باتىسقازاقستاندىقتار قۇرمانعازى, داۋلەتكەرەي, دينا, مامەن, سەيتەك, قالي, وقاپ, تاعى باسقا ايگىلى دومبىراشى جەرلەستەرىن ماقتان ەتەدى. 2018 جىلدان بەرى اتالىپ كەلە جاتقان ۇلتتىق دومبىرا كۇنى وڭىردە جالپىحالىقتىق مەرەكەگە اينالاتىنى سوندىقتان.
– بيىل مەرەكەلىك شارا ورال شاھارىندا 7 شىلدە كۇنى تاڭەرتەڭ يساتاي-ماحامبەت باتىرلاردىڭ, قۇرمانعازى ساعىرباي ۇلى مەن دينا نۇرپەيىسوۆانىڭ ەسكەرتكىشىنە گۇل شوعىن قويۋدان باستالادى. بۇدان بولەك وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە «دومبىرا – ۇلتتىق رۋح» اتتى ەكسپوزيتسيا, اتامەكەن ونەر ورداسىندا «تەرمە – رۋحتىڭ ازىعى, دومبىرا – ۇلتتىڭ قازىعى» اتتى ۇلكەن ءىس-شارا وتەدى. كەشكى ساعات 20.00-دە قادىر مىرزا ءالى اتىنداعى مادەنيەت جانە ونەر ورتالىعىنىڭ جازعى امفيتەاترىندا وبلىستىق حالىق شىعارماشىلىعى ورتالىعى مەن «اقجايىق» تەلەارناسىنىڭ بىرلەسكەن ء«ىنجۋ-مارجان» تەلەجوباسىنىڭ گالا-كونتسەرتى بولادى. بۇل كونتسەرتتە داۋلەتكەرەي اتىنداعى قازاق حالىق اسپاپتارى وركەسترى جانە 40-قا جۋىق ءانشى, جىرشى-تەرمەشى, كۇيشىلەر ونەر كورسەتەدى, – دەيدى قۋانىشبەك مۇقانعاليەۆ.
اقجايىق وڭىرىندە دومبىرانىڭ سالتانات قۇرعان شاعى ءبىر بۇل ەمەس. 2018 جىلى كۇي اتاسى قۇرمانعازىنىڭ مەرەيتويىنا ارنالعان «ناعىز قازاق – دومبىرا» كەڭ اۋقىمدى اكتسياسى كەزىندە 1 700 دومبىراشى ءبىر مەزەتتە قۇرمانعازى بابانىڭ «اداي», «بالبىراۋىن» كۇيلەرىن ورىنداعان بولاتىن.
ال كۇي ونەرىندە وزىندىك ونەر مەكتەبىن قالىپتاستىرعان ساڭلاقتاردىڭ مەرەيتويلىق شارالارى جۇيەلى تۇردە ءوتىپ ءجۇر. مىسالى, جاڭاقالا اۋدانىندا كۇيشى-دومبىراشى مامەن ەرعالي ۇلى مەن قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى قالي جانتىلەۋوۆتىڭ ەسىمىن ۇلىقتاۋعا ارنالعان «قالي, مامەن – كۇمبىر كۇي» دومبىراشىلار بايقاۋى, 2020 جىلى ورال قالاسىندا كۇيشى-كومپوزيتور داۋلەتكەرەي شىعاي ۇلىنىڭ 200 جىلدىعىنا, كۇي ونەرىنىڭ اسا كورنەكتى ورىنداۋشىسى ناۋشا بوكەيحانوۆتىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان «كۇمبىرلەگەن كۇمىس كۇي» رەسپۋبليكالىق دومبىراشىلار بايقاۋى, 2022 جىلى جاڭاقالا اۋدانىندا «قوس دومبىرا» وبلىستىق دومبىراشىلار بايقاۋى, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى قالي جانتىلەۋوۆتىڭ ەسىمىن ۇلىقتاۋعا ارنالعان ء«دۇلدۇل دومبىرا» رەسپۋبليكالىق دومبىراشىلار بايقاۋى جانە تۇڭعىش پرەزيدەنت الاڭىندا باتىس قازاقستان ءوڭىرىنىڭ 200 دومبىراشىسىنىڭ كۇي شەرۋى ءوتتى. «وسىنداي ونەگەلى ىستەر بولاشاقتا دا جالعاسا بەرەدى» دەيدى باسقارما باسشىسى.
2022 جىلى «Aqjaiyq» تەلەارناسىنىڭ قولداۋىمەن «فولك-ارت» ءداستۇرلى ءانشى-تەرمەشى جانە كۇيشىلەردىڭ وبلىستىق تەلەجوباسىنىڭ العاشقى ءتۇسىرىلىمى ۇيىمداستىرىلعان بولاتىن. ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ۇلىقتاپ, بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن جيناقتاپ, التىن قورعا ساقتاۋ تەلەجوباسىنا جايىقتىڭ 100-گە جۋىق ءداستۇرلى ءانشى-كۇيشىسى قاتىستى. بۇل جوبا 2022 جىلدىڭ قازان ايىنا دەيىن «فولك-ارت» بولىپ العاشقى ءتۇسىرىلىمىن باستاسا, كەيىن ء«ىنجۋ-مارجان» تەلەجوباسىنا اينالىپ, كۇنى بۇگىنگە دەيىن 42 تەلەجوبا ءتۇسىرىلىمى كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلعان ەكەن.
بىلتىر ۇلتتىق دومبىرا كۇنىنە وراي العاش رەت تاريحي تۇلعالار ۇستاعان دومبىرالاردىڭ تۇپنۇسقاعا سايكەس كوشىرمەسى جاسالدى. وبلىس دەڭگەيىندە دومبىرا جاساۋشى قولونەر شەبەرلەرىنىڭ ونەرى حالىققا كەڭ ناسيحاتتالىپ, «دومبىرا-داستان» فەستيۆالى العاش رەت ءوتتى.
ايتپاقشى, وڭىردە دومبىراعا قويىلعان بىرنەشە ەسكەرتكىش تە بار. ونىڭ العاشقىسى – 2016 جىلى كاسىپكەر جاندوس ايتاليەۆتىڭ قولىنان شىققان 3 مەترلىك دومبىرا بولاتىن. قاراپايىم دانەكەرلەۋشى ءوزىنىڭ تۋعان جەرى – ءۇش جۇزدەن ءان وزدىرعان سال مۇحيت پەن ءانشى عاريفوللا شىققان قاراتوبەگە سىي ەتىپ ۇسىنعان سول دومبىرا اۋىلعا كىرەبەرىستە كوز قۋانتىپ تۇر.
ەجەلدەن «كۇيشىلەر ەلى» دەپ اسپەتتەيتىن جاڭاقالا اۋدانىندا «كۇيشىلەر اللەياسى» بۇرىننان بار ەدى. قۇرمانعازى, مامەن, دينا, قالي جانتىلەۋوۆ, وقاپ قابيعوجين, شامعون قاجىعاليەۆ, تۇياقبەردى شامەلەۆ بيۋستەرى ورناتىلعان الاڭنىڭ ورتاسىنا 2019 جىلى دومبىرا ءمۇسىنى ورناتىلدى.
ال 2023 جىلى ۇلتتىق دومبىرا كۇنى قارساڭىندا تەرەكتى اۋدانىنا قاراستى اقسۋات اۋىلىندا دا ۇلتتىق اسپاپقا ەسكەرتكىش اشىلدى. سول كەزدەگى اۋىل اكىمى جاننۇر احمەتوۆتىڭ يدەياسىن جەرگىلىكتى كاسىپكەر ماقسوت كەنجەباەۆ قولداپ, 4 مەترلىك ءمۇسىن بوي كوتەرگەن ەدى.
ايتسە دە قادىر اقىننىڭ تىلىمەن ايتساق, «ناعىز قازاقتىڭ» شىرايىن كىرگىزگەن – جالپاقتال اۋىلىنىڭ تۇلەكتەرى بولدى. بيىل مامىر ايىندا جالپاقتال اۋىلىنىڭ ورتالىق الاڭىندا ورناتىلعان «التىن دومبىرا» كومپوزيتسياسى قانداي تالعامپاز كورەرمەننىڭ دە كوڭىلىنەن شىقتى. بيىكتىگى 8 مەترلىك ەسكەرتكىشتىڭ تۇعىرىنا تاڭبالى تاستاردىڭ سۋرەتى سالىنعان. بۇل جەردە كۇنى-ءتۇنى كۇي ويناپ تۇرادى. ءمۇسىن اۆتورى – اۋىل ازاماتى سايرانبەك نۇرجان ۇلى التىن دومبىرانى قازاقى ويۋلاردان قۇراستىرىپ جاساعان ەكەن.
– وسى دومبىرانى جاساۋعا 6 اي ۋاقىتىم كەتتى. بارلىق ولشەمىن شىنايى دومبىرادان الىپ, ماسشتابىن ۇلكەيتىپ شىعاردىم. وسى دومبىراعا 1 توننا 200 كيلو تەمىر جۇمسالدى. وسى كەزگە دەيىن جاساعان جوبالارىمنىڭ ىشىندەگى ەڭ ۇلكەنى – وسى «التىن دومبىرا». مەنى شابىتتاندىرىپ, شەبەرلىگىمدى شىڭداعان دا – وسى قاسيەتتى اسپاپ! – دەيدى سايرانبەك.
باتىس قازاقستان وبلىسى
