2002 جىلى حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمى بالالار ەڭبەگىنە قاتىستى پروبلەمالىق ءماسەلەلەرمەن جۇرتشىلىقتى بارىنشا حاباردار ەتۋ ماقساتىندا 12 ماۋسىمدى دۇنيەجۇزىلىك بالالار ەڭبەگىنە قارسى كۇرەس كۇنى دەپ جاريالاعان بولاتىن. «بالالاردى ەڭبەككە تاربيەلەۋ كەرەك ەمەس پە؟» دەگەن وي دا بۇيىردە تۇرادى. بالالاردى ەڭبەككە باۋلۋ كەرەك, ءۇيدىڭ جۇمىسىنا جۇمساۋ دا قاجەت. «جۇمىسى جوقتىق, تاماعى توقتىق ازدىرار ادام بالاسىن», دەپ اباي ايتقانداي, بالانىڭ بويىنا بارلىق جاقسى قاسيەت ەڭبەكپەن سىڭەتىنىن دە جۇرت بىلەدى. الايدا, ونى جۇمساعان جۇمىس تۇرلەرى بالانىڭ پسيحيكالىق, مورالدىق, الەۋمەتتىك تۇرعىدان دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرىپ, بولاشاعىنا بالتا شاپپاۋى ءتيىس. مىنە, حالىقارالىق بەدەلدى ۇيىم كوتەرىپ وتىرعان ماسەلە وسى. مامانداردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, دۇنيەجۇزىندە قۇلدىققا سالىنعانداردىڭ 27 پايىزى بۇعاناسى قاتپاعان بالالار ەكەن. ادامدار ساۋداسىنىڭ قۇرباندارى دا نەگىزىنەن 12-14 جاس ارالىعىنداعى بالالار بولىپ سانالادى. 1999 جىلى حالىقارالىق ەڭبەك كونفەرەنتسياسى ءبىر اۋىزدان بالالار ەڭبەگىنىڭ ەڭ ناشار فورمالارى تۋرالى كونۆەنتسيا قابىلدادى. ونى قازاقستان 2002 جىلى بەكىتتى. №182 كونۆەنتسيانىڭ «بالالار ەڭبەگىنىڭ ەڭ ناشار تۇرىنە» جاتاتىن ولاردى قۇلدىققا سالۋ, قارۋلى قاقتىعىستارعا پايدالانۋ, پارنوگرافيالىق ونىمدەر جاساۋ ءۇشىن ءجاسوسپىرىم قىزداردى جەزوكشەلىككە تارتۋ سەكىلدى جان-ءتۇرشىگەرلىك جاعدايلار كەزدەسىپ جاتادى. وعان قارسى كۇرەستىڭ ءبىرى بۇل جونىندە جۇرتشىلىقتى اقپاراتتاندىرۋ, قۇلاعدار ەتۋ بولعاندىقتان, قازاقستاندا ماۋسىم ايىنىڭ 1-نەن 12-نە دەيىن «بالالار ەڭبەگىن پايدالانۋعا قارسى 12 كۇن» اتتى ۇلتتىق اقپاراتتىق ناۋقان جاريالانعان بولاتىن.
قوستانايداعى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان پريۋتتە وسى ناۋقاندى باسشىلىققا العان «قازاقستان بالالارى – نۇرلى جولمەن!» رەسپۋبليكالىق اكتسياسىنىڭ اياسىندا ىزگىلىكتى شارا ءوتتى. ونىڭ ەرەكشەلىگى – پريۋت قىزمەتكەرلەرى ونى «دوڭگەلەك ۇستەل» فورماسىندا وتكىزىپ, وعان پسيحولوگ, پەداگوگ ماماندارىمەن, پروكۋراتۋرا, باق وكىلدەرىمەن قاتار, انا ءسۇتى اۋزىنان كەتپەي, بۇعاناسى قاتپاي جاتىپ, باسىنا تاعدىردىڭ ءزىل باتپان جۇگى ءتۇسىپ, پريۋتتەن پانا تاپقان بالالار دا قاتىستى. – پريۋتكە اي سايىن وبلىس اۋداندارى مەن قالالارىنان كەمىندە 20 بالا تۇسەدى. 3 جانە 16 جاس ارالىعىنداعى بالالاردى ءبىر اي ۇستاعاننان كەيىن نەگىزىنەن بالالار ۇيىنە ورنالاستىرامىز, – دەيدى پريۋت ديرەكتورى مەڭسۇلۋ دوسجانوۆا. ۇستەل باسىندا وتىرعان بالالاردىڭ بارلىعى دا ءۇيىنەن بەزىپ كەتكەن, ولاردى ەسىرتكى پايدالاناتىن, ىشىمدىككە سالىنعان اتا-اناسىمەن بىرگە تۇرۋ مۇمكىن بولماعاندىقتان وسىندا اكەلىنەدى. مەڭسۇلۋ مەڭدىبايقىزىنىڭ ايتۋىنشا, وسىندا تۇسكەن بالالاردىڭ ۇيىنە قايتاتىنى نەكەن-ساياق. وتكەن جىلى كىشكەنتاي 3-4 جاسار بالانى ءبىر وتباسى قامقورلىعىنا الىپتى. ونداي جاعداي وتە سيرەك بولادى ەكەن. پريۋت ديرەكتورىنىڭ تاربيە جونىندەگى ورىنباسارى كاميلا قامباروۆا بالالار ەڭبەگىن جانە ولاردىڭ ءوزىن قورعاۋ جونىندە مازمۇندى اڭگىمە وتكىزدى. پريۋت تۇرعىندارىنا ەڭبەكتەنۋ مەن بالالار ەڭبەگىن پايدالانۋدىڭ اراجىگىن ءتۇسىندىردى. بالالاردى اڭگىمەگە قاتىستىردى, ولاردىڭ پىكىرىن ءبىلۋدى دە ويلاستىرىپتى. ۇستەل باسىندا وتىرعان بالالاردىڭ بارلىعى دا «ۇيگە قايتقىم كەلەدى, اناما كومەكتەسەر ەدىم», دەگەن پىكىر ايتتى. بالا قارسىلاسۋعا دارمەنسىز, ۇلكەندەردىڭ قانداي قورلىعىنا دا تەك توزەدى, سونىڭ قۇربانىنا اينالادى. پريۋتتەگى بالالار ءومىرى دە – اتا-انانىڭ ءوز پەرزەنتى الدىنداعى جاۋاپسىزدىعىنىڭ دالەلى. اناكوكىرەك دەسەڭشى, ماسكۇنەم اناسىنىڭ, ناشاقور اكەسىنىڭ كەسىرىنەن قاڭعىپ قالعان بالا جاۋراپ, ىقتاسىن ىزدەگەن تورعايداي, ءۇيىن ساعىنادى, اناسىنا جەتكىسى كەلەدى. سالعان سۋرەتتەرىندە دە ءۇيىن بەينەلەۋگە تىرىسادى. وبلىستىق پروكۋراتۋرانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى مالىمدەگەندەي, قوستاناي وبلىسىندا بالالاردى ماجبۇرلەپ جۇمىسقا جەگۋ, ءجاسوسپىرىم قىزداردى جەڭىل جۇرىسكە تارتۋ سەكىلدى ولاردىڭ ومىرىنە تاڭبا بولاتىن وقىس جاعدايلار سوڭعى جىلدارى تىركەلمەگەن. بالالاردىڭ ەڭبەگى دە, ءوزى دە تەك قورلانباۋ كەرەك, تەك قورعالۋى ءتيىس. بولاشاق سوندا شىنايى, تازا بولماق.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا, «ەگەمەن قازاقستان».
قوستاناي.
