پەرزەنت ءسۇيۋ – ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك

«دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا ەلىمىزدەگى 20 ميلليون ادامنىڭ 10 ميلليوننان استامى – ايەلدەر. 2024 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنداعى مالىمەتكە قاراعاندا 14 پەن 17 جاس ارالىعىنداعى 987 مىڭنان اسا جاستىڭ 477 مىڭنان استامى – قىزدار, 501 مىڭى – بوزبالالار. بۇل دەرەكتەردى اۋىزعا الىپ وتىرعان سەبەبىمىز – حالىق سانىن ارتتىرۋداعى 15-18 جاس ارالىعىنداعى قىزداردىڭ ۇلەسىن ايتۋ. وسى جاستاردىڭ 17 پايىزى ەرتە بالا كوتەرەدى, الايدا ولاردىڭ 22 پايىزى جاساندى جولمەن بالاسىن ءتۇسىرىپ, 16 پايىزى تابيعي تۇسىك تاستايدى. تەك 62 پايىزى عانا بالاسىن ومىرگە اكەلەدى», دەدى ە.كاليۋجنايا.

كەيىنگى 5 جىلدا جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار اراسىنداعى تۋ سانى 37%-عا, ياعني 2019 جىلعى 1 812-دەن 2023 جىلى 1 508-گە دەيىن ازايعان. مۇنىڭ ءوزى ۇلتتىڭ دەنساۋلىعىن ارتتىرۋعا وزىندىك ۇلەس قوسادى. الايدا حالىقتىڭ رەپرودۋكتيۆتىك سيپاتى جاستار اراسىندا تومەن. رەپرودۋكتيۆتىك دەنساۋلىق دەگەننىڭ ءوزى – اۋرۋ-سىرقاۋدىڭ بولماۋى عانا ەمەس, فيزيكالىق, پسيحيكالىق جانە الەۋمەتتىك اماندىق. ونىڭ ساقتالماۋىنا تۇراقتى كۇيزەلىستەر, دەنە قيمىلىنىڭ ازدىعى, الكوگولدى ىشىمدىكتەردى شەكتەن تىس تۇتىنۋ, ەسىرتكى قولدانۋ, ەكولوگيالىق زياندى احۋال اسەر ەتەدى. سونىمەن بىرگە كەزدەيسوق جىنىستىق قاتىناستاردىڭ تاۋەكەلى زور. وندايدا جىنىستىق جولمەن بەرىلەتىن مەرەز, گونورەيا, حلامي­ديوز, تريحومونياز, ت.ب. جۇقپالى اۋرۋلاردى جۇقتىرۋدىڭ قاۋپى كوپ. ونداي اۋرۋلار ەرلەرمەن قاتار ايەلدەردىڭ دەنساۋلىعىنا دا ۇلكەن قاۋىپ تۋدىرادى.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا وتباسىن جوسپارلاۋ جانە رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىقتى باقىلاۋعا ارنالعان ارنايى جوسپار بار. وندا جاس قىزداردىڭ اياعى اۋىر بولىپ قالۋىنىڭ الدىن الۋ, جاساندى تۇسىكتىڭ زيانىن بولدىرماۋ, جىنىستىق جولمەن جۇقپالى اۋرۋلارعا ۇشىراپ قالماۋ, كونتراتسەپتسيا ادىستەرىن قولدانۋ, جىنىستىق تاربيە سياقتى پروفيلاكتيكالىق شارالار قامتىلادى. قازىر وبلىس تۇرعىندارى اراسىندا 15 پەن 49 جاس ارالىعىندا 116 060 بالا كوتەرۋ مۇمكىندىگى بار ايەل تۇرادى. سونىڭ جارتىسىنا جۋىعى ءتۇرلى سىرقاتپەن مەدي­تسينالىق ەسەپكە تۇرعىزىلعان. ءدال قازىر 25 بولاشاق انا جۇكتىلىك كەزەڭدى جوعارى توپتاعى تاۋەكەلدىك جاعدايىندا وتكىزىپ جاتىر. ولاردى استاناداعى انا مەن بالا ورتالىعىندا بوساندىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. جەرگىلىكتى دارىگەرلەردىڭ ايەلدەردى مۇنداي قاۋىپتى جاعدايدا ­بوساندىرۋ مۇمكىندىگى جوق.

2021 جىلدان بەرى ەلىمىزدە «اڭساعان ءسابي» باعدارلاماسى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ونىڭ ماقساتى بالاسىز وتباسىلارعا ءسابي سىيلاۋعا باعىتتالعان. كەيىنگى ءۇش جىلدىڭ ىشىندە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا 608 كۆوتا بولىنگەن ەدى. وعان بارعان اتا-انالار اراسىنان 194 جۇپتىڭ جولى بولىپ, پەرزەنت ءسۇيدى. ءتىپتى 25-ءى ەگىز تۋدى. ال بيىل مينيسترلىك وبلىسقا 189 كۆوتا بولگەن. وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىندا 8 رەت وتىرىسىن وتكىزگەن ارناۋلى كوميسسيا بۇگىنگە دەيىن 84 كۆوتانى ءبولدى. سونىڭ ىشىندە ازىرگە ­67 وتباسى باعدارلامامەن قامتىلدى.

بىلتىر پەريناتالدىق ورتالىق بار­لىعى 6 مىڭعا جۋىق ايەلدى امان-ەسەن بوساندىرىپ العان. سونىڭ 46-سى – ءجاس­وسپىرىم قىز. ال شاراناسىن جاساندى جولمەن تۇسىرۋگە 2 188 ايەل ءوتىنىش ەتكەن, ونىڭ 14-ءى – ءجاسوسپىرىم قىز.

وتباسىن جوسپارلاۋ رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىقتى ساقتاۋدىڭ پروفيلاك­تي­كالىق شارالارىنىڭ بىرىنە جاتادى. ددۇ سيپاتى بويىنشا وتباسىن جوسپارلاۋ دەگەن – بۇل ەرلى-زايىپتىنىڭ ءوز قالاۋىمەن جانە جاۋاپكەرشىلىگىمەن بالالار سانىنىڭ قانشا بولۋىن جانە قاشان تۋىن انىقتاۋى. سوندىقتان ولاردىڭ قۇقىنا ەشكىمنىڭ ارالاسۋىنا جول جوق.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى