ساياسي تۇرعىدان العاندا, شىۇ-عا مۇشەلىك ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق ساياساتتا ءوز ورنىن بەكىتۋگە, قاۋىپسىزدىك, تۇراقتىلىق پەن جۇيەلى دامۋعا قاتىستى ىقپالىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. قازىر الەمدەگى ساياسي-ەكونوميكالىق تۇراقسىزدىق كەزەڭىندە ەلىمىزدىڭ ۇيىمعا مۇشە بولۋى وزگە ەلدەرمەن ساياسي ديالوگ قۇرۋعا, بەيبىت باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋعا جول اشتى.
ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق تۇرعىسىنان قاراساق, قازاقستاننىڭ قىتاي مەن ءۇندىستان ءتارىزدى شىۇ-نىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى جوعارى مۇشەلەرىمەن ۇيىم اياسىندا قارىم-قاتىناس ورناتۋى ەكىجاقتى ساۋدا-ساتتىق بايلانىستاردىڭ نىعايۋىنا, ەلىمىزگە ينۆەستيتسيا تارتۋعا, بىرىككەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا ايتارلىقتاي سەپتىگىن تيگىزدى.
وسىلايشا, شىۇ-عا مۇشە بولۋ قازاقستاننىڭ وڭىرلىك جانە حالىقارالىق كونتەكستەگى مۇمكىندىكتەرىن ايتارلىقتاي كەڭەيتەدى, ونىڭ ەكونوميكالىق جانە ساياسي دامۋىنا ىقپال ەتەدى. سونىمەن قاتار جاھاندىق ماسەلەلەر مەن سىن-قاتەرلەردى شەشۋدەگى ءرولىن ارتتىرادى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قۇرىلعانىنا 20 جىلدان اسا ۋاقىت وتسە دە شىۇ اياسىندا بىردە-ءبىر ءىرى ەكونوميكالىق جوبا جۇزەگە اسپاعانىن اتاپ وتكەن ەدى. وسىعان وراي ينۆەستيتسيالىق قور قۇرۋ مۇمكىندىگى ۇسىنىلىپ وتىر. ۇيىمنىڭ قارجىلاندىرۋى شىۇ اياسىندا ناقتى جوبالار جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ياعني قارجىلاندىرۋ قازاقستان مەن ۇيىم مۇشەلەرىنىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا سەرپىن بەرەتىن, نەگىزىنەن سەرىكتەستىكتى نىعايتاتىن, كولىك-ترانزيت الەۋەتىن ارتتىراتىن جوبالارعا نەگىزدەلمەك. بۇل رەتتە ەلىمىز زور ماڭىزعا يە ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعدارىنىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسپاق.
قازاقستاننىڭ توراعالىعى ناقتى ۇسىنىستار مەن تاجىريبەلىك ماڭىزى بار شەشىمدەرگە نەگىزدەلدى. توراعالىق كەزىندە قازاقستان ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ كۇش-جىگەرىن شىۇ-نىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى ەكونوميكالىق دامۋ ستراتەگياسىن ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتاعان ەدى. ينۆەستيتسيالىق قوردى قۇرۋ ماسەلەسى دە باستى نازارعا الىندى.
ەلىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزعا يە ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ جايىندا بىرقاتار كەزدەسۋ وتكىزىلىپ, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ەنەرگەتيكالىق ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى ستراتەگياسىنىڭ بەكىتىلۋىنە نەگىز بولدى. بۇل ءداستۇرلى ەنەرگيا كوزدەرىن جاڭعىرتىپ, جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋ سالاسىندا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار مەن عىلىمدى دامىتۋدا پايدا الىپ كەلەدى.
بيىل 1 اقپاندا قازاقستان شىۇ تسيفرلىق فورۋمىن وتكىزدى. ياعني ۇيىم مۇشەلەرى اراسىنداعى ساندىق تەڭسىزدىكتى ازايتىپ, ەلەكتروندىق كوممەرتسيانى ىلگەرىلەتۋدەگى ىنتىماقتاستىقتىڭ نىعايۋىنا ۇلەسىن قوستى.
قازاقستاننىڭ باستاماسىمەن 2024 جىل «ەكولوگيا جىلى» بولىپ جاريالانىپ, ءبىراز ءىس-شارا ءوتتى. وسى رەتتە استاناداعى سامميتتە شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم, اۋىزسۋ مەن سانيتارلىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى مالىمدەمە قابىلداندى.
قۇجات الەمدەگى ساياسي-ەكونوميكالىق تۇراقسىزدىق كەزىندەگى مەملەكەتتەر اراسىنداعى سەنىم دەڭگەيىن كوتەرۋ ماقساتىندا قابىلدانباق. باستاما بارلىق تاراپتىڭ مۇددەلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, بەيبىت دامۋ جولىنداعى ادىلەتتى شەشىمدەردىڭ قابىلدانۋىن كوزدەيدى. ودان بولەك سامميت اياسىندا استانا دەكلاراتسياسى, شىۇ-نىڭ 2035 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسى جانە ءتۇرلى باعىتتاردى قامتيتىن 20-دان اسا قۇجاتقا قول قويىل-
ماق.
قازاقستاننىڭ ۇيىمدى رەفورمالاۋ ءۇردىسىن باستاۋى توراعالىق كەزىندەگى باستامالارى اياسىندا اتقارعان جۇمىسى مەن سامميت بارىسىندا قابىلداناتىن قۇجاتتارعا تىكەلەي بايلانىستى. سامميتتە شىۇ-نىڭ 2035 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسى مەن سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ شىۇ قىزمەتىن جەتىلدىرۋ بويىنشا ۇسىنىستارىنىڭ قابىلدانۋى ۇيىمنىڭ ودان ءارى دامۋىنا, قۇرىلىمىنىڭ وزگەرۋىنە الىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار ء«ۇش ز ۇلىم كۇشكە» قارسى 2025–2027 جىلدار ارالىعىنداعى ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسى, شىۇ-نىڭ 2024–2029 جىلدارعا ارنالعان ەسىرتكىگە قارسى ستراتەگياسى, ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ مەن ينۆەستيتسيالىق قوردى قۇرۋ ءتارىزدى كەلىسىمدەر ۇيىمنىڭ تاريحىنداعى جاڭا دامۋ ءداۋىرىن اشادى.
باۋىرجان اۋكەن,
قسزي ازيالىق
زەرتتەۋلەر ءبولىمىنىڭ
اعا ساراپشىسى
