ينۆەستيتسيا بولىنىسىنە جاڭاشا ساياسات قاجەت

«Halyk Finance» ساراپشى­لارى­نىڭ مالىمدەۋىنشە, 2050 جى­لعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسىندا ءىجو-دەگى ينۆەستيتسيا ۇلەسىن 30 پايىزعا دەيىن جوعارىلاتۋ مىندەتى قويىلعان. بىراق وعان ما­ڭاي­لاۋدىڭ ءوزى مۇمكىن بولماي تۇر.

«2008 جىلدان بەرى ءىجو-دەگى ينۆەستيتسيا ۇلەسى تومەندەپ كەلە جاتىر. 2000-2008 جىلدار ارالىعىندا ينۆەستيتسيا ۇلەسى 30 پايىزعا جاقىنداسا, 2012 جىلى 20 پايىزعا دەيىن تومەندەدى جانە سودان كەيىن تەك قۇل­دىراۋمەن بولدى. كەيىنگى ون جىلدىق بەدەرىندە 15 پايىز بولىپ وتىر. 2019-2023 جىلدارى ينۆەستيتسيا اعىنىنىڭ باسىم بولىگى تاۋ-كەن ونەركاسىبىنە باعىتتالدى. بۇل ءۇردىس 2003 جىلدان باستاۋ الدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن اتالعان سەكتورعا باعىتتال­عان ينۆەستيتسيا كولەمى 25-40 پا­يىز ارالىعىندا قۇبىلىپ وتىردى, بىراق باسىم پوزيتسياسىنان ايىرىلعان جوق», دەلىنەدى ورتالىق حابارلاماسىندا.

«ال وڭدەۋشى ونەركاسىپ 9-11 پايىزدىق مەجەدەن اسا الماي كەلەدى. ۇزاقمەرزىمدى ورنىقتى وسىمگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ديناميكالىق سەكتوردى دامىتۋ ماڭىزدى. ورتا جانە جوعارى تەحنولوگيالىق تا­ۋارلار مەن قىزمەتتەر ەكسپورتىن ارتتىرۋ ونىمدىلىكتى كۇشەيتەدى جانە ءال-اۋقاتتىڭ ارتۋى مەن ساپالى ەكونوميكالىق ءوسىمدى قامتاماسىز ەتەدى» دەپ ساراپتايدى ماماندار.

ولار وڭدەۋشى ونەركاسىپكە ينۆەستيتسيا قۇيۋدىڭ ايرىقشا ماڭىزعا يە ەكەنىن ايتادى. بىراق سول سەكتورعا باعىتتالعان قارجىنىڭ كوبى شيكىزات تاۋارلارعا جىبەرىلىپ جاتقان كورىنەدى.

«شيكىزات تاۋارلارى دەپ ءبىز مۇناي وڭدەۋ, حيميا ونەر­كا­سىبى جانە مەتاللۋرگيا ءوندى­رى­سىنىڭ ونىمدەرىن ايتامىز. وڭدەۋشى ونەركاسىپكە سالىنعان كاپيتالدىق سالىمنىڭ 75-80 پايىزى شيكىزاتتىق ونىم­دەر­گە تيەسىلى بولادى. كەيىنگى بەس جىلدا شيكىزات ماتەريال­دارىنا سالىنعان ينۆەستي­تسيا ءوسىمى ايتارلىقتاي ارتتى. ونىڭ شىرقاۋ شەگى 2021 جىلى تىر­كەلگەن ەدى. نەگى­زىنەن, مەتاللۋرگيا ون­دى­رى­سىندەگى ينۆەستيتسيا بار­لىق وڭدەۋشى ونەركاسىپتىڭ 33 پايىزىن الىپ وتىر. بۇل ءبىر سالادا سونشالىقتى مول ينۆەس­تي­تسيانىڭ شوعىر­لان­عانىن ايعاقتايدى», دەيدى ساراپشىلار.

ەل ەكونوميكاسىنىڭ شيكى­زات­تىق ەمەس سەكتورلارىنا ينۆەستيتسيالار 2023 جىلى ءار­تۇرلى ءۇردىستى كورسەتتى. الاي­دا جالپى كورىنىس ەكىۇشتى بولىپ قالا بەردى. بىلتىر جو­عارى تەحنولوگيالىق ونىم­دەر مەن تاماق ونەركاسىبىنە ينۆەستيتسيالاردىڭ ارتۋىنا قاراماستان, ولاردىڭ وڭدەۋ وندىرىسىندەگى جالپى ۇلەسى وتە از قالىپتاستى. وسىلايشا, جوعارى تەحنولوگيالىق ونىمدەر وڭدەۋ ءوندىرىسى جالپى كولەمىنىڭ 7 پايىزىن عانا قۇرايدى. تاماق ونەركاسىبى تەك 14 پايىز ۇلەستى ەنشىلەدى. سونىمەن قاتار ارالىق ونەركاسىپتىك ونىمدەرگە سالىنعان ينۆەستيتسيالار تومەندەگەنىن كورسەتتى, ولاردىڭ ءوندىرىس ۇلەسى 2019 جىلعى 6 پايىزدان 2023 جىلى 5 پايىزعا دەيىن تومەندەدى, بۇل ماقساتتى قولداۋ قاجەتتىلىگىن كورسەتەدى.

ء«بىزدىڭ تالداۋىمىز ينۆەس­تي­تسيالاردىڭ كوپ بولىگى ءالى دە ەل ەكونوميكاسىندا ۇس­تەمدىك ەتەتىن تاۋ-كەن سەكتورىنا باعىتتالعانىن كور­سە­تەدى. بۇل شيكىزاتقا تاۋەل­دى­لىكتىڭ تومەندەۋىنە ەمەس, ارتۋىنا اكەلەدى. بۇدان باسقا, وڭدەۋ ونەركاسىبى سەكتورىندا ين­ۆەستيتسيالاردىڭ كوپ­شى­لىگى تابيعي شيكىزاتتى قايتا وڭدەۋمەن بايلانىستى سالا­لار­عا تۇسەدى, بۇل جوعارى تەح­نولوگيالىق شيكىزاتتىق ەمەس تاۋارلاردىڭ ءوندىرىسى مەن ەكسپورتىن دامىتۋعا ىقپال ەتپەيدى. يمپورتتى الماستىرۋ نەمەسە ەكونوميكانى قولمەن باسقارۋ ارقىلى ارتاراپتاندىرۋعا تالپىنۋ ارەكەتتەرى حالىقارالىق دەڭگەيدە باسەكەگە قابىلەتتىلىككە نۇقسان كەلتىرىپ, كۇتىلەتىن ناتي­جەلەردى تۋدىرمايدى. ناتي­جەسىندە, ەل ەكونوميكاسى الەم­­دىك نارىقتاردىڭ قۇبىل­ما­لىلىعىنان زارداپ شەگىپ جاتىر جانە ەلەۋلى قۇرىلىمدىق وزگەرىستەرسىز, سونىمەن بىرگە قولايلى ينۆەس­تي­تسيالىق ورتانى قۇرۋسىز تۇ­راقتى ەكونوميكالىق وسۋگە قول جەتكىزە المايدى. ءبىز بۇ­رىن جازعانىمىزداي, ين­ۆەس­­­تيتسيالىق تارتىم­دى­لىقتى جاقسارتۋعا جانە جەكە ينۆەس­تيتسيالاردى ىنتالان­دى­رۋعا باعىت­تالعان ءارتۇرلى مەملەكەتتىك باعدارلامالار بار ەكەنىنە قارا­­ماستان, ناقتى ناتيجەلەر جەتكىلىكسىز. ينۆەستيتسيالىق ساياساتتىڭ اعىمداعى تاسىلدەرىن سىني تۇرعىدان قايتا قاراۋ قاجەت. ويت­كەنى وتكەن تاسىلدەر وڭ ناتيجەلەرگە اكەلمەدى, ولاردى پايدالانۋدى جال­عاس­تى­رۋ شيكىزاتقا تاۋەلدىلىكتى ودان ءارى كۇشەيتۋى مۇمكىن», دەيدى ساراپشىلار.

ولاردىڭ پىكىرىنشە, ءار­تا­راپتاندىرۋ ستراتەگيالارىن تۇبەگەيلى قايتا قاراۋ قاجەت, اسىرەسە, مۇناي سەكتورىنا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ, ەكو­­­­نوميكانى نەعۇر­لىم ين­نو­ۆاتسيالىق جانە تەحنو­لو­گيا­لىق دامىعان سالالارعا قايتا باعدارلاۋ بويىنشا. بۇل ين­ۆەس­تيتسيالىق ساياساتتاعى وزگە­رىستەردى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار جەكە كاسىپكەرلىكتى دامى­تۋ­عا جانە ەكونوميكانىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق سەكتورلارىنا ينۆەستيتسيالار تارتۋعا ىقپال ەتەتىن قولايلى نارىقتىق ورتانى قۇرۋدى تالاپ ەتەدى.