70 جىل بۇرىن گيمالاي اسىپ, پاكىستان, ءۇندىستاندى ارتقا تاستاپ, دارقان دالانىڭ اسقار تاۋىن, مۇحيت-تەڭىزدەرىن كەشىپ وتكەن وتانداستارىمىزدىڭ سوڭعى تابان تىرەگەن ۇياسى – تۇركيا رەسپۋبليكاسى ەدى. ازاپتى ساپاردان كەيىن انادولى جەرىنىڭ جۇرەگىندەگى يسميل اۋدانى – قازاقتار كوپ شوعىرلانعان قاسيەتتى مەكەنگە اينالدى.
بۇگىندە قازاق دياسپوراسى وكىلدەرىنىڭ كۇشىمەن ىستانبۇلداعى قازاق تۇرىكتەرى قورى, قوجا احمەت ياساۋي قورى, «قازاقكەنت التاي» ۇيىمى, مانيسا قالاسىنداعى ساليحلي قازاق تۇرىكتەرىنىڭ الەۋمەتتىك ىنتىماقتاستىعى مەن مادەنيەتى بىرلەستىگى, گۇنەشلي قازاقتارى قاۋىمداستىعى, نيگدەدەگى التاي اۋىلى قازاقتارى قاۋىمداستىعى قۇرىلىپ, تۇركيا مەملەكەتىمەن ەكونوميكالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق, ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى.
قازاقستاننىڭ تۇركيا رەسپۋبليكاسىنداعى ەلشىلىگىنىڭ باستاماسىمەن تۇرىكتەردىڭ وتانىندا ۇلى اباي قۇنانباي ۇلى, جامبىل جاباەۆ, ءسۇيىنباي ارون ۇلىنىڭ ەسكەرتكىشتەرى اشىلىپ, كوشەلەرگە, ساياباقتارعا جانە مەكتەپتەرگە وزگە دە قازاق عۇلامالارىنىڭ ەسىمدەرى بەرىلدى. بۇل ءبىر جاعىنان الىستاعى اعايىندار اراسىندا كەڭ اۋقىمدى ءھام كوپقىرلى بايلانىس جۇرگىزىپ كەلە جاتقان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە قاراستى «وتaندaستaر قورى» كەاق-نىڭ دا ۇلەسى.
ۇيىم پرەزيدەنتى دانيار قادىروۆ باستاعان دەلەگاتسيا جۋىردا عانا تۇركياعا رەسمي ىسساپارمەن باردى. ولار الدىمەن ىستانبۇلدا تۇراتىن قانداستارمەن كەزدەستى. جۇزدەسۋدە قازاقستاننىڭ ىستانبۇلداعى باس كونسۋلى نۋريددين امانقۇل, تۇركيا ادىلەت جانە دامۋ پارتياسى ورتالىق شەشىمدەر جانە باسقارماسىنىڭ مۇشەسى رەشيدە يۋكسەل, «قازاقكەنت التاي» قوعامىنىڭ باسقارۋشى مۇشەسى جانىمحان جاڭالتاي, قوجا احمەت ياساۋي قورىنىڭ مۇشەسى رامازان اۆدجى, «قازاقستان مادەنيەت جانە ساۋدا ورتالىعى» باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەرجان ۋايىس, «قازاق-تۇرىك ءبىلىم جانە زەرتتەۋ» قوعامى (KATEAD) باسشىسى سۇلەيمان وزپارك, تۇركيادا باسىلاتىن «قازاق ەلى» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى ەرتولقىن گايرەتۋللاح جانە تاعى باسقا ۇيىم باسشىلارى مەن بەلسەندىلەرى قاتىستى.
ءىس-شارا بارىسىندا تۇركياداعى قازاق دياسپوراسىنىڭ ەكى ەل اراسىنداعى ەكونوميكالىق, ادامي, الەۋمەتتىك جانە مادەني كاپيتالدى دامىتۋعا قوسقان ۇلەسى مەن ءرولى تالقىلاندى. «وتانداستار قورى» كەاق پرەزيدەنتى د.قادىروۆ تۇركياداعى قازاق دياسپوراسىنا بارىنشا قولداۋ كورسەتۋگە مۇددەلى ەكەندىگىن, شەتەلدەگى ءار قازاق دياسپوراسىنىڭ ەلىمىز ءۇشىن ورنى ەرەكشە ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. جيىندا تۇركياداعى ەتنوستىق قازاق جاستارىنىڭ بويىنا ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ءسىڭىرۋ, انا ءتىلىن ساقتاپ قالۋ ماسەلەسى ءسوز بولدى.
ءوز كەزەگىندە دياسپورا وكىلدەرى تۇركيا قازاقتارىنىڭ قازىرگى جاعدايى, جەتىستىكتەرى, پروبلەمالارى مەن ولاردى شەشۋ جولدارىنا قاتىستى ۇسىنىستارىن تىلگە تيەك ەتتى. سونداي-اق دياسپورا وكىلدەرى ءۇشىن قازاقستانعا تانىمدىق ساپارلار ۇيىمداستىرۋ, ورتاق قوعامدىق, مادەني-گۋمانيتارلىق ءىس-شارالار وتكىزۋ مۇمكىندىگى تالقىلاندى.
باس كونسۋل ن.امانقۇل دياسپورانىڭ ەكىجاقتى ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتاعى ءرولى تۋرالى باياندادى. كەزدەسۋدەن كەيىن ول ۇيىم پرەزيدەنتى د.قادىروۆتى ىستانبۇل قالاسىنداعى قازاق مادەني ورتالىقتارىنىڭ وفيستەرىمەن تانىستىردى. بۇعان قوسا مەيماندار زەيتۇنبۋرنۋ اۋدانىنداعى اباي اتىنداعى مەكتەپتەگى دومبىرا كۋرسى قاتىسۋشىلارىنىڭ ونەرىن تاماشالادى.
كەيىن قازاقستاندىق دەلەگاتسيا يسميل قازاق تۇرىكتەرى جانە الەۋمەتتىك كومەك قوعامىنىڭ باستاماسىمەن, كونيا قالاسى مەن يسميل اۋدانى مەرياسىنىڭ قولداۋىمەن «يسميل قازاقتارىنىڭ مادەني ءۇيى» جانە اباي ءۇيىنىڭ رەسمي اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىستى.
– قازاق مادەنيەتىن ساقتاپ كەلە جاتقان يسميل اۋدانى بۇگىن ەكونوميكالىق جاعىنان دا, الەۋمەتتىك-مادەني جاعىنان دا ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتكەنى انىق. قازاق مادەني ورتالىعى عيماراتىنىڭ جانە ونىڭ ىشىندە «اباي ءۇيىنىڭ» اشىلۋى قازاقستان-تۇركيا قارىم-قاتىناسىنىڭ دامۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوساتىنىنا سەنىمدىمىن, – دەدى «وتaندaستaر قورى» كەاق پرەزيدەنتى د.قادىروۆ.
ءىس-شاراعا ەلىمىزدىڭ تۇركيا رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ەركەبۇلان ساپيەۆ, كونيا مۋنيتسيپاليتەتى مەرى بەيىن حيتامي, كونيا قالاسى مەرى ۋگۋر يبراحيم التاي, قاراتاي اۋدانى مەرى حاسان كىلىدجا, يسميل قازاق تۇرىكتەرى جانە الەۋمەتتىك كومەك قوعامى باسشىسى مۋحاممەت اليم جانە تۇركياداعى قازاق دياسپوراسىنان 300-دەن استام قانداسىمىز قاتىستى.
سونداي-اق قازاقستاننان ونەر مايتالماندارى ارنايى بارىپ, ءىس-شارانىڭ كوركىن اشا ءتۇستى. اتاپ ايتساق, قاراعاندى فيلارمونياسىنىڭ ءانشىسى مەرۋەش باشاي, ءارتىس داستان كابيلوۆ, كۇيشى نۇرداۋلەت شىلدەباەۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, تانىمال قوبىزشى عايني بولتاەۆا قالىڭ كورەرمەننىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەندى. قازاق تىلىندە شىرقالعان اسەم ءان مەن كۇمبىرلەگەن كۇي – الىستاعى اعايىننىڭ رۋحىن ءبىر كوتەرىپ, اتاجۇرتقا دەگەن ساعىنىش ماۋقىن باسقانداي بولدى.
جالپى, ەتنوستىق قازاقتار مەن وتانداستار تۇراتىن ەلدەردىڭ ۇلتتىق, مادەني جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايلارىن ەسكەرە وتىرىپ, اۋقىمدى ءىس-شارالار ءجيى ۇيىمداستىرىلىپ تۇرادى. كونيانىڭ يسميل اۋدانىنداعى اباي ءۇيى مادەني-ىسكەرلىك ءۇيى «وتانداستار قورى» تاراپىنان اشىلعان توعىزىنشى ورتالىق بولىپ سانالادى. بۇدان بولەك, 2019–2023 جىلدارى مۇنداي ءۇي ومبى, تاشكەنت, بىشكەك, كيەۆ, بەرلين, ىستانبۇل, الانيا, زالاح قالالارىندا اشىلعان بولاتىن.
