىڭ قۇرى­لىسى باستالدى. بۇل ماقساتقا رەسپۋبلي­كالىق بيۋدجەتتەن 2,2 ملرد تەڭگە ءبولىندى. جالپى قۇنى 7,9 ملرد تەڭگەگە 7,4 شاقىرىم جول, 97,4 شاقىرىم سۋ قۇبىرى, كارىز جانە ەلەكتر جەلىلەرى سالىنادى, – دەيدى د.يسكاكوۆ.

قازىر وڭىردە ەكولوگيالىق ءتۋريزمنىڭ دە ماڭىزى ەرەكشە. ماسەلەن, پانفيلوۆ, ەسكەلدى, سارقان اۋداندارىنا قاراستى «التىن-ەمەل», «جوڭعار-الاتاۋ» ۇلتتىق پاركتەرى جانە جوڭعار-الاتاۋ تاۋ جۇيەسى الەۋەتىن ارتتىرۋ ءۇشىن ارنايى ۆيزيت ورتالىقتارى اشىلىپ جاتىر. وعان دالەل – «التىن-ەمەل» ۇلتتىق پاركىندە جەكە ينۆەستيتسيا ەسەبىنەن سالىنعان ۆي­زيت ورتالىعى. بيىل جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 200 ملن تەڭگەگە سارقان اۋدانىنىڭ توپولەۆكا اۋىلىندا وسىنداي ۆيزيت ورتالىعى اشىلادى.

– تۋريستىك جەرلەردىڭ قول­جە­تىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بىل­تىر سارقان اۋدانىندا جاسىلكول كو­لىنە دەيىنگى جولعا ورتاشا جوندەۋ جۇرگىزىلدى. 281 ملن تەڭگەگە «توپولەۆكا – كوردون جالاڭاش» جولىنا قيىرشىق تاس توسەلدى. كەلەسى جىلى وسى جولدىڭ قالعان بولىگىن جوندەۋ جوسپارلانىپ وتىر. 150 ملن تەڭگەگە «كوردون جالاڭاش-جاسىلكول» جولى جاسالادى, – دەيدى سار­قان اۋدانىنىڭ اكىمى عالىمجان مامانباەۆ.

وسى رەتتە ايتا كەتەيىك, بىلتىر ش.ءۋا­لي­حانوۆتىڭ مەموريالدىق مۇراجايىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلگەن. سول مۇرا­جايعا اپاراتىن جول جاسالعانى ءمالىم. ودان بولەك, «بۇرقان-بۇلاق» سارقى­راماسىنا اپاراتىن جولدى قايتا جاڭار­تۋ بويىنشا جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجات­تاما ازىرلەنگەن ەدى.

– قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارى­نىڭ سوماسى 15,3 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. وسى جوبا بويىنشا كولىك, ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار, تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىكتەرىنە بيۋدجەتتىك وتىنىمدەر جولداندى. جالپى, بيىل وبلىسقا 2,2 ملن تۋريست كەلەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. ءوسىم – 10%. بيىل 1,5 ملرد تەڭگەگە 10 تۋريزم نىسانى اشىلماق, – دەيدى د.يسكاكوۆ.

بۇگىندە وبلىس اۋماعىندا سىيىمدى­لىعى 16 مىڭ توسەكتىك ورىننان اساتىن 363 ورنالاستىرۋ نىسانى جۇمىس ىستەيدى. بىلتىر 3,5 ملرد تەڭگە سوماسىنا 17 نىسان پايدالانۋعا بەرىلگەن. اتاپ ايتساق, الاكول كولىنىڭ جاعالاۋىنداعى دەما­لىس ورىندارى – «ايداربەك» پەن «ElRiza». سونداي-اق «Kepler Group Ltd» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ, «Hilton» برەندىمەن حالىقارالىق قوناقۇي جانە كۋ­رورتتار جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى بويىن­شا جوبا ازىرلەنىپ جاتىر. بۇل جوبا جوڭعار قاقپاسىندا قۋاتى 1 گۆت ءىرى جەل ەلەكتر ستانساسىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىر­عان­ «ACWA Power» كومپانياسىنىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلماق.

– جەتىسۋدا تۋريستىك الەۋەتتى ارتتىرۋ ماقساتىندا «Shagan Fest», «Alakol Fest» فەستيۆالدەرى ۇيىمداستىرىلدى. شىڭعا شىعۋ تۋريستەر مەن بەلسەندى تاۋ دەمالىسىن سۇيەتىندەردى تارتا الادى. سونىمەن قاتار تاۋ ءتۋريزمى ما­دەنيەتىن قالىپتاستىرادى. جەتىسۋدىڭ جەتى ارناسىنىڭ ءبىرى – كوكسۋ وزەنى. ول سپورتتىق ءتۋريزمدى دامىتۋعا باعىتتالعان. ورتالىقتىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن العاش رەت رافتينگتەن اشىق ازيا چەمپيوناتى «Koksu Water Fest» ءوتتى. چەمپيوناتقا موڭعوليا, قىرعىزستان, بوسنيا جانە گەرتسەگوۆينا, رەسەي مەن قازاقستاننان كوماندالار قاتىستى, – دەيدى «Vizit Zhetisy» ورتالىعىنىڭ باسشىسى جاندوس نۋريەۆ.

ال قاسيەتتى كۇرەڭبەل توپىراعىندا تۋريستەردى قابىلدايتىن 12 نىسان جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ىشىندە 11-ءى – قوناقۇي, بىرەۋى – اڭشىلار ءۇيى. اۋدان اۋماعىندا تۋريستىك قىزمەتتى جانە ەكسكۋرسيالىق مارشرۋت بويىنشا قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن – جالعىز «التىن ەمەل» مەم­لەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى. اتال­عان نىسان 3 تۋريستىك باعىت بويىنشا قىزمەت كورسەتەدى. بىلتىر 14 521 ادام كەلىپ, 32,8 ملن تەڭگە پايدا تۇسىرگەن.

– تۋريزم سالاسىنا ينۆەستيتسيالار تارتۋ بويىنشا بىلتىر «التىن-ەمەل» مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى» اۋما­عىنداعى «اسەمتال» جاۋاپكەرشىلىگى شەك­تەۋلى سەرىكتەستىگى ۆيزيت – ورتالىق قۇ­رىلىسىن جۇرگىزدى. جوبانىڭ جالپى قۇنى 2 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. ۆيزيت-ورتالىقتىڭ ماقساتى – تۋريستەرگە ۇلتتىق پارك تۋرالى جانە ونداعى تۋ­ريس­تىك مار­شرۋتتار تۋرالى اقپارات بەرىپ, ەكو­لو­گيا­لىق ءتۋريزمدى جارنامالاۋ, – دەيدى كەر­­بۇلاق اۋدانىنىڭ اكىمى قانات ەسبو­لاتوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, شاڭعى بازاسىن سالۋعا 62 گەكتار جەر تەلىمى قاراس­تىرىلعان. قازىرگى تاڭدا «رافتينگ» دەمالىس ايماعىن جۇرگىزۋگە 1,8 گەكتار جەر بەرىلىپ, قۇرىلىس جۇمىستارى باستالىپتى. ينۆەستيتسيا تارتۋ – اۋدان ەكو­نوميكاسىنىڭ ءوسۋىنىڭ نەگىزگى ماق­ساتى. بۇل باعىتتا اۋداندا قارقىندى جۇمىستار جالعاستىرىلادى.

«شاڭعى» بازاسىن سالۋ دەگەننەن شىعادى, بۇگىندە تەكەلى قالاسى قىسقى تۋريزمگە يەك ارتىپ وتىر. كەندى شاھاردىڭ تابيعي-رەكرەاتسيالىق الەۋەتى ءتۋريزمدى دامىتۋعا ۇلكەن مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىندە جوڭعار الاتاۋى – يگەرىلمەگەن اۋماقتاردىڭ ءبىرى, تاۋ جوتالارىنا بارعىسى كەلەتىن تۋريستەر كوپ. 2023 جىلعى رەسمي ستاتيستيكا دەرەكتەرى بويىن­شا تەكەلى قالاسىندا 15 ورنالاستىرۋ ورنى جۇمىس ىستەيدى. وندا كەلۋشىلەر سانى 8,7 مىڭ ادامدى, ال كورسەتىلگەن قىزمەت كولەمى 336,5 ملن تەڭگەنى قۇراعان.

– تەكەلى قالاسىنىڭ اۋماعىندا تۋريستەرگە قولايلى جاعداي جاساۋ ماق­ساتىندا «جۇمساق» ينفراقۇرىلىم نىساندارى ورناتىلىپ جاتىر. اتاپ ايتساق, 8 ورىندىق, 4 جول كورسەتكىش, 3 اقپاراتتىق ستەند, 4 قوقىس جاشىگى جانە تاۋ جيەگىندە سۋرەتكە تۇسۋگە ارنالعان 1 فوتوسپوت. سونىمەن قاتار بىلتىر جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن 431 ملن تەڭگەگە 2 تۋريستىك نىسان پايدالانۋعا بەرىلدى. بيىل 100 ملن تەڭگەگە تاعى ءبىر ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسادى, – دەيدى مونوقالا اكىمى الماس ءادىل.

پرەزيدەنتتىڭ جەتىسۋ وبلىسىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا بەرگەن تاپسىرماسىنىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا شاڭعى-بياتلون سپورت كەشەنىنىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتارىن ازىرلەۋگە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 128,8 ملن تەڭگە بولىنگەن. بىلتىر ونىڭ 10 ملن تەڭگەسى يگەرىلسە, بيىل 118,8 ملن تەڭگەسى جۇمسالادى. جوبالاۋ جىل سوڭىنا دەيىن اياقتالادى. قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارىنىڭ شامامەن قۇنى 15-17 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. قۇرىلىس جۇ­مىستارى 2025 جىلى باستالماق.

جەتىسۋ وبلىسى