راسىندا دا, مەملەكەت باسشىسى ايتقان داڭعويلىق پەن داراقىلىق تورقالى توي تۇگىل, توپىراقتى ءولىم جونەلتۋ كەزىندە دە تىيىلماي تۇر. سونىڭ ءبىر ايعاعى – كەي وڭىرلەر مەن ەلوردادا قارالى ءۇيدىڭ قوناقاسى بەرۋى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا كوپتەن بەرى سىنالىپ جۇرسە دە, ءالى كۇنگە جالعاسىپ كەلە جاتقاندىعى.
جۋىردا استانا قالاسىندا قىلشىلداعان قىرىق جاسىندا كەنەتتەن قىرشىنىنان قيىلعان ازاماتتىڭ جانىندا جۇرگەن دوس-جاراندارى قارالى ءۇيدىڭ اتىنان ۇلكەن مەشىتتە 150 ادامعا قوناقاسى بەرگىزگەنىن ەستىدىك. وعان مارقۇمنىڭ تۋىسقاندارى ءبىر جىلقى سويىپ اكەلگەنىن ايتپاعاندا, داستارقانعا قويىلعان ءتاتتى تاعامدار, سۋسىندار مەن جەمىس-جيدەك ءۇشىن قارا جامىلعان جەسىر ايەلدىڭ جان باسىنا 9 مىڭ تەڭگەدەن تولەۋىنە تۋرا كەلىپتى. ەرتەڭىنە قايتىس بولعان جۇبايىنىڭ رۋحىنا باعىشتالىپ بەرىلگەن اسقا جاقىندارى تاعى ءبىر جىلقى سويعانىنا قوسا, دۇعاعا جينالعان 300 ادامنىڭ ارقايسىسى ءۇشىن 7 مىڭ تەڭگەدەن تولەگەن. قازەكەمنىڭ ء«ولىم باردىڭ مالىن شاشادى, جوقتىڭ ارتىن اشادى» دەگەن ەرتەدەن كەلە جاتقان اششى ءسوزى وسىندايدا ايتىلسا كەرەك.
شىنتۋايتىندا, كىسىسى قايتقان قارالى وتباسى ەشكىمدى قوناققا شاقىرمايدى. تەك مارقۇمنىڭ الىس-جاقىن جەردەگى تۋىستارى مەن جورا-جولداستارىنا حابار بەرىلەدى. ءولىم شىققان ۇيدە ءۇش كۇنگە دەيىن قازان كوتەرىلىپ, اس پىسىرىلمەيدى دەگەن قاعيدانى ۇستانعان كىسىلەر ومىردەن وتكەن ادامنىڭ وتباسىنىڭ قايعىسىنا ورتاقتاسىپ كوڭىل ايتىپ, باتا جاساپ, قانداي دا ءبىر اۋىرتپالىق تۇسىرمەۋگە تىرىسادى. قالادا بولسا – قوناقۇيگە, اۋىلدا بولسا – وزگە اعايىن مەن كورشى-قولاڭنىڭ ۇيىنە تۇسەدى.
وسى ورايدا قازىر استانادا قارالى ءۇي بەرگەن قوناقاسىعا الىستان ات تەرلەتىپ كەلگەن تۋىستار مەن دوس-جاراندار عانا ەمەس, ەلوردادا تۇرىپ جاتقان ادامدار دا قاتىساتىندىعىن ءبىلىپ, قايران قالدىق. ءتىپتى سونداي قوناقاسىعا جالعىز بارماي, جۇبايىن قاسىنا ەرتە باراتىندار دا بار بولىپ شىقتى. مۇنى قالاي تۇسىنۋگە بولادى؟..
بىلۋىمىزشە, ەلىمىزدە وزدەرىنىڭ ۇلتتىق سالت-ءداستۇرىن بەرىك ۇستانعان وزبەك, ۇيعىر جانە دۇنگەن اعايىندار كىسىسى ولگەن شاڭىراقتان ءۇش كۇنگە دەيىن ءدام تاتپايدى ەكەن. ولاردا قارالى ءۇيدىڭ ەسەبىنەن قوناقاسى ءىشۋ دەگەن مۇلدەم جوق. الىستان كەلگەن تۋىس-جەكجاتتى دۇنيەدەن وزعان ادامنىڭ كورشىلەرى مەن جاقىندارى ءوز ۇيلەرىنە شاقىرىپ, تاماق بەرىپ, قوندىرادى. ال ءبىز بولساق, قارالى ءۇيدىڭ قايعىسىنا ورتاقتاسۋدىڭ ورنىنا مال سويعىزىپ, ەت ءپىسىرتىپ, داستارقان جايدىرىپ, كوڭىل ايتىپ كەلگەن ادامدارعا كۇنى بويى شاي بەرگىزەمىز. سوندا ءبىر بولمەدە كىسىسى قايتقان ادامدار جىلاپ-سىقتاپ جاتسا, كەلەسى بولمەدە كوڭىل ايتا كەلگەن كىسىلەر اشتان كەلگەندەي اپىل-عۇپىل اس ءىشىپ, اراسىندا ۇساق-تۇيەكتى اڭگىمە قىلىپ وتىرادى.
ءادىلى كەرەك, كەي جەرلەردە دۇنيەدەن وزعان ادامدى اقتىق ساپارعا اتتاندىرۋ كەزىندە قارالى ۇيگە سالماق تۇسىرمەيتىن كونە ءداستۇر كۇنى بۇگىنگە دەيىن جالعاسىپ كەلە جاتىر. ماسەلەن, اقمولا وبلىسىنىڭ زەرەندى اۋدانىنداعى بىرقاتار قازاق اۋلىندا كىسى قايتقان ۇيگە الىس-جاقىننان كوڭىل ايتۋعا كەلگەن ادامداردى كورشىلەرى ءوزارا ءبولىسىپ الىپ, ۇيلەرىنە شاقىرىپ, قوناق قىلادى. «كورشى اقىسى – ءتاڭىر اقىسى» دەگەندەي, ولار اتا-بابالارىنان ميراس بولعان وسى ساۋاپتى ءىستى وتكەن عاسىردىڭ توقسانىنشى جىلدارىنداعى ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ قيىن ۋاقىتىندا دا جالعاستىرا بىلگەن ەكەن. ال كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ زيالى قاۋىمى جەرگىلىكتى مەشىتپەن اقىلداسا كەلىپ, كىسى جەرلەۋ راسىمىنەن كەيىن بەرىلەتىن اس ءمازىرىن شەكتەۋدى ۇيعارعان. مەشىت اسحاناسىنا جينالعان جاماعاتقا داستارقانعا تەك ماي, باۋىرساق, نان, كامپيت قويىپ, شاي بەرۋ جەتكىلىكتى دەپ ۇيعارىلعان. بۇل قالادا قارالى ءۇي قوناقاسى دا بەرمەيدى.
تۇيىندەي ايتساق, قازاقستان مۇسىلماندارىنىڭ ءدىني باسقارماسى كىسىسى ولگەن وتباسىنىڭ قوناقاسى بەرۋىنە قاتىستى ءبىر ءپاتۋا شىعارعانى ءجون سياقتى.
