جابىلۋعا جاقىن مەكتەپتەر جايى

ارينە, ءبىز جابىلعانىنا قار­سى شىعىپ, ورە تۇرەگەلگەنىمىز­بەن, زاڭعا قارسى كەلە المايمىز. سەبەبى 4-5 بالانى وقىتۋدىڭ, ولاردى تاماقپەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ اۋرەسى كوپ. ول – مەملەكەت­كە دە ارتىق شىعىن. ەڭ دۇرىسى, ارنايى كولىك ءبولىپ, كورشى اۋىلعا قاتىناپ وقۋدىڭ امالىن جاساۋ ءتيىمدى. قيىنى سول, كەيبىر اياداي ەلدى مەكەندە تاپشى ما­مانداردىڭ دەنى اۋدان­­نان نە ماڭاي­­داعى اۋىل­دان قاتىنىپ جۇ­مىس ىستەۋگە ءماج­بۇر. قازىر وب­لىس­تىق ءبىلىم باسقارماسى وسى ماسە­­لە­نىڭ شەشىمىن تابۋ جولىمەن اينالىسىپ جاتىر.

بۇل – ءبىر عانا كەربۇلاق اۋدا­­نىنداعى جاعداي. جالپى, جەتى­سۋدا اۋىل مارتە­بەسىنەن ايىرى­لۋعا جاقىن ەلدى مەكەندەر جەتەر­لىك. ءتىپتى بولاشاعى جوق اۋىل­داردىڭ سانى جىلدان-جىلعا ءوسىپ وتىر. سەبەبى جاستاردىڭ دەنى قالاعا جۇمىس ىستەۋگە كەتىپ, تۋعان جەرىنە قايتىپ كەل­مەيدى. اۋىلداعى اكە-شەشەلەرى مال­­دىڭ قامىمەن الىسقا ۇزاماي, قارا­شاڭىراقتا قالىپ قويادى. سونداي اۋىل­دىڭ ءبىرى – كوكسۋ اۋىلدىق وكرۋگىنە قا­راستى كوكتال ەلدى مەكەنى. مۇندا بار جوعى 300-گە جۋىق ادام تۇرادى. ءبىر قا­بات­تى شاعىن ۇيدە وقىعان وقۋشىلار جوعارى سىنىپتى كورشى اۋىلعا بارىپ جالعاستىرادى. اۋىل اكىمىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ايدوس كوكەننىڭ ايتۋىنشا, بالالارىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن اتا-انالار بۇعان تۇسىنىستىكپەن قاراعانى ءجون.

«كوكسۋ اۋىلدىق وكرۋگىنە كوكتال, كوكسۋ, بەرىكتاس, قوساعاش ەلدى مەكەنى كىرەدى. ىشىندە حالقىنىڭ سانى از وسى كوكتال اۋلى. مۇنداعى باستاۋىش مەك­تەپتە 5 قىزمەتكەر جۇمىس ىستەيدى, 6 بالا وقيدى. ونىڭ تورتەۋى وسى ەلدى مەكەن­دە تۇرسا, ءبىر مامان كورشى اۋىلدان قاتىنايدى. اۋىلدىڭ باسىم بولىگى مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى. ولاردى حالقى تىعىز ورنالاسقان باسقا اۋىلعا كوشىرىپ اپارۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان اتا-انالار جاعدايعا يلانۋى قاجەت, قاتىناپ ىستەيتىن ماماندارعا دا قيىن», دەيدى ايدوس كوكەن.

نەگىزى كوكسۋ اۋىلدىق وكرۋگىندە 1 622 ادام تۇرادى. وعان قارايتىن كوكتال اۋ­لىندا – 293 تۇرعىن, كوكسۋ اۋلىندا – 803 تۇر­عىن, بەرىكتاس اۋلىندا – 464 تۇرعىن, قوساعاش اۋلىندا 460 تۇرعىن بار. كوكتالداعى مەكتەپ 2006 جىلى كوكتال باستاۋىش مەكتەبىنىڭ نەگىزىندە كوكتال جالپى نەگىزگى مەكتەبى بولىپ اشىلعان. بەرتىن كەلە بالا سانى كۇرت ازايىپ, اۋىل حالقى دا تىرشىلىك قۋىپ سىرتقا كوشىپ كەتكەن.

جالپى, جەتىسۋ وبلىسىندا 337 مەك­تەپتىڭ ىشىندە 32 باستاۋىش مەكتەپ تىركەلگەن, ياعني مۇندا 1-4-سىنىپ وقۋشى­لارى عانا ءبىلىم الادى. سونىڭ 11-ءى كەر­بۇلاق اۋدانىنا قاراستى. اۋداندىق ءبىلىم باس­قارماسىنىڭ باسشىسى تۇرار باقىش­ ۇلى جەتى مەكتەپتىڭ جاعدايى مۇشكىل ەكەنىن جەتكىزدى.

«بۇل مەكتەپتەردىڭ كوبى ەسكى عيما­راتتا ورنالاسقان. ونىڭ ۇستىنە ون شاقتى عانا بالا ءبىلىم الادى. مۇعالىمدەردىڭ ساعاتىن تولتىرۋ عانا ەمەس, قاتىناپ جۇ­مىس ىستەۋ ولارعا دا ءتيىمسىز. الداعى ۋاقىت­تا بالا سانى ازايسا, ءبىز امالسىز­دان مەكتەپتى جابۋعا قۇقىلى بولامىز. ونداي جاعدايدا سول اۋىلداعى وقۋشى­لاردى تاسىمالدايتىن ارنايى اۆتوبۋس سۇرايمىز. بالالار ءبىلىمسىز قالمايدى, اتا-انالاردىڭ الاڭداۋىنا ەش سەبەپ جوق», دەيدى تۇرار باقىش ۇلى.

جابىلۋى مۇمكىن 7 مەكتەپتىڭ جايى­نا ۇڭىلەيىكشى. كوكتال باستاۋىش مەك­تەبىن جوعارىدا ايتتىق. شاعان باس­تا­ۋىش مەكتەبىندە – 8 بالا, 4 مامان; قار­لى­عاش باستاۋىش مەكتەبىندە – 5 با­لا, 2 ما­مان; سارىبۇلاق باستاۋىش مەك­تە­بىن­دە 6 بالا, 7 مامان, ونىڭ 4-ەۋى اۋدان­نان قاتىنايدى; سايلىكول باس­تاۋىش مەك­تەبىندە – 8 بالا, 4 مامان; قىزىل­قۇ­دىق باستاۋىش مەكتەبىندە – 9 بالا, 5 ما­مان; جەلدىقارا باستاۋىش مەكتە­بىن­دە – 6 بالا, 5 مامان, ونىڭ 2-ەۋى سارىوزەكتە قوسىمشا قىزمەت كورسەتەدى. ياكي ەشقايسىنىڭ جاعدايى وڭىپ تۇرعان جوق. ونىڭ ۇستىنە بۇل مەكتەپتەر ابدەن ەسكىرگەن.

ءبىز وسى ورايدا وبلىستىق ءبىلىم باس­قار­ماسىنا حابارلاسىپ, اتالعان ماسە­لەنىڭ جاي-جاپسارىن سۇرادىق. قاراڭىز, وڭىردەگى 32 باستاۋىش مەكتەپتە 5-تەن 30 وقۋ­شىعا دەيىن 488 وقۋشى ءبىلىم الىپ وتىر. تۇستەپ كورسەتسەك, 5-10 وقۋشى – 15 مەكتەپتە, 11-25 وقۋشى – 13 مەكتەپتە, ­26-30 وقۋشى 4 مەكتەپتە وقيدى. مۇن­داي كىشكەنتاي ءبىلىم وشاقتارى ەسكەلدى­دە – التاۋ, اقسۋ, پانفيلوۆ, سارقاندا – ءتورت مەكتەپتەن, قاراتالدا – ەكەۋ, كوكسۋدا – بىرەۋ.

«ەڭ باستىسى, وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى­­نىڭ 2022 جىلعى 3 تامىزداعى № 348 بۇي­رى­عىنا سايكەس باستاۋىش, نەگىزگى ورتا, جال­پى ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ مەملەكەت­تىك جالپىعا مىندەتتى ستاندارتتارىنىڭ ورىن­دالماۋى بولىپ وتىر. جوعارىدا اتالعان 32 مەكتەپ بەيىمدەلگەن عيماراتتا ورنالاسقان, سپورت جانە اكت زالدارى, اسحانالارى جوق. كابينەتتەر زامان تالابىنا ساي جابدىقتالماعان, باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىن تەگىن ىستىق تاماقپەن قامتۋدا دا قيىندىق تۋدىرىپ وتىر. ­2022, 2023 جىلدارى بالا سانى ازايىپ كە­تۋىنە بايلانىستى اقسۋ, قاراتال اۋدان­دا­رىن 4 باستاۋىش مەكتەپتە وڭتايلان­دىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, باستاۋىش ­سىنىپ وقۋشىلارى, جوعارى سىنىپتارمەن بىرگە تاسىمالدانىپ, ءبىلىم الۋدا», دەيدى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.

ال جوعارىدا اتالعان 32 اۋىلدان ءتيىس­تى جوعارى سىنىپتارى جوق بولعان­­دىق­تان, 5-11-سىنىپتاردان 758 بالا نەگىز­گى مەك­تەپتەرگە 21 اۆتوبۋسپەن تاسىمال­داندى. بيىل 32 باستاۋىش مەكتەپ­تىڭ ىشىندەگى بالا سانى از مەكتەپتەردى كە­زەڭ-كەزەڭ­مەن وڭتايلاندىرۋ جۇمىستا­رى جۇزەگە اسادى. وڭتايلاندىرۋ جۇ­مىس­تارىن جۇرگىزۋ ناتيجەسىندە بيۋدجەت قاراجا­تى ۇنەمدەلىپ, اسحانا, سپورت جانە اكت زالدارى جوق مەكتەپتەر ماسەلەلەرى شەشىلەدى.

«ارينە, بالامىزدىڭ ءبىلىمسىز قالعا­نىن قالامايمىز. اۋىل كۇننەن-كۇنگە ىدىراپ بارادى. كەڭەس وكىمەتى كەزىندە ۇلكەن ۇجىمشاردىڭ ءبىرى بولعان. كار­توپ ەگىپ, جۇگەرى ءوسىرىپ, وبلىستىڭ مە­رە­يىن وسىرگەن. ال قازىر مالدان باسقا ەش­قان­داي تىرلىك قالمادى. ءتىپتى اۋىل تۇر­عىندارى اۋدانعا قاتىناپ جۇمىس ىستەيدى. بالالاردىڭ قاتارىنان قال­عا­نى دۇرىس ەمەس. مەكتەپ جابىلسا, وسىندا ىستەپ جۇرگەن اۋىل تۇرعىندارى جۇمىسسىز قال­عالى تۇر. ول دا ۋايىم. كورشى اۋىلعا قاتى­ناپ وقىعانى دۇ­رىس تا شىعار, بىراق الاڭ­دايسىز. قىس مەز­گىلىندە قيىن», دەي­دى كوكتال اۋلىنىڭ تۇر­عىنى سامال اسقاروۆا.

وڭىردە مەكتەبى جوق وتىزعا تارتا شا­عىن اۋىل بار. ولارعا ارنايى قوعامدىق كولىك قىزمەت كورسەتەدى. تالاپقا ساي باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىنا ىستىق تاماق بەرىلۋى قاجەت. الايدا الىستاعى اۋىلداعى 5-6 وقۋشىعا ارنايى قىزمەت كورسەتۋگە ەشكىم كەلىسپەيدى. تاعى ءبىر تۇيتكىل – تاسىمالدايتىن اۆتوبۋس­تار ەسكىرگەنى. قازىر بۇل ولقىلىق­تىڭ ور­نىن تولتىرۋ ءۇشىن جاڭا اۆتوبۋستار بەرى­لىپ جاتىر. الداعى ۋاقىتتا وبلىس­تىق ءبىلىم باسقاراماسى قوعامدىق كولىك­تەردى تولىعىمەن جاڭارتۋعا نيەتتى.

جەتىسۋ وبلىسى