ينستيتۋتتىڭ العاشقى رەكتورلارى ا.ساننيكوۆ, ۆ.تساتۋريان ەسىمدى عالىمدار بولعان. ال 1969 جىلدان 1987 جىلعا دەيىن, ياعني 18 جىل وقۋ ورنىن ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, بەلگىلى عالىم قاناش شاكەنوۆ اعامىز باسقاردى. ول قىزمەت اتقارعان جىلدارى جوعارى وقۋ ورنىنا ارنالعان 3 وقۋ كورپۋسى, 4 ستۋدەنتتەر جاتاقحاناسى جانە وقىتۋشىلار مەن قىزمەتكەرلەرگە ارنالعان 2 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي سالىندى. سونداي-اق جاڭا 4 فاكۋلتەت اشىلىپ, كەيىن ونىڭ سانىن 9-عا جەتكىزدى. وسى جىلدارى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلىپ, اتاقتى ۋنيۆەرسيتەتتەن بىلىكتى پروفەسسورلار كەلىپ, ستۋدەنتتەرگە ءدارىس وقىدى. ال 1987 جىلدان 1994 جىلعا دەيىن ينستيتۋتقا بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ا.مالىگين رەكتور بولدى.
1978 جىلى پەتروپاۆلدا قاراعاندى پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىنىڭ جالپى-تەحنيكالىق فاكۋلتەتى اشىلىپ, 1982 جىلى جەكە فيليالعا اينالدى. ونىڭ العاشقى ديرەكتورى بولعان قايىربەك ورازوۆ اتالعان وقۋ ورنىنا بىرنەشە وقۋ كورپۋسى مەن جاتاقحانا تۇرعىزدى. كەيىن ول پارلامەنتكە دەپۋتات بولىپ سايلانىپ كەتتى دە, ونىڭ ورنىنا بەلگىلى عالىم عالىمقايىر مۇتانوۆ ديرەكتور بولىپ كەلدى. 1996 جىلى اتالعان فيليال ۋنيۆەرسيتەتكە قوسىلىپ, ونىڭ رەكتورى بولىپ ع.مۇتانوۆ تاعايىندالدى. ىسكەر رەكتور از ۋاقىت ىشىندە ۋنيۆەرسيتەتتى سول جىلدارداعى ەكونوميكالىق داعدارىسقا قاراماستان, سولتۇستىك وڭىردەگى ۇزدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بىرىنە اينالدىردى. ستۋدەنتتەردىڭ سانىن 10 مىڭعا جەتكىزدى.
بيىل سولتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنە باسقارما توراعاسى – رەكتور بولىپ ەربول يساقاەۆ كونكۋرس ارقىلى تاعايىندالدى. ونىڭ الدىندا وقۋ جىلىن ۋنيۆەرسيتەت رەكتورسىز اياقتاعانىن «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە جازعان ەدىك. («رەكتورسىز ۋنيۆەرسيتەت»., 25.05.24). سول ماقالامىز اسەر ەتتى مە, باسقا ما, ارادا ءبىر اي ۋاقىت وتكەندە ە.يساقاەۆتىڭ رەكتور بولىپ تاعايىندالعانى جاريالاندى.
قازىر ۋنيۆەرسيتەت مامانداردى باكالاۆريات, ماگيستراتۋرا جانە دوكتورانتۋرا بويىنشا ءۇش دەڭگەيدە دايارلايدى. سونىڭ ىشىندە باكالاۆريات – 85, ماگيسترانت – 71 جانە PhD 7 ءبىلىم باعدارلاماسى بويىنشا دايارلانادى. رەكتور ەربول يساقاەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قازىر ستۋدەنتتەر سانى 5 610, سونىڭ 5 262-ءسى باكالاۆرياتتار, ونىڭ 3 347-ءسى مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن وقيتىندار. سونداي-اق 268 ماگيسترانتتىڭ 180-ءى, 15 دوكتورانتتىڭ بارلىعى مەملەكەت ەسەبىنەن دايارلانادى. مەديتسينا فاكۋلتەتىندە وقيتىن 65 ستۋدەنتتىڭ 38-ءى دە مەملەكەت ەسەبىنەن ءبىلىم الادى.
بيىلعى 1 شىلدەگە دەيىنگى مالىمەتكە قاراعاندا, ۋنيۆەرسيتەتتە 544 ستۋدەنت قوس ديپلوم جانە بىرلەسكەن ءبىلىم باعدارلاما بويىنشا وقيدى. اقش-تىڭ اريزونا ۋنيۆەرسيتەتىمەن حالىقارالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ جوبالىق كەڭسەسىنىڭ مەنەدجەرى قايرات ساپاروۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل جوبا 2022 جىلى قولعا الىنعان. «جوبانىڭ ناتيجەسىندە ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ اتى شىعىپ, ەلىمىزگە تانىلا باستادى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ءبىزدىڭ باسشىلىق پەن امەريكالىقتاردىڭ اراسىندا ىنتىماقتاستىق بويىنشا بىرقاتار تابىسقا قول جەتكىزىلدى», دەدى ول. قازىر بۇل باعدارلامامەن ەلىمىزدىڭ 15 وبلىسى مەن استانا, الماتى, شىمكەنت سياقتى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى زور قالالاردان ستۋدەنتتەر ءبىلىم الىپ جاتىر. بارلىق 544 ستۋدەنتتىڭ 171-ءى قوس ديپلومدىق, 373-ءى حالىقارالىق ءبىلىم باعدارلاماسى بويىنشا وقيدى. بيىلعى ءبىرىنشى كۋرسقا تۇسكەندەرمەن بۇل باعدارلاماعا تاعى ءجۇز شاقتى ستۋدەنت قوسىلادى.
حالىقارالىق ءبىلىم باعدارلاماسى بيوتەحنولوگيا, ءىت, ينكليۋزيۆتىك ءبىلىم, حيميالىق ساراپ, وسىمدىك جانە تەحنولوگيالار, ەلەكترونيكا جانە تەلەكوممۋنيكاتسيا, استرونوميا, بيزنەس جانە مەنەدجمەنت باعىتى بويىنشا وقىتىلادى. «ستۋدەنتتەر جيناۋ ءۇشىن ءبىز جىل سايىن ەلىمىزدەگى ءار قالاداعى مەكتەپتەرگە بارىپ, امەريكالىق ديپلوم الۋ مۇمكىندىگى تۋرالى اقپارات بەرەمىز. سونىمەن بىرگە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ۆەبسايتى مەن ينستاگرام ارقىلى ونى جارنامالاپ وتىرامىز. بيىلدان وتاندىق ستۋدەنتتەرمەن بىرگە باسقا ەلدىڭ ازاماتتارى دا اقىلى نەگىزدە وقۋعا قابىلدانادى», دەدى قايرات ساپاروۆ.
ستۋدەنتتەر امەريكالىق تۋسون قالاسىنداعى اريزونا ۋنيۆەرسيتەتىنە ءبىر سەمەستر وقيدى. بارلىق شىعىندى م.قوزىباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى كوتەرەدى. كەلەسى 2025 جىلدان باستاپ ءىت مەن بيوتەحنولوگيا باعدارلاماسى بويىنشا 40 ستۋدەنت امەريكاعا اتتانادى. ودان كەيىنگى جىلدارى امەريكاعا بارۋشىلار كوبەيە تۇسپەك. 2026 جىلى جوعارىدا ايتىلعان باعدارلامالاردىڭ ۇستىنە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم باعدارلاماسى قوسىلىپ, 131 ستۋدەنت مۇحيت اسىپ, امەريكاعا ۇشادى. سونىمەن بىرگە بيىلعى وقۋ جىلىندا ءارتۇرلى باعدارلاما بويىنشا 4 امەريكالىق پروفەسسوردىڭ قىزىلجارعا كەلىپ, ءدارىس وقيتىنى تۋرالى كەلىسىمگە قول جەتكىزىلدى. ال قىركۇيەك ايىندا اريزونا ۋنيۆەرسيتەتىنەن قۇرامىندا 5 ادامى بار ارنايى دەلەگاتسيا كەلىپ, جاڭا وقۋ جىلىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسادى.
سونىمەن قاتار سولتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىندە بىرلەسكەن باعدارلامالار بويىنشا ازەربايجان, ارمەنيا, گەرمانيا, گرۋزيا, ءۇندىستان, يران, قىتاي, قىرعىزستان, موڭعوليا, پولشا, رەسەي, تۇرىكمەنستان, تۇركيا, وزبەكستان ەلدەرىنەن 373 ستۋدەنت وقيدى.
«بيىلعى وقۋ جىلىندا باكالاۆرياتقا 1 390 ستۋدەنت قابىلداندى. ال ءبىلىم گرانتتارىنىڭ سانى – 1 139. وقۋعا تۇسەتىندەردىڭ بارلىق سانى بولجام بويىنشا 2 مىڭنان اساتىن شىعار», دەيدى ە.يساقاەۆ. قازىر سولتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىندە جوعارى ساناتتى وقۋشىلار قۇرامىندا 12 عىلىم دوكتورى, 39 PhD, 108 عىلىم كانديداتى, 226 ماگيستر بار. «اتامەكەن» رەيتينگى بويىنشا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 30 باعدارلاماسى 1-دەن 10 ارالىعىنداعى ورىنعا يە بولعان. بىلتىرعى تۇلەكتەردىڭ 82 پايىزى جۇمىسقا ورنالاسقان. ءوندىرىس ورىندارىندا ۋنيۆەرسيتەت كافەدرالارىنىڭ 54 فيليالى جۇمىس ىستەيدى.
وتكەن وقۋ جىلىندا ۋنيۆەرسيتەت وبلىستىڭ ءتۇرلى وزەكتى ماسەلەلەرىن شەشۋگە باعىتتالعان 351 ملن تەڭگە تۇراتىن 23 جوبانى ىسكە اسىردى. ماسەلەن, استىق داقىلدارى تۇقىمدارىن ءتيىمدى قۇرعاتۋ, ەكولوگيالىق تۇرعىدان تازا تىڭايتقىشقا قول جەتكىزۋ سياقتى جوبالار ديقاندار تاراپىنان جوعارى باعالاندى.
جوعار وقۋ ورنىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى دا نىعايىپ كەلەدى. قازىر م.قوزىباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 9 وقۋ كورپۋسى, 1 365 ورىنعا ارنالعان 5 جاتاقحاناسى بار. پەتروپاۆل قالالىق اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن 306 ورىندىققا ارنالعان تاعى ءبىر عيمارات جاتاقحاناعا بەرىلمەك. سونداي-اق 1 200 ورىنعا ارنالعان 11 قاباتتى جاڭا ۇلگىدەگى جاتاقحانا قۇرىلىسى جالعاسىپ وتىر. وسى كۇندەرى جاڭا سالىنعان وقۋ-زەرتحانالىق كورپۋسىن تاپسىرۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. ال جازدا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جاتاقحانالارى مەن 5 وقۋ كورپۋسىنا تولىق جوندەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلدى.
پەتروپاۆل
